Швейцарияның Солтүстік-Батыс аймағы – Фрикталь: тарихы, географиясы, Рим дәуірінен бергі темір кені, Ааргау кантонының құрамы. Швейцарияға қосылу тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Солтүстік-батыс Швейцария аймағы
Region of Northwestern Switzerland
Фриктал ("Фрик алқабы") – Солтүстік-батыс Швейцариядағы аймақ. Ол Швейцарияның Аргау кантонының Лауфенбург және Рейнфельден аудандарын қамтиды. Орта ғасырларда бұл аймақ Фрикгау деп аталған, бұл атау соңғы латын тіліндегі [regio] ferraricia сөзінен шыққан, ол рим дәуірінде мұнда болған темір кеніне сілтеме жасайды және Фрик ауылына, аймақтың негізгі елді мекеніне де қатысты. Фрикгау ерте заманадағы кезеңде Алыс Австрия құрамындағы Брейсгаудың бір бөлігі болды. Швейцарияға ол тек Наполеон дәуірінде қосылды. Қазіргі кезде ол Базельдің шығысында Аргау кантонының солтүстік-батысқа қарай созылған бөлігін құрайды, солтүстікте Германиямен шекараны құрайтын Жоғарғы Рейн және оңтүстікте Юра таулары арасында орналасқан.
The Fricktal ("Frick Valley") is a region on Northwestern Switzerland, comprising the Laufenburg and Rheinfelden districts of the Swiss canton of Aargau. The region was known as Frickgau in the medieval period, ultimately from a Late Latin [regio] ferraricia, in reference to the iron mine located here in the Roman era, also transferred to the village of Frick as the main settlement. Frickgau was part of Breisgau within Further Austria in the early modern period. It was joined to Switzerland only during the Napoleonic period. It now forms a northwestern extension to the canton of Aargau to the east of Basel, between the High Rhine forming the border with Germany in the north and the Jura Mountains in the south.
Тарих
Ерте орта ғасырларда Фриктал Рейн мен Ар өзендері арасындағы Алямандық Аугстгаудың бір бөлігі болды, ал 10-шы ғасырдан бастап Жоғарғы Бургундиядағы кішірек Фрикгау аймағына кірді, 11-ші және 12-ші ғасырларда Хомберг-Тирштейн графтарының иелігінде болды. Батыс Фрикталды Бургундиялық Рейнфельден иелері басқарды, олардың соңғы ұрпағы Рудольф Рейнфельден 1057 жылы Швабия герцогы атанды, ал 1080 жылы қайтыс болғаннан кейін оның иелігі Заринген әулетінен күйеу баласы Бертольд II-ге көшті. 1218 жылы әулет жойылғаннан кейін, аймақ Лауфенбургтің вогттығын бұрыннан баскарган Габсбург графтарына өтті. Габсбургтер династиясы 1386 жылғы Семпах шайқасында Рейннің оңтүстігіндегі Швабияның бастапқы иеліктерінің көп бөлігін Швейцария Конфедерациясына жоғалтқаннан кейін, қалған Фриктал Фрайбургтегі Жоғарғы Брайсгау (Vorderösterreich) кеңсесінен басқарылды, ал оңтүстікке орналасқан Унтерааргау аймағын швейцариялықтар 1415 жылы Бернде басып алды. 1469 жылы қарызға батқан Жоғарғы Австрияның герцогы Зигмунд Фрикталмен бірге Брайсгауды Бургундия герцогы Чарльз Батылға сатты, бірақ Чарльз 1477 жылы қайтыс болғаннан кейін, герцогтың қызы Мария Байға үйленген Габсбург герцогы Максимилиан I-ге қайта оралды. 18-шы ғасырдың басында Берн азаматтары Габсбург императорларынан Фрикталды сатып алуға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. 1797 жылғы Кампо-Формио шартынан кейін Франция Фрикталды басып алды, ал 1802 жылы ол қысқа мерзімге Гелветия Республикасының Фриктал кантоны болды. 1803 жылдың 9 наурызында Фриктал Наполеонның бұйрығымен Швейцария Конфедерациясының Аргау кантонына қосылды. Жұмсақ климатымен Фриктал шарап және вишня өндірісі үшін маңызды аймақ болып табылады, сонымен қатар химия және фармацевтика өнеркәсібінің базасы да болып саналады.
In the Early Middle Ages, Fricktal formed part of the Alemannic Augstgau between the Rhine and Aar rivers, from the 10th century onwards of the smaller Frickgau region within Upper Burgundy, owned by the Counts of Homberg Thierstein in the 11th and 12th centuries. The western Fricktal was held by the Burgundian Lords of Rheinfelden, their last scion Rudolf of Rheinfelden became Duke of Swabia in 1057 and upon his death in 1080 his possessions passed to his son in law Berthold II from the House of Zähringen. After the extinction of the line in 1218, the area eventually passed to the Counts of Habsburg, who already held the Vogtei of Laufenburg. After the Habsburg dynasty had lost large parts of its original Swabian possessions south of the Rhine to the Swiss Confederacy at the 1386 Battle of Sempach, the remaining Fricktal was administered from the Oberamt Breisgau of Further Austria (Vorderösterreich) at Freiburg, while the adjacent Unteraargau region to the south was finally conquered by the Swiss at Bern in 1415. In 1469 the indebted Archduke Sigismund of Further Austria sold the Breisgau with Fricktal to the Burgundian Duke Charles the Bold, nevertheless upon Charles' death in 1477 it reverted to Archduke Maximilian I of Habsburg by marriage with the duke's daughter Mary the Rich. In the early 18th century, the citizens of Bern attempted to purchase Fricktal from the Habsburg Emperors without success. Subsequent to the 1797 Treaty of Campo Formio, France occupied Fricktal, and in 1802 it was briefly a canton of the Helvetic Republic, as the Canton of Fricktal. On 9 March 1803, Fricktal was integrated into the Aargau canton of the Swiss Confederation by order of Napoleon. Fricktal, with its mild climate, is an important location for wine and cherry production as well as a base of the chemical and pharmaceutical industries.