Кочин синагогы және Керала штатындағы еврей қауымдастығы

Кіріспе

Кочидегі синагога, Керала, Үндістан
Кераладағы синагогалардың толық тізімі

Парадеси синагогасы, Кочин еврей синагогасы немесе Маттанчери синагогасы (малаялам: പരദേശി ജൂതപള്ളി) – Маттанчери еврей қалашығында орналасқан синагога. Оны 1568 жылы Самуэль Кастиэль, Давид Белила және Иосиф Леви Кочидегі өркендеген Парадеси еврей қауымы үшін салған. Кочин яһудилері негізінен көне малабарлық яһудилерден және Испания мен Португалиядағы яһудилерді португалдардың діни қуғын-сүргінінен келген сефард босқындарынан құралған. Бұл – Ұлттар Достастығындағы ең көне әрекет ететін синагога. Парадеси – бірнеше үнді тілдерінде қолданылатын сөз, ал терминнің сөзбе-сөз мағынасы – «шетелдіктер», ол синагогаға қатысты, өйткені оны сефард немесе португал тілінде сөйлейтін яһудилер салған, олардың кейбіреулері Алеппо, Сафед және басқа да Батыс Азия аймақтарынан жер аударылған отбасылардан шыққан. Синагога Ескі Кочиннің еврей қаласы деп аталатын ауданында орналасқан, ол әлі күнге дейін құлшылық ету үшін пайдаланылады және минян жинай алады. Ол Парадеси синагогасы деп аталады, өйткені оны испан тілінде сөйлейтін яһудилер (Парадеси яһудилері) салған; бұл бейресми атауға ықпал етті: Парадеси синагогасы немесе «шетелдік» синагога. Сонымен қатар, Иберия түбегінен сефардтар Кочиге жаңа еврей тобы көшіп келді. Олар мен малабарлық яһудилер немесе Йехудан Маппила өздерінің діндерінің көптеген аспектілерін бөлісті, ал жаңа келгендер жудео-малаялам диалектін үйренді, бірақ сефардтар өздерінің мәдениетін және испан тілін кем дегенде үш ғасыр бойы сақтады. 1660 жылы голландтар Кочи аймағын биледі, оны Голланд Малабары деп атады. Кейінгі жылдары Парадеси синагогасын негізінен сефардтар (оларды Парадеси деп те атайды) және олардың ұрпақтары, сондай-ақ кейінірек еуропалық жер аударылған яһудилер пайдаланды. Парадеси синагогасының үш санаттағы мүшелері болды:
Ақ яһудилер – толық мүшелер. Ақ яһудилер немесе Парадеси яһудилері – Испания, Португалия және Нидерландыдан келген сефардтардың соңғы ұрпақтары. Қара яһудилерге немесе малабарлық яһудилерге құлшылық етуге рұқсат етілді, бірақ толық мүшелікке қабылданбады. Бұл Кочин яһудилері Кочиннің алғашқы еврей қоныстанғандары болды. Мешухрарим – сефардтар әкелген азат етілген құлдар мен олардың ұрпақтары. Олардың қауымдық құқықтары мен өз синагогасы болған жоқ. Олар еденде немесе сырттағы баспалдақтарда отырды. ХХ ғасырдың бірінші жартысында мешухрар Авраам Барак Салем осы кемсітушілікке қарсы сәтті науқан жүргізді. 1968 жылы синагоганың 400 жылдығы Үндістанның премьер-министрі Индира Ганди қатысқан салтанатты шарада тойланды.

The Paradesi Synagogue aka Cochin Jewish Synagogue or the Mattancherry Synagogue (Malayalam: പരദേശി ജൂതപള്ളി) is a synagogue located in Mattancherry Jew Town, a suburb of the city of Kochi, Kerala, in India. It was built in 1568 A. D. by Samuel Castiel, David Belila, and Joseph Levi for the flourishing Paradesi Jewish community in Kochi. Cochin Jews were composed mainly of the much older Malabari Jews and the newly arrived Sephardic refugees from the Portuguese religious persecution of Jews in Spain and Portugal. It is the oldest active synagogue in the Commonwealth of Nations. Paradesi is a word used in several Indian languages, and the literal meaning of the term is "foreigners", applied to the synagogue because it was built by Sephardic or Portuguese speaking Jews, some of them from families exiled in Aleppo, Safed and other West Asian localities. The synagogue is located in the quarter of Old Cochin known as Jew Town, which is still in use for worship and can attract a minyan. It is called Paradesi synagogue because it was built by Spanish speaking Jews (Paradesi Jews); this contributed to the informal name: paradesi synagogue or "foreign" synagogue. In addition, a new Jewish group had immigrated to Kochi, Sephardim from the Iberian Peninsula. They and the Malabari Jews or Yehudan Mappila shared many aspects of their religion, and the newcomers learned the Judeo Malayalam dialect, but the Sephardim also retained their own culture and Spanish language at least for three centuries. By 1660 the Dutch ruled the Kochi area, calling it Dutch Malabar. In later years, the Paradesi Synagogue was used primarily by the Sephardim (who were also referred to as Paradesi) and their descendants, and later European exiled Jews. The Paradesi Synagogue had three classes of members:
White Jews were full members. The White Jews, or Paradesi Jews, were the recent descendants of Sephardim from Spain, Portugal and the Netherlands. Black Jews, or Malabari Jews, were allowed to worship but were not admitted to full membership. These Cochin Jews were the original Jewish settlers of Cochin. Meshuchrarim, a group of freed slaves and their descendants brought by the Sephardim, they had no communal rights and no synagogue of their own. They sat on the floor or on the steps outside. In the first half of the 20th century, Abraham Barak Salem, a meshuchrar, successfully campaigned against this discrimination. In 1968, the 400th anniversary of the synagogue was celebrated in a ceremony attended by Indira Gandhi, the Indian Prime Minister.

Қазіргі

Православ яһудилер немесе "Ехуд Маппила" синагогаларындағыдай, Парадеси синагогасында да ерлер мен әйелдер үшін бөлек отыру орындары қарастырылған. Бүгінде Парадеси синагогасы Кочиде миньянға (құдайға сыйынғандардың ең аз саны) ие болған жалғыз синагога болып табылады (бірақ бұл миньян Кочиден тыс яһудилердің қатысуымен құрылуы керек, себебі онда тұратын яһудилердің саны жеткіліксіз). Кераланың индуист, Сент-Томас христиандары немесе Сирия Маппилалары және мұсылман Маппилаларының дәстүрлеріне сәйкес, ғибадат етушілер Парадеси синагогасына жалаң аяқ кіруі тиіс. Кочин яһуди қауымына тән, индуизмнің ықпалынан туындаған ерекшеліктерге әр мерекеге арналған киімнің белгілі бір түсі, қоғамдық құлшылық кезінде сүндетке орау рәсімі және кейбір мерекелерде жүзімге малған мүрт жапырақтарын тарату кіреді. Сонымен қатар, Мидраш Сефарди тағайындаған Парадеси синагогасының қазіргі раввині – раввин Йонатон Фрэнсис Голдшмидт. Синагога тарихи ескерткіш ретінде келушілерге ақылы негізде ашық. Билет сатушы Яхей Халлегуа бала туғызуға қабілетті соңғы Парадеси яһуди әйелі. Синагога жұма, сенбі, жексенбі күндері және яһуди мерекелерінде жабық. 2016 жылғы сәуір айының мәліметтері бойынша, Форт-Кочиде тек 5 яһуди тұрады. Маттанхерри синагогасына сапарлау үшін қолайлы уақыт – сағат 10:00-ден 13:00-ге дейін, содан кейін ол сағат 17:00-ден 19:00-ға дейін қайта ашылады. Ерлер мен әйелдер үшін қатаң киім талаптары бар. Ерлер толық көйлек пен шалбар киюі керек, ал әйелдер тізеден төмен түсетін юбка киюі керек. Қазіргі уақытта синагоганы Кераладағы ең тәжірибелі яһудилердің бірі, Тхируваладағы Кавиёр ауылында тұратын Джон Джейкоб мырза басқарады.

Ежелгі заттарды

Парадеси синагогасында Таурат заңының шиыршықтары, сыйлық ретінде алынған бірнеше алтын тәждер, көптеген бельгиялық шыны шамдар және қоладан жасалған бағаналы мінбар бар. Онда 10 ғасырдағы мыс тақташалар сақталған, бұл екі тақтаға Малабар жағалауының билеушісі көне малаялам тілінде жазған. Синагоганың едені жүздеген қытайлық, 18 ғасырғы, әрқайсысы бірегей қолмен боялған фарфор плиткалардан тұрады. Эфиопияның соңғы императоры Хайле Селассие қолмен тоқылған шығыс кілемін сыйға тартқан. Синагогада 18 ғасырдағы сағат мұнарасы бар, ол кешеннің басқа бөліктерімен бірге 1998-1999 жылдары сәулетші Карл Дамшен Дүниежүзілік ескерткіштер қорының басшылығымен қалпына келтірілді. Кочидегі еврей қаласынан оңтүстікке қарай орналасқан Кочангадидегі бұрынғы Кочангади синагогасының (1344) тақташасы Парадеси синагогасының сыртқы қабырғасына орнатылды. Жазуда бұл ғимарат 5105 жылы (иврит күнтізбесі бойынша) "Құдай рухының мекені" ретінде салынған деп көрсетілген. Бұл тақташа бастапқыда Кадавумбагам Маттанчери синагогасын қайта жаңарту жұмыстары кезінде қабырғасына кіргізілген кезде табылған.

Теккумбагом мәжілісханасы

Текумбагом синагогасы Кочин қаласының Ернакулам ауданындағы еврейлер көшесінде орналасқан. Ол 1580 жылы салынды және 1939 жылы жаңартылды.