Кіріспе

Мурамби техникалық мектебі, қазір Мурамби геноцидінің естелік орталығы деп белгілі, Руанданың оңтүстігіндегі Мурамби қаласының жанында орналасқан.

Сипаттама

Бұл Естелік орталық 1994 жылы Руандада тутси халқына қарсы жасалған геноцидті еске алатын Руандадағы алты ірі орталықтың бірі болып табылады. Қалғандары – Кигали Естелік орталығы, Нтарама Естелік орталығы және Ньямата геноцидін еске алу орталығы, Бисесеро Естелік орталығы мен Ньярубайе. Бұл орын 1994 жылғы Руанда геноциді кезінде қырғын болған жер. Қырғын басталғанда, аймақтағы тутсилер жергілікті шіркеуде жасырынуға тырысты. Бірақ епископ пен қала әкімі оларды француз әскері қорғайды деп уәде беріп, техникалық училищеге жіберіп, тұзаққа түсірді. Үкімет көрсеткен 50 мыңға жуық қаза болғандар саны, тіпті әлі ашылмаған қабірлер мен жерленбеген денелерді ескергенімен, табылған денелер санымен сәйкес келмейді. Естелік орталықтағы гидтің айтуынша, француздар ауыр техниканы пайдаланып бірнеше шұңқыр қазып, онда мыңдаған адамның мәйітін жерлеген. Кейін олар оқиғаны жасыру үшін жаппай қабірлердің үстіне волейбол алаңын салған. Қазір көрсетіліп тұрған мәйіттердің арасында балалар мен нәрестелер де бар. Мурамбидегі қырғыннан бар болғаны 34 адамның аман қалғаны белгілі. Мектеп ғимараты қазір геноцид мұражайына айналған, онда 1994 жылы Гиконгоро провинциясында қаза тапқан мыңдаған адамның сүйектері мен мумияланған денелері қойылған. Руанда геноцидін еске алу орталықтарын зерттеген Тимоти Лонгман, Мурамбиде көрсетілген мәйіттер сол жерде өлтірілген адамдар ретінде ұсынылғанымен, шындығында олар айналағы аймақтан Мурамбиге әкелінген мәйіттер дейді. Мурамбиде қаза тапқандар 1996 жылы сол жердегі жаппай қабірге жерленді.