7 ғ. Сириялық христиан мәтіні – Псевдо-Мефодий аяны. Орта ғасырлардағы христиан эсхатологиясына әсер еткен, Ислам жаулап алуын түсіндіруге тырысқан кітап.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
VII ғасырдағы сириялық христиан мәтіні
7th century Syriac Christian text
VII ғасырдың аяғында сирия тілінде жазылған Псевдо-Мефодийдің Апокалипсисі орта ғасырлардағы христиандық эсхатологиялық ой-пікірді қалыптастырып, оған ықпал етті. Төртінші ғасырдың шіркеу әкесі Олимпиялық Мефодийге теңсіз жатқызылған бұл еңбек, Жақын Шығыстың исламдық жаулап алуына түсінік беруге тырысады. Апокалипсис христиандық эсхатологияның көптеген бұрыннан бар элементтерін, мысалы Гог пен Магогтың басқыншылығын, Антихристтің пайда болуын және әлемнің соңына дейінгі сынақтарды қамтиды. Алайда, бұл кітап христиандық эсхатологияға жаңа бір ұғым қосады: мәсіхшіл Рим императорының келуі. Бұл элемент орта ғасырдың соңына дейін христиандық апокалиптикалық әдебиетінде сақталып келді. Кітап бұрын грек, латын, копт, армян тілдеріне, кейін славян тіліне аударылды.
Written in Syriac in the late seventh century, the Apocalypse of Pseudo Methodius shaped and influenced Christian eschatological thinking in the Middle Ages. Falsely attributed to Methodius of Olympus, a fourth century Church Father, the work attempts to make sense of the Islamic conquest of the Near East. The Apocalypse is noted for incorporating numerous pre existing aspects of Christian eschatology, such as the invasion of Gog and Magog, the rise of the Antichrist, and the tribulations that precede the end of the world. The book, however, adds a new element to Christian eschatology: the rise of a messianic Roman emperor. This element would remain in Christian apocalyptic literature until the end of the medieval period. The book was early translated into Greek, Latin, Coptic, Armenian, and later into Slavonic.
Автор, күні, орны
Апокалипсис сирия тіліндегі мәтінінде Олимптық Мефодийге, ал грек тіліндегі нұсқасында Патаралыққа жатқызылады, екеуі де төртінші ғасырда өмір сүрген. Дегенмен, мәтіннің 692 жылдан кейін, яғни жетінші ғасырдың соңғы онжылдығында миафизит христиандық дін өкілімен жазылған болуы ықтимал, сондықтан оны Псевдо-Мефодий деп атайды. Ғалымдар бұл еңбекті арабтардың басып алу кезеңінде, христиандардың бастан өткерген қиындықтары мен олардың кең таралған діннен тайып кетуіне (жизья салығынан қашу үшін) жауап ретінде жазылғанын айтады. Сондай-ақ, автор жауапты шабуылды Құдайдың жазасы ретінде қарастырады. Осылайша, мәтінде тарих, география және апокалиптикалық болжамдар қолданылған. Мәтін бастапқыда Сирияның солтүстігінде сирия тілінде жазылған. Апокалипсис әлем тарихымен басталады, Адам мен Хауаның Еден бағындағы өмірінен бастап, мұсылман басып алуларына дейін және соңғы заманға дейін баяндалады. Еңбектің ерекшелігі – соңғы күндерде христиандық мінез-құлыққа қатысты сексуалдық мәселелерге назар аудару, атап айтқанда, ашық қарым-қатынас, гомосексуализм және киім ауыстыру сияқты құбылыстарды күнәлі қоғамның белгілері ретінде талқылау. Тек содан кейін "Исмаил ұлдары", яғни мұсылмандар, "бұзылған" христиандарға Құдайдың жазасын келтіру үшін Этриб шөлінен шығады. Апокалипсис сондай-ақ, өткен онжылдықтарда мұсылмандар жасаған оқиғаларды қамтиды. Псевдо-Мефодий басқа христиандық эсхатологиялық әдебиеттердегі Гог пен Магог сияқты тұлғаларды шақырып, төртінші ғасырдың шіркеу әкесі ретіндегі орнын бекітуге тырысады. Қолжазбада сонымен қатар, аңызға айналған Тибуртин Сибилласына қатысты төртінші ғасырға тән болжамдарға сілтеме жасалып, император-құтқарушының пайда болуы туралы айтылады. Бұл рим императоры христиан елдерін "Исмаил ұлдарынан" құтқарып, тәжін айқышқа қойып, "баршаның құтқарылуы үшін" осылайша бүкіл христиан әлемін сақтайды. Шығарма жанды суреттемелерімен және қатыгездігімен ерекшеленеді. Автордың еңбегінде малдың қанын ішу, жүкті әйелдерді пыдақтау, нәрестелерді жануарларға тамақтандыру сияқты суреттемелер жиі кездеседі. Дегенмен, Баллард Псевдо-Мефодийдің Аян сияқты бұрынғы эсхатологиялық әдебиеттен өзгешелігін, Апокалипсисте рим императорларын өзгерістердің қозғаушы күштері ретінде пайдаланғанын атап көрсетеді.
The Apocalypse is attributed to Methodius of Olympus in the Syriac text, of Patara in the Greek, both of whom lived in the fourth century. In all likelihood, however, the text was written in the final decade of the seventh century, after 692, by a Miaphysite Christian, hence the moniker of Pseudo Methodius. Scholars have argued that the work was written in the context of the Arab Conquests, in response to the hardships faced by Christians and their widespread apostasy (in order to avoid the jizya head tax). As well, the author sees the invasion occurring as punishment from God. The text, therefore, employs historiography, geography, and apocalyptic prophecy. The text was originally written in Syriac, in Northern Syria. The Apocalypse begins with a history of the world, starting with Adam and Eve in the Garden of Eden, through to the Muslim conquests, and into the end times. One notable feature of the work is the presence of sexuality with regards to Christian behavior in the end days—specifically discussing swinging, homosexuality, and cross dressing as indicators of a sinful society. It is only then that the text says the "sons of Ishmael", that is Muslims, will emerge from the desert of Ethribus to inflict God's punishment upon the Christians who "slipped into depravity". The Apocalypse also recounts the events that took place at the hands of Muslims in the previous decades. In invoking figures in other Christian eschatological literature, such as Gog and Magog, Pseudo Methodius attempts to legitimize his place as a fourth century Church Father. The manuscript also notes the rise of an Emperor Saviour figure, echoing the fourth century AD prophecy attributed to the legendary Tiburtine Sibyl. This Roman emperor will save the Christian lands from "the sons of Ishmael", place his crown upon the cross "for the sake of the common salvation of all", thereby saving Christendom as a whole. The work is notable for its vivid descriptions and its brutality. Descriptions of drinking the blood of cattle, stabbing pregnant women, and feeding babies to animals permeate throughout the author's work. Ballard notes, however, that Pseudo Methodius deviates from previous eschatological literature, such as Revelation, in that the Apocalypse utilizes Roman emperors as agents of change.
Тарихи контекст
VII ғасырдың бірінші ширегінде Рим мен Сасанидтер Персиясы көп уақыт бойы соғысқан. Екі империя да осы ұзақ соғыстардың салдарынан әлсіреген кезде, арабтардың қауіпті күші осы әлсіреуден пайдаланды. Персиялықтар Эвфрат өзенінің батысындағы Кадисия шайқасында жеңіліске ұшырады. Гриффит бұл оқиғаны «Рим мен Парсы билігінің толық құлдырауының басталуы» деп атады. Бұл құлдырау 630-640 жылдар аралығында жалғасты, арабтар Таяу Шығыстың және Жерорта теңізі аймағының көп бөлігін бағындырды. 635 жылы Дамаск түсті, 637 жылы Иерусалим мен Антиохия, 640 жылы Эдесса, 642 жылы Александрия, ал 645 жылы Селеукия/Ктесифон бағындырылды. Рим христиандығының бес патриархатының үшеуі араб мұсылмандарының билігіне көшті. 674 жылы Омейяд халифасы Муавия Константинопольге құрлық және теңізден шабуыл жасады. Үш жылдан кейін ол жеңіліске ұшырады және Рим империясының қалған бөлігіне, атап айтқанда Таяу Шығысқа, Грекияға және Балқанға назарын аударды. Баллардтың сөзімен айтқанда, Константинополь «Ислам дінінің мұхитындағы шағын христиан анклавына» айналды. Тау күмбезіндегі жазулар Құраннан алынған және «таза тәухид негізінде құрылған қуатты империяның пайда болуын жариялайды». Латын тіліне аударманы Францияда Петрус Монахус жасаған. VIII ғасырда копт тілінде де аударма болған көрінеді, бірақ ол тек папирустағы бір үзіндіден ғана белгілі. Грек және сирия тілдеріндегі барлық қолжазбалар, алайда, кейінірек жазылған. 100-ден астам грек тіліндегі көшірме бар, бірақ олардың көпшілігі 1453 жылдан кейін жасалған. Сирия тіліндегі қолжазбалар аз, және олардың көпшілігі толық емес. Ең жақсы мәтін 1586 жылғы нұсқасы, бірақ одан бұрынғы сілтемелер 13 ғасырға жататын «Бал арасы туралы кітапта» кездеседі. Апокалипсис грек мәтіні дәстүрлі түрде төрт редакцияға бөлінеді: G1, G2, G3 және G4, ал G1 G1a, G1b және G1c болып тағы бөлінеді. Латын және славян тілдеріндегі аудармалар G1 негізінде жасалған. Екінші және үшінші латын редакциялары қысқартылған. Апокалипсис христиандарды ғасырлар бойы өздерінің уақыты мен жеріндегі қиындықтарды түсіндіру үшін шақырып келді. Бұдан өзге, ол Орта ғасырлар бойында әртүрлі бейімделулер мен аудармалар арқылы Батыс христиан әлемінің исламға деген көзқарасын қалыптастырды. Сонымен қатар, Псевдо-Мефодийдің Апокалипсисі халыққа, олардың орнына қарамастан, кері дәлелдерге қарамастан, «өздерін дұрыс сезінуге» көмектесті.
Rome and Sassanid Persia had been at war with one another for much of the first quarter of the seventh century. With both empires still feeling the effects of such a long series of battles, an Arab threat took advantage of the weakening empires. The Persians faced defeat west of the Euphrates in Qadisiyya in what Griffith calls "the beginning of the demise of both Roman and Persian rule for good". This demise would continue throughout the 630s and 640s, as the Arabs conquered much of the Middle East and the Mediterranean world. In 635, Damascus fell, Jerusalem and Antioch followed in 637, Edessa in 640, Alexandria in 642, and Seleucia/Ctesiphon in 645. Three out of the five patriarchates of Roman Christendom were under Arab Muslim rule. In 674, the Umayyad Caliph Muawiyah launched a land and sea assault on Constantinople. Within three years, he was defeated, and turned his attention on the rest of the surviving Roman Empire, namely the Middle East, Greece, and the Balkans. As Ballard notes, Constantinople was "reduced to a small Christian enclave within an ocean of Islam." The inscriptions on the Dome of the Rock are taken from the Quran and "proclaim the arrival of a powerful empire that was founded on pure monotheist belief." The Latin translation was made by a certain Petrus Monachus in Francia. There was also seemingly a Coptic translation available by the 8th century, known only from a fragment on papyrus. All the available Greek and Syriac manuscripts, however, are late. There are over 100 Greek copies, but most of them post date 1453. There are few Syriac manuscripts, and many are fragmentary. The best text is from 1586, although there are earlier references found in the 13th century Book of the Bee. The Greek text of the Apocalypse is traditionally divided into four recensions: G1, G2, G3 and G4, with G1 subdivided into G1a, G1b and G1c. The Latin and Slavonic translations are both based on G1. The second and third Latin recensions are heavily abridged. The Apocalypse was invoked by Christians throughout the centuries in order to explain the turmoil they faced in their respective time and place. As well, it shaped Western Christendom's view of Islam through the Middle Ages, through various re adaptions and translations. Furthermore, the Apocalypse of Pseudo Methodius allowed the population, regardless of locale, to maintain a "sense of seemingly rightful superiority", despite evidence to the contrary.