Кіріспе

Британдық армия офицері (1897–1983)
Жаңа Зеландия Олимпиадалық велоспортшысы
генерал сэр Нил Метхен Ричи (29 шілде 1897 – 11 желтоқсан 1983) – Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда қызмет еткен британдық армия офицері. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол 1941 жылдың қарашасынан бастап, 1942 жылдың маусымында Газала шайқасындағы күйреуші жеңілістен кейін қызметтен босатылғанға дейін Солтүстік Африка операциясында британдық Сегізінші армияға қолбасшылық етті. 1914 жылы Sandhurst Royal Military College-ті бітірген Ричи, Black Watch (Royal Highlanders) құрамына офицер болып тағайындалды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Батыс майданында, Месопотамия операциясында, сондай-ақ Синай және Палестина операцияларында қызмет етті, онда ол «Дистинктивті қызмет орденімен» (Distinguished Service Order) марапатталды және «Әскери крестпен» (Military Cross) марапатталды. Соғыстар арасында ол Рейн аймалын оккупациялауға қатысты, Камберлидегі штаб колледжіне оқуға түсті және араб көтерілісі кезінде Палестинада батальонға қолбасшылық етті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол 1940 жылы Франция шайқасында генерал-лейтенант сэр Алан Брук басқаратын II корпустың штаб бастығы ретінде британдық экспедициялық күштерімен бірге қызмет етті. Газаладан кейін Ричидің карьерасы аяқталған сияқты болғанымен, оған XII корпустың басшылығы тапсырылды, ол 1944 жылдың маусымынан бастап 1945 жылдың мамырындағы Еуропадағы Жеңіс күніне дейін Солтүстік-Батыс Еуропа операциясын жетектеді. Соғыстан кейін оған Шотландия командованиесі берілді және 1945 жылдан 1947 жылға дейін Эдинбург қамалының губернаторы болды. Ол 1947 жылдан 1949 жылға дейін Қиыр Шығыс құрлық әскерлеріне қолбасшылық етті және 1949 жылдан 1951 жылы зейнетке шыққанға дейін Вашингтондағы Бірлескен қызметтер миссиясын басқарды. Кейін ол Канадаға эмиграциялап, бизнеспен айналысты.

Ерте өмір

Нил Метхьюен Ричи 1897 жылғы 29 шілдеде Британдық Гвиананың Эсекибо қаласында шотландтық плантатор Дугальд Макдугалл Ричи мен оның әйелі Анна Кэтрин Леггаттың үшінші баласы ретінде дүниеге келді. Оның үлкен ағасы мен апасы, кіші қарындасы болған. Оның ағасы Алан Макдугалл Ричи британ армиясында бригадир болды. Әкесінің қант қамысы бизнесі егін ауруынан құлдырап, отбасы Британдық Малайяға көшіп, онда ол резеңке плантациясын құрды. Ричи Лансинг колледжі – интернатта және Сандхерсттегі Корольдік әскери колледжінде білім алды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Ричи 16 желтоқсанда Сандхерстті бітіріп, 17 жасында Black Watch (Royal Highlanders) полкіне екінші лейтенант болып кірді. Оның курсант әріптестерінің арасында болашақ генерал Джон Гровер де болды. Ол тым жас болғандықтан, Ричи 1915 жылдың 18 мамырына дейін шетелге жіберілмеді. Ол бастапқыда Батыс майданында 1-ші батальонмен қызмет етті, ол сол кезде 1-ші дивизияның 1-ші бригадасының құрамында болды. 26 қыркүйекте Лоос шайқасында жараланды және 2 қазанда ауруханада жатқанда лейтенант болып тағайындалды. Жарақатынан жазылғаннан кейін Ричи 1916 жылдың 2 наурызында капитандыққа көтеріліп, 22 сәуірде капитан міндетін атқарушы болып бекітілді. Ол британдық Үнді армиясының 7-ші (Мейрут) дивизиясының 21-ші (Барелли) бригадасына қарасты полктің екінші тұрақты армия батальонына – 2-ші батальонға қосылды. 24 сәуірде батальон адъютанты болып тағайындалды, ал 1917 жылдың 5 қаңтарында бұл лауазымда бекітілді. Батальон наурыз айында Бағдадты жаулап алуға қатысты және қалаға бірінші болып кірген бөлімдердің бірі болды. Содан кейін 21 сәуірде Истабулат шайқасында күш түсті. Ричи паратифпен ауырып, Бомбейге эвакуацияланды. Месопотамиядағы қызметі үшін ол хабарламаларда есімдері тізілді. 25 тамызда Еңбек орденімен (Companion of the Distinguished Service Order) марапатталды, ал 19 қарашада капитан шеніне көтерілді. Ричи желтоқсан айында 2-ші батальонға қайта оралып, адъютант қызметін жалғастырды. Желтоқсанның соңында 7-ші (Мейрут) дивизиясы Синай және Палестина науқанына қатысу үшін Палестинаға жіберілді. Ричи 1919 жылдың 15 ақпанында 1918 жылдың 19 қыркүйегінде Шаррон шайқасындағы ерлігі үшін Әскери крестпен (Military Cross) марапатталды. Оның мақтау қағазында:

Соғыс аралығы

Ричи соғыстар аралығындағы кезеңде әскерде қызметін жалғастырды. 1919 жылы 2-ші батальон Шотландияға қайтып келді. 1920 жылы ол Кёльннің маңындағы Мариенбургте орналасқан Рейнландты оккупациялауға қатысты. Осы кезде 2-ші батальонның басқа офицерлерінің арасында, оның біріне рота командирі болған майор Арчибальд Уэвелл де болды. Ричи 1921 жылдың 28 ақпанына дейін адъютант қызметін атқарды, содан кейін Шотландияның Перт қаласындағы полк депосына оқу ротасының командирі ретінде оралды. Ол тұрақты армия офицерінің өмірін ұнатты, ату, балық аулау және билеуге көп мүмкіндіктер болды, бірақ капитандық жалақымен күнкөріс жасау қиын болды және армиядан кетуді ойлады; Уэвелл оған қызметте қалуға кеңес берді. 1923 жылдың 18 шілдесінен 1927 жылдың 5 қазанына дейін Ричи Уэвеллдің басшылығымен Соғыс министрлігінің 3-дәрежелі Бас штаб офицері (GSO3) болып қызмет етті. Ричи 1929-1930 жылдары Камберлидегі Штаб колледжіне студент ретінде оқуға түсті. Штаб колледжінің курсын аяқтағаннан кейін Ричи өз полкіне қайтып келді, ол қазір Британдық Үндістандағы Мерут қаласында орналасқан. Ол 1933 жылдың 2 сәуірінен 1937 жылдың 2 сәуіріне дейін Үндістанның Солтүстік командасында 2-дәрежелі Бас штаб офицері (GSO2) болды. Ол жерде ол шамамен он алты жылдан кейін алғаш рет 1933 жылдың 1 шілдесінде майор, содан кейін 1934 жылдың 2 маусымында штаб-майор, ал 1936 жылдың 1 қаңтарында подполковник шеніне көтерілді. Ол аймақтағы Пешавар бригадасын басқарған бригадалық генерал Клод Очинлекпен кездесті. 1937 жылдың 4 желтоқсанында Ричи Лондонның Челси ауданында, қойма фирмасының серіктесі Джеймс Арнотт Миннестің қызы Кэтрин Тейлорға үйленді. Олардың бір ұлы мен бір қызы болды. Ол сол күні 2-ші батальонның командирі болды. Қыркүйек айында батальон Араб көтерілісі кезінде ішкі қауіпсіздік міндеттерін орындау үшін Палестинаға жіберілді. Ричи 1939 жылдың тамызына дейін, Екінші дүниежүзілік соғыс қыркүйекте басталғанға дейін батальонға қолбасшылық етті. Палестинадағы қызметі үшін Ричи есімдер тізіміне енгізілді. Ричи Англияға оралды, онда ол 1939 жылдың 26 тамызында полковник шеніне көтерілді (дәрежесі 1 қаңтарға дейін кері есептелді) және Кенттегі Ширнесстегі Аға офицерлер мектебінде 1-дәрежелі Бас штаб офицері (GSO1) болды.

Франция мен Бельгия

1939 жылғы 22 желтоқсанда бригадир шеніне көтерілгеннен кейін, Ричи II корпус штабының бригадалық генерал-штабына тағайындалды, оған лейтенант-генерал сэр Алан Брук басшылық етті. Корпус Ұлыбритания экспедициялық корпусының (BEF) құрамында Францияда қызмет етіп жатқан еді. Ричи Брукке жақсы әсер қалдырған сияқты, өйткені 1940 жылғы 3 қаңтарда Брук өзінің күнделігіне "Ричи, менің жаңа BGS, жақсы болып көрінеді және, менің ойымша, жақсы қызмет етеді" деп жазды. "Фейк соғыс" деп аталатын соғыс Германияның Батыс Еуропаға басып кіруімен мамыр айында аяқталғанда, Ричи корпустың штабын тыныш және сенімді түрде басқару арқылы Брукке тағы да жақсы әсер етті, бұл Брукке өз корпусының майданындағы шайқасқа назар аударуға мүмкіндік берді. Англияға эвакуацияланғаннан кейін, Брук жаңа "Екінші BEF" құрамына тағайындалғанда Ричиді өтінді. Брукпен бірге Францияға барған Ричи, немістермен күресудің одан әрі әрекеттерінің нәтижесіз екенін түсінгеннен кейін қайта Англияға жіберілді. Оның сөзінше, "Мен Нил Ричиді бүгін кешке [16 маусымда] үйге жібердім, өйткені оны одан әрі ұстап тұрудың ешқандай мағынасы жоқ деп ойладым". Франция мен Бельгиядағы қызметі үшін Ричи 1940 жылғы 11 шілдеде туған күніне орай Британ империясы орденінің командирі атанды және 26 шілдедегі хабарламаларда есімдері тізілді.

Ұлыбританиядағы қызмет

Ричи Бруктың басшылығымен Оңтүстік командалық бастығының міндетін атқарды, Брук 1940 жылдың шілдесінде Ішкі күштердің Бас қолбасшысы болып тағайындалғанға дейін. Содан кейін ол Бруктың орнын басушы, генерал-лейтенант Клод Очинлекке қызмет етті. Ричи қырық үш жасында 1940 жылдың 28 қазанында генерал-майор шеніне көтерілді, әскери билет нөмірі 9334, және 51-ші (Гайленд) жаяу әскер дивизиясының командирі болды. Дивизияның көп бөлігі Францияда жойылған, бірақ оны 9-шы (Гайленд) жаяу әскер дивизиясын және 51-ші (Гайленд) жаяу әскер дивизиясының екінші резервтік армиялық бөлімшесін біріктіру арқылы қайта құру туралы шешім қабылданды. Ричи шотландиялық болмаса да, бұл лауазымға лайықты таңдау болды, өйткені ол мансабының көп бөлігін Black Watch полкінде өткізді, ол дивизияның тоғыз жаяу әскер батальонының үшеуіне қатысты және әскерлерді даярлауда тәжірибелі болды. Брук 1941 жылдың мамыр айында дивизияны аралағанда оның жетістіктеріне риза болды.

Ұлыбританияға оралу

8-ші армияның командирі лауазымынан алысқаннан кейін Ричи Ұлыбританияға оралды. Ол 1942 жылдың 15 шілдесінде Соғыс кеңсесінде Императорлық Бас штабтың бастығы болған Брукпен кездесті, және Брук оған екінші мүмкіндік беруге шешім қабылдады. Брук кейіннен былай деп жазды:

Ричи 1942 жылдың 11 қыркүйегінде 52-ші (Лоуленд) жаяу әскер дивизиясының қолбасшысы болып тағайындалды. Дивизия Шотландияның жазық аймағындағы бес полкінен құралған жаяу әскер батальондарынан тұратын, бірінші саптық аумақтық армия құрамына кірді. Ол кезде Норвегиядағы мүмкін болатын операцияларға дайындық ретінде Ұлыбританияда таулы соғыс тактикасын үйренуде болды. Оқу-жаттығулар Грампиан тауларында өтті және 1943 жылдың қазан айында «Голиаф II» жаттығуымен аяқталды. Корпусты басқаруға лайықты деп танылған Ричи 11 қарашада генерал-майор Эдмунд Хакивилл Смитке қолбасшылықты тапсырды. Ол Үндістанға жіберілген генерал-лейтенант Монтегю Стопфордтың орнына XII корпусты басқаруға таңдалды. 1944 жылғы Жаңа жылдық наградалар салтанатында Ричи Бат орденінің серігі атағын алды. 1944 жылдың 3 сәуірінде уақытша генерал-лейтенант және соғыс штабының генерал-майоры, ал 19 мамырда генерал-майор атағына ие болды, оның ескілігі 1943 жылдың 25 желтоқсанына дейін жатты.

Соғыстан кейінгі

Соғыстан кейін Ричи британ армиясында қызметін жалғастырып, 1945 жылы Шотландия әскерлерінің бас қолбасшысы және Эдинбург қамалының губернаторы, ал 1947 жылы Қиыр Шығыс құрлық әскерлерінің бас қолбасшысы болды. 1947 жылдың 23 сәуірінде генерал шеніне көтерілді, ал шен беру мерзімі 1946 жылдың 9 қазанына дейін шегерілді. Оның қызмет ету кезеңі Малайядағы төтенше жағдайдың алғашқы жылымен сәйкес келді. 1948 жылдың маусымынан 1949 жылдың маусымына дейінгі операциялар туралы есебінде ол коммунистерді "террористтер мен қарақшылар" деп сипаттап, олардың "осындайлардың өзгелерінен артық қайрат көрсетпегенін" айтты. 1949 жылдың шілдесінде Ричи Вашингтондағы британдық әскери штабының басшысы және бірлескен штаб миссиясының әскери өкілі болды, содан кейін армиядан зейнеткерлікке шыққанға дейін осы лауазымда қызмет етті. 1947 жылғы туған күніне орай Бат орденінің командирі болды, ал 1951 жылғы туған күніне орай Британ империясы орденінің үлкен крестімен марапатталды. 1948 жылдың желтоқсанынан зейнеткерлікке шыққанға дейін Ричи корольдің генерал-адъютанты қызметін атқарды, ал 1950 жылдың қыркүйегінен бастап бұрынғы полкі – Black Watch (Royal Highland Regiment) полкінің полковнигі болды. 1951 жылдың 29 тамызында әскерден шықты. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Ричи Канадаға көшіп, Tanqueray Gordon & Co. компаниясының канадалық еншілес компаниясының директоры, Mercantile & General Reinsurance Co. of Canada және Macdonald Buchanan Properties Ltd. компанияларының төрағасы болды, сондай-ақ 1963 жылдың 2 шілдесінде Сент-Джон орденінің рыцары атанды. 1983 жылдың 11 желтоқсанында 86 жасында Торонтодағы үйінде дүние салды. Оның денесі өртеліп, күлі ұлы Дугальдтың Онтарио штатындағы Клермонтқа жақын жердегі жеріне шашылды.