Кіріспе

Драма жанры: [[File:Bataille de dames 1851. jpg|thumb|Bataille de dames, 1851, жақсы жасалған пьесаның классикалық үлгісі. "Театр және қойылымдардың Оксфорд энциклопедиясы" (2004) осы анықтаманы былай кеңейтеді: "Драмалық құрылым [көзделген] тұрақты түрде қызықты, тартымды оқиғаны ұсыну үшін, көптеген қиындықтар мен интригаларды қанағаттандыратын шешім табуға бағытталған, мұнда кейіпкерлердің бірі ғана белгілі бір құпияны біледі". Бұл формула 19 ғасырдың басында жиі қолданыла бастады және ондаған жылдар бойы драманың бағытын анықтады, бірақ оның әртүрлі элементтері бұрынғы буын жазушыларына жаңа емес еді, ал оның алғашқы жақтаушысы Эжен Скриб және оның ізбасарлары оны әрдайым өзгермей қолданған жоқ. Академик Стивен Стэнтон (1957) осы жанрдың жеті негізгі белгісін көрсетеді, оларды былай қорытындылауға болады: көрерменге белгілі, бірақ кейіпкерлердің біріне немесе барлығына беймәлім фактілерге негізделген сюжет; әрекет пен күдіктің күшейе түсуінің үлгісі; басты кейіпкердің өміріндегі жоғары және төмендіктердің тізбегі; басты кейіпкердің бастан кешкен оқиғаларындағы ең төмен және ең жоғары нүктелерді бейнелеу; оқиғаға түйін түйетін, көрерменге түсінікті, бірақ кейіпкерлерге беймәлім ортақ түсініксіздік немесе жаңылысу (төменде қараңыз); логикалық және ықтимал аяқталу; жалпы құрылым әрбір әрекетте көрінеді. Жақсы жасалған пьесаның құрылымында үш техникалық термин жиі қолданылады: quiproquo (классикалық латын тілінен алынған quid pro quo: сөзбе-сөз "бір нәрсеге орнына бір нәрсе"): екі немесе одан көп кейіпкер бір сөзді, жағдайды немесе адамды әртүрлі түсіндіреді, бірақ олардың түсініктері бірдей деп санайды; peripeteia – осы контексте батыр бастан өткерген апаттардың ең ауыр салдары деген мағынада қолданылады; scène à faire ("міндетті" сахна) – 19 ғасырдың сыншысы Франсиск Сарси тапқан термин – көрермен күткен және ықыласпен тілек білдірген нәтиже орындалатын немесе айқын көрінетін сахна.

Өмірбаян

XVIII ғасырдың соңына дейін француз театры неоклассикалық стильде болды, қатаң формалары Аристотельдің 1500 жыл бұрын жазылған "Поэтикасы" еңбегінде баяндалған театр заңдарының заманауи түсіндірмелерін бейнелейтін. Басты қағида – "сенімділік", яғни ықтимал шындыққа ұқсас болу, пьесаның эстетикалық мақсаты саналды. 1638 жылы Француз академиясы драматургтердің сенімділікке қол жеткізуі тиіс жүйені қалыптастырды, ал монархия француз неоклассицизмінің стандарттарын лицензиялау және шектеулі бекітілген театр труппаларына субсидия беру арқылы сақтады, олардың ішіндегі ең ірісі – Comédie Française. Корнель мен Расин ежелгі грек трагедия авторларының, ал Мольер комедиядағы Плавт пен Теренцийдің ізбасары ретінде есептелді. Жергілікті жәрмеңкелерде қарапайым қойылымдарды орындайтын шағын труппаларға рұқсат берілді, ал XVIII ғасырдың ортасында олардың кейбіреулері Париждегі Бульвар дю Темплде өнер көрсетіп, неоклассикалық формулалармен шектелмеген туындыларды көпшілік назарына ұсынды.

Жазушы

Еуген Скриб – орта жастағы, шашы ақ драматург және опера либреттосы. Ол 1791 жылы, неоклассикалық ағартушылықтың дәстүрлі еуропа әдебиеті мен театрының қағидалары мен формалары романтизмнің шексіз және аз құрылымдалған туындыларына жол бере бастаған кезде дүниеге келді. Скриб әдетте серіктестермен бірлесіп жұмыс істеп, 1815 жылдан 1861 жылы қайтыс болғанға дейін 500-ге жуық сахналық туынды жазды. Оның жаңа материалды қайта-қайта пайдалануға болатын форманы жасауы өсіп келе жатқан орта таптың театр көрермендерінің сұранысын қанағаттандырып, оны бай адамға айналдырды. Скрибтің көптеген пьесалары 1851 жылдан бастап ол драматург болған Théâtre du Gymnase театрында қойылды. Ол бастапқыда вадевиль немесе жеңіл комедия жанрында маманданған, бірақ көп ұзамай «pièce bien faite» (жақсы жасалған пьеса) формасын дамытты. Ол осы форманы жиі (бірақ әрдайым емес) комедиялық және драмалық пьесалар үшін пайдаланды, сюжетті тығыз және логикалық етіп ұстады, кейіпкерді жағдайға бағындырды, күдік тудырды және «scène à faire» (міндетті түрде болатын көрініс) арқылы шешімге жеткізді. Кейінгі сыншы былай деп атап өтті:

Скрибтің формуласы өте сәтті болды және көп еліктелді, сол кездегі және кейінірек айтылған, жақсы жасалған пьесаның шектеулері кейіпкерлерді жазғылыққа тәуелді қуыршақтарға айналдырды деген қарсылықтарға қарамастан. Ол пьесалары сирек қойылатындықтан, драманың дамуына тигізген әсері үшін көбірек еске алынады. Les Archives du spectacle 20-шы және 21-ші ғасырларда Скрибтің көптеген француздық қойылымдарын тіркеген, бірақ олардың көп бөлігі оның музыкалық емес пьесалары емес, либреттолары бар опералар еді.