Кіріспе

жағалау сауда кемесі Йеменнің орталық жотасындағы қала

Шолу

Шибам қазіргі уақытта ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұралық орны болып саналады және ерекше сәулетімен танымал. Шибамның үйлерінің барлығы саз кірпіштен салынған, олардың шамамен 500-і 5-11 қабатқа дейін көтерілетін мұнаралы ғимараттар. Әр қабатта бір немесе екі бөлмеден орын алған. Осындай сәулет стилі бедуиндердің шабуылдарынан қала тұрғындарын қорғау мақсатында пайда болған. Шибамның тарихы шамамен 1700 жылға жетесе де, қаладағы үйлердің көп бөлігі 16 ғасырда салынған. Дегенмен, соңғы бірнеше ғасыр ішінде олардың көпшілігі бірнеше рет қайта жаңартылған. Шибамды көбінесе "дүниедегі ең көне көктайғақ қала" деп атайды. Қаладағы ғимараттардың кейбіреулерінің биіктігі жоғары болғандықтан, олар әлемдегі ең биік саз ғимараттары саналады және ертедегі көп қабатты үйлердің бірі болып табылады. Ғимараттарды жаңбырдан және тозудан қорғау үшін қабырғаларға үнемі саздың жаңа қабаттары жағылып, күтілуі керек. Қала бекітілген қамалмен қоршалған. Қала ішіндегі көптеген ғимараттардың іргетасы су тасқынынан зақымданып, олардың құлауына себеп болды. 2009 жылы Шибам "Әл-Қаида" ұйымының шабуылына ұшырады. 2015 жылы Йеменде азаматтық соғыс басталған кезде Шибам ЮНЕСКО-ның қауіп төндіретін мұра орындарының тізіміне қосылды. Санъадағы ауыр бомбалау кезінде тарихи ғимараттар көп зақымданып, қарулы қақтығыстардан әлі де қауіп төнуде.

Әсерлер

Біріккен Араб Әмірліктеріндегі ашық аспандағы сауда және ойын-сауық кешені – Дубайдың Global Village-ында Шибам архитектурасын еске түсіретін саздан жасалған кірпіштен тұрғызылған Йемен павильоны бар.