Уильям Смелли: Британдық акушерлік саласының негізін қалаушысы
William Smellie (obstetrician)
Уильям Смелли (1697-1763) – британдық акушер, шәкірттерге сабақ берген. Акушерлік қысқыштарды жетілдірді, қауіпсіз босандыру әдістерін енгізді, ғылыми негіздерін қалады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд акушері (1697–1763)
Scottish obstetrician (1697–1763)
Уильям Смелли (5 ақпан 1697 – 5 наурыз 1763) – шотланд акушері және медициналық оқытушы, негізінен Лондонда тәжірибе жасаған және сабақ берген. Ұлыбританиядағы алғашқы белгілі ер адам акушерлердің бірі, ол акушерлік қысқыштардың жетілдірілген нұсқасын жасады, қауіпсіз босану тәжірибелерін енгізді және оқытуы мен жазбалары арқылы акушерлікті ғылыми тұрғыдан дамытуға үлкен үлес қосты. Ол көбінесе "британдық акушерлік әкесі" деп аталады.
William Smellie (5 February 1697 – 5 March 1763) was a Scottish obstetrician and medical instructor who practiced and taught primarily in London. One of the first prominent male midwives in Britain, he designed an improved version of the obstetrical forceps, established safer delivery practices, and through his teaching and writing helped make obstetrics more scientifically based. He is often called the "father of British midwifery".
Ерте өмір және білім
Смелли 1697 жылғы 5 ақпанда Шотландияның Лесмагоу қаласында дүниеге келді. Ол Сара Кеннедидің (1657–1727) және Арчибальд Смеллидің (1663/4–1735) жалғыз баласы болды, ол қаланың саудагері және болыс мүшесі еді. Смелли лицензия алғанға дейін медицинамен айналысып, 1720 жылы Ланаркта дәріхана ашты. Бұл аса табысты кәсіп болған жоқ, өйткені ол кірісін толықтыру үшін мата сатумен қоса айналысты, бірақ осы кезеңде медициналық кітаптар оқып, акушерлікке өзіндік үйренді. 1728 жылы ол өзінен жеті жас үлкен Еуфам Борландқа үйленді. 1733 жылы Глазгодағы Дәрігерлер мен Хирургтар Факультетінің мүшесі болып қабылданды. 1739 жылы Парижде акушерлік саласын қысқа мерзім оқығаннан кейін, ол Лондонда практикалық кабинет пен дәріхана ашты. Ол студенттерін оқыту үшін "машина" – акушерлік манекен ойлап тапты. Ол, негізінен, босану процесінің моделі болды, ал қазіргі кезде оны "фантом" деп атайды. Бұл идея жаңа болмаса да, фантом бұрынғы үлгілерге қарағанда әлдеқайда дәл болды және оған акушерлік техникаларды көрнекі түрде көрсетуге мүмкіндік берді. Ол сондай-ақ акушерлік қысқыштардың жетілдірілген нұсқасын жасады, ол акушерлікпен айналысқан Чемберлен отбасы ұрпақтар бойы құпия сақтап келгеннен кейін жақында ғана ашылды. Ол табиғи босануды ең жақсы әдіс ретінде жариялады, себебі ол аз инвазивті болып табылды. Смеллидің жаңа үлгісінде қысқыштардың жақтары қысқартылып, иілген және құлыптау механизмі қосылған. Смелли ұстаз және акушер ретінде жоғары құрметке ие болды. Лондондық практикасын ашқаннан кейін он жыл өткен соң Смеллидің 900 шәкірті болды және 280 лекциялық курс өткізді. Оның шәкірттерінің бірі Уильям Хантер, кейін танымал акушер болып, королева Шарлоттаның жеке дәрігері қызметін атқарды. Хантерден айырмашылығы, Смелли қоғамдағы беделді тұлғалармен байланыссыз бедел мен жетістікке қол жеткізді. Өзінің қарапайым отбасынан бастап, Смелли акушерлікке деген қызығушылығы және медициналық құралдар мен анықтамалық әдебиеттерді жаңартқандығы арқасында үлкен даңққа ие болды.
Smellie was born on 5 February 1697 in the town of Lesmahagow, Scotland. He was the only child of Sara Kennedy (1657–1727) and Archibald Smellie (1663/4–1735), a merchant and burgess of the town. Smellie practiced medicine before getting a license, opening an apothecary in 1720 in Lanark. It was not a particularly lucrative venture, as he also sold cloth as a side business to supplement his income, but he began reading medical books and teaching himself obstetrics at this time. By 1728, he was married to Eupham Borland, who was seven years his senior. In 1733 he was accepted as a member of the Faculty of Physicians and Surgeons in Glasgow. In 1739, after studying midwifery in Paris for a brief period, he established a practice and a pharmacy in London. He invented a "machine" – an obstetrical manikin – for instructing his students. It essentially functioned as a model of the birthing process, and would nowadays be referred to as a "phantom". While not an original idea, the phantom was far more accurate than previous models and allowed him to visually demonstrate midwifing techniques. He also designed an improved version of the obstetrical forceps, which had been recently revealed after the midwifing Chamberlen family had kept it secret for generations. He publicized the use of these instruments although he promoted natural birth as the best method of delivery due to its less invasive nature. In his new version of the forceps, Smellie shortened and curved the blades and included a locking mechanism. Smellie was highly respected as a teacher as well as a midwife. Ten years after establishing his London practice, Smellie had 900 pupils and had delivered 280 lecture courses. One of his students, William Hunter, went on to become a well known obstetrician and served as the physician of Queen Charlotte. Unlike Hunter, Smellie was able to gain prestige and success without connections to highly reputable individuals in society. Through his humble background, Smellie was able to gain great acclaim through his interest in obstetrics and as an innovator of medical instruments and reference literature.
Дау
2010 жылы өзін тарихшы деп атаған Дон Шелтон Смеллидің зерттеу әдістеріне күмән келтірді. Royal Society of Medicine журналында ол Смелли мен оның әріптесі, кейін бәсекелесі Уильям Хантердің анатомиялық дисекция және физиологиялық тәжірибелер үшін дене алу мақсатымен жүкті әйелдерді бірнеше рет өлтіргенін айтты. Денелердің жеткілікті мөлшерде болмауынан ғалымдар оларды алу үшін көбінесе заңсыз әдістерге жүгінуге мәжбүр болды. Шелтон бұл екі дәрігердің кейін Уильям Берк атты кісі өлтірушінің есімімен аталатын "буркинг" әдісін қолданғанын болжады, Берк Уильям Хейрмен бірлесіп 16 адамды өлтіріп, денелерін анатомист доктор Роберт Ноксқа сатқан. Ол қабір қазу акушерлерге зерттеулер мен дисекция үшін қажетті тіндерге қол жеткізу үшін жеткілікті әдіс емес екенін көрсетті. 1755 жылы Смеллидің денелерге қол жеткізуі туралы сұрақтар көтерілді. Көптеген айыптаулар бәсекелестерден болды, сотқа тартылу және тіпті өлім жазасынан қорқып, Смелли бірнеше жылға жұмысын тоқтатты, күдіктің күшін басуға тырысты. Сонымен қатар, сол кезде жаңадан қайтыс болған жүкті әйелдердің денелерін алу үшін кісі өлтіруден өзге де әдістер болған болуы мүмкін. Хелен Кинг медиа мен интернеттің Шелтонның жарияланымға реакциясы "медициналық тарихты қалай жасау, ұсыну және бағалау туралы, әсіресе интернетте жаңа мәселелерді көтергенін" көрсетті.
In 2010, the self described historian Don Shelton questioned the methods by which Smellie performed his research. In the Journal of the Royal Society of Medicine he suggested that Smellie and his collaborator and later competitor William Hunter were responsible for multiple murders of pregnant women in order to gain access to corpses for anatomical dissection and physiological experimentation. Due to the inadequate match between supply and demand of corpses, scientists had to find other means, often requiring illegal methods, to obtain access. Shelton proposed that these two physicians used what would later be named "burking", after murderer William Burke, who killed 16 people in collusion with William Hare, selling the bodies to anatomist Dr. Robert Knox. He indicated that grave robbing was not a sufficient method by which obstetricians could access the specific type of tissue required for testing and dissection. In 1755, there was questioning of Smellie's access to corpses. Many of the accusations came from competitors, and fearing trial and even execution, Smellie stopped his work for several years in an effort to quash the suspicion that had been raised. and very likely other methods than murder were available to obtain bodies of recently died pregnant women at that time. Helen King indicated that the response of the media and the internet to Shelton's publication "raised fresh questions about how medical history is generated, presented and evaluated in the media and, in particular, on the internet".
Шығармалары
Акушерлік теория мен практика туралы трактат (1752–1764 жылдар аралығында үш томдық болып жарық көрген) босану механизмін, сондай-ақ туындауы мүмкін әртүрлі асқынулармен қатар қалыпты босану процесін қалай басқару керектігін сипаттайды. Бұл кітапта перзентханалық форцепсті қауіпсіз қолдану тәсілдері алғаш рет еске алынды, себебі Смелли форцепстің өмірді сақтап қалатын құрал екенін, бірақ оны салымды қолданған абзал екенін түсіндірді. Смелли бірінші томды жариялаған кезде ол 30 жылдан астам тәжірибе жинақтаған және шамамен 1150 босануға қатысқан. Оның кітабындағы ақпараттық материалдар осы салаға көптеген жылдар бойы тәжірибе жинаған мамандардың аздығына байланысты өте құнды болды. «Анатомиялық кестелер жинағы» (1754) акушерлік саласына жасаған маңызды үлес еді. Бұл Смеллидің босану мен жүктілікті бейнелейтін анатомиялық суреттерінің жинағы. Бар болғаны жүз данасы басылғанмен, оның толықтығы мен анатомиялық дәлдігі жаңалық болды.
A Treatise on the Theory and Practice of Midwifery (published in three volumes from 1752 to 1764) describes the mechanism of labour and how to handle the normal birthing process along with various complications that might arise. The book was the first to set up procedures for ensuring the safe use of obstetrical forceps, as Smellie recognized that the forceps were a life saving tool but best used sparingly. By the time Smellie published the first volume, he had been practicing for over 30 years and had been involved in around 1,150 deliveries. The information presented in his book was illuminating, as few people at the time had so much experience in midwifing. A Sett of Anatomical Tables (1754) was also an important contribution to the field of obstetrics. This was a compilation of Smellie's anatomical drawings depicting childbirth and pregnancy. Though only one hundred copies were printed, it was groundbreaking in its detail and anatomical accuracy.