Кіріспе

Сетиандық гностикалық мәтін

Нореяның ойы – сетиандық гностикалық мәтін. Бұл Наг-Хаммади кітапханасының IX кодексіндегі үш трактаттың екіншісі, кодекстің 74 бетінің 27–29 беттерін алып жатыр. Мәтін тек 52 жолдан тұрады, сондықтан ол кітапханадағы ең қысқа трактаттардың бірі болып табылады. Еңбектің атауы жоқ; редактор Биргер А. Пирсон мәтіннің соңғы сөйлемінде кездесетін «Нореяның ойы» (Сахид копт: ⲦⲚⲞⲎⲤⲒⲤ Ⲛ̅ⲚⲞⲢⲈⲀ) тіркесінен атау жасады. Мәтін Архонттар гипостазындағы Нореяның архонттардан құтылу туралы өтінішін кеңейтеді. Кодекстер шамамен 400 жылға дейін жерленген. Бастапқы мәтіннің авторы екінші ғасырдың соңы немесе үшінші ғасырдың басында деп есептеледі. Мәтін авторы туралы ешқандай мәлімет берілмейді. Бұл грек тілінен копт тіліне аударма. Копт қолжазбасында дұрыс жалғанбаған етістіктер сияқты грамматикалық қателер бар, сондай-ақ бір жерде Нореяның есімі ⲛⲟⲣⲉⲁ орнына ⲛⲱⲣⲉⲁ деп қате жазылған. Мәтін 52 жолдан ғана тұрады және ұзақ еңбектің бөлігі емес, жеке мазмұны бар сияқты көрінеді. Қолжазбаның атауы жоқ, бірақ мәтіннің ішінде «Нореяның ойы» тіркесі кездеседі. Биргер Пирсон оның жанрын «прозалық гимн» деп сипаттайды. Наг-Хаммади кітапханасындағы қалған еңбектермен бірге мәтін 1977 жылы ағылшын тіліндегі Наг-Хаммади кітапханасында жарияланды. Бұл басылым 1966 жылы Клермонт университетінде (Claremont Graduate University) басталған Копт гностикалық кітапханасы жобасының бір бөлігі болды.

Қорытынды

Қысқа мәтін төрт бөлімнен тұрады: Барлық Әкеге дұға, Нореяның көмекке шақыруы және одан кейінгі құтқарылуы, Плеромадағы оның сипаттамасы және Норея мен оның балалары үшін құтқарылу туралы болжам. Норея Барлық Әкеге, Жарық Энноясына дұға етеді, ол биіктікте тұрады. Оның дұғасы естіліп, ол мәңгілікке қабылданады. Оған Нус Әкесі, Адамас және Қасиеттілердің дауысы орны беріледі. Ол айтуға келмейтін Эпинояда демалады және алғашқы санасын мұраға алады. Ол құдайлық Автогенде демалып, өзін-өзі жаратады. Ол тірі Логосты иеленеді, Әкенің санасымен сөйлесіп, Өлмейтіндерге қосылады. Ол Өмір сөздерін айтады және Әлем жаратылмас бұрын алған нәрсесімен Құдайдың алдында тұрады. Ол Көрінбейтіннің ұлы санасы, Әкесін мақтайды, Плеромадағылардың ішінде тұрады және Плероманы көреді. Ол Плероманы толық көретін күндер болады, оған Барлық Әке Адамаспен араласатын төрт қасиетті көмекші көмектеседі. Адамас Нореяның ойын иеленеді, барлық Адамдардың ішінде болады және бір атауды құрайтын екі атау туралы айтады.

Талдау

Профессор Джон Д. Тернердің айтуынша, Норея «Нореяның ойларында» құлаған Софияның бір көрінісі ретінде пайда болады. Иоаннның Апокрифінде баяндалған ғарыштық оқиға бойынша, София (Даналық) – Плероманың (құдайлық толықтықтың) эоны. София, Киелі Рухтың немесе оның еркек серігінің рұқсатынсыз, өздігінен өнімді күшін қолданғанда құлдырады. Оның Плеромадан тыс, деформацияланған ұрпағы Ялдабаот материалдық әлемді құдайлықтың нашар имитациясы ретінде жаратты. Мәтінде Норея әлі толыққанды құтқарылмаған «құтқарылған құтқарушы» ретінде бейнеленеді. Ол «бір есімді құрайтын екі есім» туралы болжам жасайды, бұл адамзат пен құдайдың соңғы бірігуін көрсетеді. Біргер Пирсон мен Сорен Гиверсен бұл екі есімнің Адамас пен Норея немесе Адамас пен Адам болуы мүмкін деп есептейді.