Кіріспе
Мария Гертог (туған Huberdina Maria Hertogh; 24 наурыз 1937 – 8 шілде 2009), сондай-ақ Берта Гертог, Надра бинте Маароф, Надра Адаби немесе жай ғана Натра деп белгілі, еуразиялық тегі бар және малайша тәрбиеленген голландиялық әйел. Ол жас кезінде Мария Гертогқа байланысты қырқыстардың ортасында болғандығымен танымал. Қырқыстар 1950 жылдың 11-13 желтоқсаны аралығында Сингапурда болды, себебі сот Марияны малай мұсылман асырап алған анасынан алып, оның голландиялық католик туған ата-анасына беру туралы шешім қабылдады. Ашуланған мұсылмандардың наразылығы оның Мәриям және Блездің мүсіндерінің алдында тізе бүгіп тұрған суреттері жарияланғаннан кейін күшейді. 18 адам қаза тауып, 173 адам жарақат алды; сонымен қатар көптеген мүліктерге зиян келтірілді.
Maria Hertogh (born Huberdina Maria Hertogh; 24 March 1937 – 8 July 2009), also known as Bertha Hertogh, Nadra binte Ma'arof, Nadra Adabi or simply Natrah, was a Dutch woman of Eurasian descent and Malay upbringing. She is notable for being at the centre of the Maria Hertogh riots when she was a young girl. The riots took place between 11 and 13 December 1950 in Singapore, after a court decided that Maria should be taken from her Malay Muslim foster and adoptive mother's custody and given over to her Dutch Catholic biological parents. A protest by outraged Muslims escalated when images of her were published showing her kneeling before a statue of the Virgin Mary and Saint Blaise. 18 people were killed and 173 injured; many properties were also damaged.
Туу және шомылдыру рәсімінен өту
Хубердина Мария Гертог 1937 жылғы 24 наурызда, қазіргі Индонезия құрамындағы Ява аймағының Бандунг қаласының жанындағы Симахи қаласында тұратын голландиялық католик отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Адриан Петрус Гертог 1920 жылдары Голландияның Шығыс Индия армиясының сержанты болып Жаваға келген. 1930 жылдардың басында ол Явада өскен, шотланд-явандық тегі бар еуразиялық Аделина Хантерге үйленді. Мария 10 сәуірде Цжимахидегі Рим-католик шіркеуінде католик священнигінің қолынан крещение рәсімін қабылдады.
Ерте өмір
Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Голландия армиясының сержанты Адриан Хертогты Жапон императорлық армиясы тұтқынға алып, 1945 жылға дейін Жапониядағы тұтқын лагеріне жіберді. Осы аралықта Аделина Хертог анасы Нор Луизамен және оның бес баласымен бірге болды, олардың арасында Мария үшінші және ең кіші қызы еді. 1942 жылдың 29 желтоқсанында Аделина алтыншы баласын дүниеге әкелді. Үш күннен кейін Мария Нор Луизаның жақын досы, Кемаман, Теренггану, Малайядан (қазіргі Малайзия) келген 42 жастағы малай әйелі Че Амина бинте Мохаммадтың үйіне барып тұрды.
Аделина Хертогтың оқиғалар туралы нұсқасы
Аделина Хертогтың куәлігіне сәйкес, 1950 жылғы қарашада сотта көрсеткенде, ол алтыншы баласын дүниеге келтіргеннен кейін анасы Марияны Бандунгке Аминаға үш-төрт күнге қонаққа жіберуге көндіргенін айтты. Осының салдарынан, 1943 жылдың 1 қаңтарында Амина Марияны алуға келді. Бала қайтарылмағандықтан, Гертог 6 қаңтарда велосипед алып, оны қайтаруға бет түзеді. Ол Бандунгтың шетінде рұқсаты болмағандықтан жапондық сақшымен тоқтатылғанын және осылайша тұтқындалғанын мәлімдеді. Тұтқындалған лагерінен анасына хат жіберіп, балаларын өзіне жіберуін сұрады. Луиза осыны істеді, бірақ Мария олардың арасында болған жоқ. Гертог анасынан Марияны Аминадан әкелуін өтінді. Кейін анасы хат жазып, Амина Марияны тағы екі күн қалдыруды қалағанын, содан кейін өзі баланы лагерге әкелетінін хабарлады. Алайда Гертог тұтқындалған кезінде Марияны көре алмады. Бостандыққа шыққаннан кейін Мария мен Аминаны таба алмады. 1950 жылдың басында Марияны қайтару үшін келіссөздер басталды. Голланд консулдығы Аминаның қызды сегіз жыл тәрбиелеуге кеткен шығындарын өтеу үшін 500 доллар ұсынды. Амина бұл ұсыныстан бас тартты. Содан кейін Аминаны Мариямен бірге сәуір айында Сингапурға барып, Голланд консулымен мәселені талқылауға көндіруге тырысты, бірақ Амина тағы да бас тартты. Консульдық кеңсе 22 сәуірде Сингапурдың Жоғарғы сотына Марияны әлеуметтік қамқорлық департаментіне тапсыру туралы өтінішпен жүгінді. Бас судья сол күні өтінішті қарап, ex parte ретінде мақұлдады. Келесі күні департаменттен келген қызметкер Аминадан Марияны алып кету туралы бұйрықты орындады. Осы сәттен бастап Мария Аминамен бірге қалуды және туған ата-анасына қайтарылғысы келмейтінін анық білдірді. Амина Аделинаның Марияны өз еркімен өзіне бергенін айтты, бұл Аделинаның үлкен ағасы Совальди Хантердің куәлігімен расталды, ол бұл асырап алуға куә болған. Алайда, 19 мамырда 15 минутқа созылған сот отырысынан кейін Жоғарғы сот Марияның қамқорлығын Гертогтарға беру туралы шешім шығарды. Амина мен Мария артқы есіктен шығып бара жатқанда, Марияны алып кетуге консулдықтан бір көлік келді. Мария көлікке кіруден бас тартып, Аминаны қысып ұстады, екеуі де малай тілінде бөлініп кеткенше өліп қалатындарын айқайлады. Ұзақ уақыттан соң көп адам жиналды. Амина Мариямен бірге көлікке отыруға және заңгерімен кеңесуге келісуге көп көндірілді, ол Марияның апелляция берілгенше берілуі керектігін түсіндірді. Содан кейін екеуі жылап-сықтап, Марияны уақытша сақтау үшін монастырға қайтарды. Мария бас судьяның 28 шілдедегі бұйрығы бойынша екі ай бойы монастырда қалды, апелляциялық шағымдама берілді. Шешім бұрынғы шешімді жоққа шығарды; Марияны әлеуметтік қамсыздандыру департаментіне беру туралы ex parte бұйрығынан басқа, апелляциялық сот Голланд консулының Марияның туған әкесі туралы берген мәлімдемесіндегі екіұштылықты анықтады. Амина да, Мария да қуанды.
Даулы неке
1950 жылы 1 тамызда Мария Ника Гантунг арқылы (екі тарап еңбекке келген кезде толыққанға тиіс, ислам заңы бойынша жарамды) 21 жасар Мансур Адабиге, Букит Панжанг мемлекеттік мектебінде оқып жүрген, Келантан тумасы, мұғалімге тұрмысқа шықты. Сотта Марияның сөздері келтірілді: «Мен өз үйімде құл болғандай сезіндім. Мен түрмеде тұрған сияқты болдым. Маған ештеңе жасауға рұқсат берілмеді. Жоэп [Жохан] тіпті кофе ішуге барсам да, жанжал шығаратын». Марияның адвокаттары оның өмірін қорғап, оның тегін айтты, сот бұл мәліметті ескерді. Осыны ескере отырып, және құлық ешқашан орындалмағандықтан, ал оның басқа үш адамға қандай да бір себеп көрсеткенінің дәлелі болмағандықтан, үш судьядан тұратын алқа Марияны ақтады. Сонымен қатар Мария некесінің бұзылуына байланысты ажырасуға да үміттенді. 1979 жылғы Рождествоға бірнеше күн қалғанда Мария үшінші рет өзінің серіктесі Антониус Кристианус «Том» Балермансқа үйленді. Басында олардың отбасылық өмірі бақытты болды, бірақ некеге тұрғаннан кейін үш жыл өткен соң Балерманс мінез-құлқы алаңдататын болды. Ол ішімдік ішуді көбейтіп алды. Күдікпен қарап, Мария оның соңынан кафетерийге дейін барып, ол басқа әйелмен қарым-қатынаста екенін көрді. Олар 1983 жылы ажырасты. Пишель Индонезияның Джакарта қаласынан шыққан, теңізші мамандығын меңгерген. Марияның ұлы мен екі қызы анасының Аделинамен суық қарым-қатынаста болғанын және оның ауыр балалық шағымен күрескенін айтты. Ұлы оның бақытсыз болғанын және өзін алдағандай сезінгенін мәлімдеді. Олар Кемаманға да сапар шегіп, жас Марияны (сол кезде Надра деп аталған) еске алатын бірнеше қарт тұрғындармен кездесті. Өмірінің соңына қарай берген сұхбатында Мария туған анасын асырап алған анасынан күштеп айырғандығы үшін жек көретінін айтқан. Рокая Юсуф (Камарияның қызы, демек Марияның асырап алған немересі) 1998 жылғы сапар кезінде Марияның әлі де малай тілінде еркін сөйлейтінін және Хари Раяны Камариямен бірге тойлағанда дәстүрлі малай тағамдарын сағынғанын айтты, оны Че Амина Токиода қабылдаған, ол күйеуімен бірге тұрған. 2015 жылы сапар туралы айтқан кезде 68 жаста болған Рокая, Марияның сапары кезінде Че Аминаның қабірін зиярат еткенін және Мария қайтыс болғаннан кейін де оның балалары онымен және оның балаларымен байланыста болғанын қосты. Сонымен қатар, Марияның Нидерландыдағы өмірі «оны қуантқан лагерьдегі өмірден мүлдем өзгеше» болды.