Кіріспе

Томастың Апокалипсисі – Жаңа Өсиеттің апокрифтерінің құрамына кіретін, көне грек тілінде жазылған туынды. Ол әлемнің соңы туралы айтады және Иоаннның Апокалипсисінен (кейін Аян кітабы деп белгілі болған) әсер алған, бірақ одан гөйшіл және ғарыштық сипатта аз айырмашылықтары бар. Томастың Апокалипсисі – орта ғасырларда кең таралған "Қиямет күнінің алдындағы он бес белгі" тізімінің бастапқы көзі болып табылады.

Қолжазбаның тарихы мен датасы

1600–1900 жылдар шамасында Томастың Апокалипсисі алтыншы ғасырғы Геласиан Жарлығындағы оған жасалған қарсы сілтемелер арқылы ғана белгілі болды, онда бұл еңбек оқылмауы тиіс апокриф деп айыпталды. 1900 жылдан бері мәтіннің тарихын қайта құруға мүмкіндік берген қолжазбалар табылды. Бұл қолжазбалар көбінесе латын тілінде, атап айтқанда Бенедиктбюерн аббаттығының 9 ғасырлық қолжазбасы, алайда Верчелли кітабында бір англосаксон тіліндегі үзінді де табылды.

Мазмұны

Апокалипсис тек "Томасқа" ғана байланыстырылады, бірақ қайсысы екені нақты көрсетілмейді. Бір мүмкіндік – апостол Томас, ал екіншісі – Манидің үш ең жақын шәкірттерінің бірі, оның аты да Томас еді. Бұл еңбек тым ұзақ емес, қысқа нұсқасы 13 абзацтан, ал ұзын нұсқасы 28 абзацтан тұрады. Томас Құдайдан алған көрінесті баяндайды, онда жеті күн ішінде дүние аяқталуы және әр күні болатын оқиғалар сипатталады. Сегізінші күні сайланғандар Құдайға жеткізіледі, одан кейін олар күнәлі өлімдік әлемнің құрылуына қуанады. Бұл оның танымалдылығын азайта қоймады: Апокалипсис "9-шы және 10-шы ғасырларда Батыс Христиан әлемінің белгілі бір бөліктерінде" канондық деп қабылданған болуы мүмкін. Апокалипсистің толықтырылған нұсқасы, Сот күні алдындағы он бес белгіге – он бес күн ішінде берілген он бес белгінің тізіміне шабыттандырғанымен ерекшеленеді. Бұл көрерлік тізім Еуропаға кеңінен тарады және мүмкін Шекспир заманына дейін де танымал болды.