Кіріспе

Аллоген – гностикалық мәтіндер сериясы. Осы мәтіндердің басты кейіпкері – Аллоген (грекше: ἀλλογενής), ол «жат», «шетелдік» немесе «басқа рудан» деп аударылады. Алғаш рет табылған мәтін – Наг-Хаммади кітапханасының XI кодексіндегі үшінші трактат ретінде Аллоген. Копт қолжазбасы грек тіліндегі түпнұсқаның аудармасы, бәлкім, 300 жылға дейін Александрияда жазылған. Бірақ түпнұсқа мәтіндердің қашан жазылғаны белгісіз. Екі мәтін де зақымдалған және толық емес.

Аллогендер жиынтығы (NHC XI,3)

Мәтіннің басында Аллогенді ақыл-ойымен және қамқоршысымен біріккен кемелді жандардың бар екендігі талқыланады. Үш Күшті Тұлға – бұл жандардың ішіндегі күш, ол сөз арқылы тарайды. Үш Күшті Тұлға – еркек, жас және бірегей үш күшті Эоннан шыққан алғашқы Эон. Ол Өзін және кемелді Көрінбейтін Рухты біледі және Оны білетін Эонға келді. Үш Күшті Тұлға – кемелді, көрінбейтін, ақыл-ойға толы Протофан Хармедон, ал Үш Еркек – Калиптос, жандарға күш береді. Бұл үзіндіде сондай-ақ өзінің ішінде барлық жандарды қамтитын, кемелділіктен жоғары, жарылқаған және әрқашан Біреу болып табылатын, көмескі, рухани Үш Күшті Біреу сипатталады. Ол – барлық күш-қуатты сыйлайтын, заттық емес Зат. Жандар алғашқы Ой арқылы Әлемдік Біреуді түсіне алады және өмірлік, ақыл-ой және Барлық Нәрсе бір, бірақ жеке-жеке олар үш. Бүкіл ғаламаттың Әміршісі, Юил, Аллогенге сөйлеп, оған қиын және белгісіз нәрселерді ажырату үшін, Мәңгілік Алладан үлкен күш берілгенін айтады. Ол оған үш күшті туралы ақпаратты құпия сақтап, оны құдайға бағыштап, құдірет береді. Ол кемелділіктен жоғары Әлемдік Біреудің ұлылығын және табиғаттың кемшіліктерін түзету үшін жандарда әрекет ететін Барбелоның Эонын сипаттайды. Мәтінде Әлемдік Біреудің бәрін қамтитыны және ақыл-ойдың үшінші үндеуі мен Бірінші Ойдағы екінші бөлінбейтін қызмет арқылы белгілі екендігі сипатталады. Юил Аллогенге дыбыс шығаратын күшті жанның бар екенін айтады. Юил осы жанды мадақтап, әр түрлі атаулармен атап, оған үлкен күш пен құдайлық қасиеттерді береді. Ол Алла Тағалаға мақтау айтады, Аллоген кемелді жандардың және барлық кемелділердің даңқын көреді. Юил Үш Күшті Біреудің бар болғаннан тыс, құдайлық және заттық емес ретінде бар екенін түсіндіреді. Юил үштік еркектің заттан тыс екенін және өзін-өзі тудырғандардың онымен бірге өмір сүретінін көрсетеді. Бұл жерде жандар өзінің игілігін іздеп, оны танып, құдайлық қасиетке ие болып, кемелділікке жетуі керектігі айтылады. Жүз жыл іздегеннен кейін Аллогенге құдайлық Автоген, жас Құтқарушы және басқа да рухани жаратылыстар туралы аян беріледі. Ол содан кейін құдайлық күштерді көреді, олар оны өмірге және өмірге алып барады, онда ол Өзін және Бейтаныс Біреуді біле алады. Аллогенге өзін тыныш ұстауға және белсенді болуға ұмтылмауға кеңес беріледі, осылайша оның ішінде Беймәлімнің белсенділігін сақтап қалады. Оған белгісіз Біреуді білсе де, оны білмей, тұрып қалу үшін шашылып кетпеу керектігі айтылады. Аллоген өзінің шынайы болмысын тануға мүмкіндік беретін "Бақыттылық" деген сөзді естиді. Аллоген өзінің өзін-өзі тану жолын іздеп, барлық формасыз күштерге қатысты мәңгілік, интеллектуалды, бөлінбейтін қозғалыспен кездескенін сипаттайды. Ол Құдай туралы алғашқы аян алады, ол оны аян мен күшке толтырады. Аллоген сөзбен айтып жеткізбейтін, танылмайтын Құдайға, үш мәрте күшті, тыныштықта және үнсіз өмір сүретін, танылмайтын Құдайдың Араласшысына ұмтылады. Содан кейін оған Нұрлылардың күшімен, мүмкіндігінше, алғашқы аян арқылы Құдай туралы естіуге кеңес беріледі. Аллоген Құдайды ақыл-ойы, өмірі, бар болуы немесе жоқ болуы жоқ нәрсе ретінде, түсініксіз және бақыттылықтан, құдайлықтан және кемелділіктен жоғары басқа бір нәрсе ретінде сипаттайды. Құдай шексіз, тәндік немесе бар емес, ол өзін-өзі түсініп, танып-білуге қабілетсіз. Аллоген "Білімсіз" деп батаға, кемелділікке, тыныштыққа ие екенін айтады. Бұл қасиеттері оның адам баласы түсіне алмайтын қасиеттері. Оның сұлулығы барлық игіліктердікінен жоғары, Ол бар нәрседе бар, бірақ оны ешкім де біле алмайды. Құдайды танымайтын адамдар өздері сотталады, себебі олар шынайы бастауыштарды таба алмады. Білмейтін денелі, бірақ денесіз және ешқандай құмарлықсыз өмір сүреді. Ол барлық нәрсені қоршап, күш береді, бірақ ол – шексіздің ауасыз жері. Аллоген Білмейтінді көбірек білуге тырыспауға кеңес береді, бірақ кітапты таудың үстіне тастап, күзетшіге ант береді. Ақырында, Аллоген өзінің ұлы Мессосқа сөйлеп, Аллогеннің барлық кітаптарына мөрді жариялайды.

"Аллогеннің азғырылуы" жинағы (CT,4)

Кіріспеде Аллоген мен оның ұлы Тавор тауында Құдайдан құпияларды ашатын білім рухын, сондай-ақ қайдан келгендерін, қайда бара жатқандарын және қалай өмір сүру керектігін түсіну үшін дұға етеді. Шайтан келіп, Аллогенді материалдық дүниеден ләззат алуға сұраса да, Аллоген бас тартады және барлық әлемнен жоғары тұрған Әкесін іздейтінін айтады. Шайтан Аллогенді көп рет алдауға тырысады, бірақ ақырында сәтсіздікке ұшырайды және үлкен ұятпен кетеді. Аллоген шөл далада Құдайдан мейірім мен көмек тілейді. Оны жарқын бұлт орап алады, және ол одан дұғасы естілгенін және осы жерден кетпес бұрын оған жақсы жаңалық айтылатынын естиді. Аллогенге жоғары көтерілгенде алты күшке (Қиярлыққа құштарлық, Қараңғылық, Білместік, Өлім, Дене патшалығы және Денедегі жалған "Даналық") кездесетіні ескертіледі, олардың әрқайсысы оны байлап, қайда бара жатқанын білуді талап етеді, бірақ оған өзін байлаған нәрсе өлтірілгенін және ол Әкесіне бара жатқанын айтуға бұйырылады, және ол солай істегенде періштелерден жоғары көтеріліп, қорқынышсыз болады. Алайда, Уайр мәтінде Сеттің немесе оның балаларының есімдерінің аталмағанын нақтылайды. "Аллогеннің азғырылуы" алғаш жарияланғанда, жаңа табылған кітап "Аллогеннің" жоғалған бөліктерін толықтыруға көмектеседі деген үміт болған, бірақ жарияланған материалдардан "Аллогеннің азғырылуы" толыққанды дербес туынды екені анық көрінеді. Дегенмен, ол Эпифаний, Порфирий және Аллогеннің өзінің соңғы жолдарында айтылған Аллоген кітаптарының көптігін растайды: "Оларды жарияла, о, менің ұлым Месос, Аллогеннің барлық кітаптарының мөрі ретінде".