Джеймс Андерсон: Шотландиялық агроном, журналист және экономист
James Anderson of Hermiston
Джеймс Андерсон (1739-1808): шотланд агроном, журналист, экономист. «Шотланд тырмасының» авторы, Ағарту дәуірінің маңызды тұлғасы, «Agricola» псевдонімімен жазған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд агрономы, журналисі және экономисі (1739–1808)
Scottish agriculturist, journalist and economist (1739–1808)
Джеймс Андерсон FRSE FSAScot (1739 – 15 қазан 1808) – шотланд агрономы, журналисі және экономисі. Эдинбург философиялық қоғамының мүшесі Андерсон Шотландия ағарту дәуірінің көрнекті өкілі болды. Ол шотландтық тырманы ойлап тапты. Жазушы ретінде ол Агрикола деген псевдонимді қабылдады.
James Anderson FRSE FSAScot (1739 – 15 October 1808) was a Scottish agriculturist, journalist and economist. A member of the Edinburgh Philosophical Society, Anderson was a prominent figure in the Scottish Enlightenment. He invented the Scotch plough. As a writer he adopted the nom de plume of Agricola.
Өмір
Андерсон Гермистон қаласында, Мидлотианда фермердің ұлы ретінде дүниеге келді. Әлі жас болғанда Эдинбург университетінде Уильям Калленнің химия бойынша лекцияларын тыңдады. 15 жасқа келгенде, әкесі қайтыс болғаннан кейін, ата-бабаларының фермасын жүргізуді өз мойнына алды. 1768 жылы ол Абердинширге көшіп, Удний мырзасының Уднийге тиесілі жердегі Монкшилл фермасын басқаруға кірісті, бұл ферма оған ауыл шаруашылығын жақсартудың артықшылықтарын көрсету мақсатында ұзақ мерзімге жалға берілді.
Anderson was born at Hermiston, Midlothian the son of a farmer and while still young attended lectures on chemistry by William Cullen, at the University of Edinburgh. At the age of 15, after the death of his father, he took over the working of the ancestral farm. In 1768 he moved to Aberdeenshire to manage the farm of Monkshill on land owned by Mr. Udny of Udny under a long lease granted to him for the purpose of demonstrating the benefits of improved agriculture.
Экономикалық теоретик
1777 жылы Андерсон "Дән заңдарының мәні туралы сауал" деген еңбегін жариялады, онда ол Дэвид Рикардоның рента теориясын алдын ала айтты.
In 1777 Anderson published An Enquiry into the Nature of the Corn Laws, in which he anticipated David Ricardo's theory of rent.
Баспагер
1771 жылы "Егін шаруашылығы туралы эсселер" атты еңбегін жариялады. 1773 жылы ол алғашқы «Британ энциклопедиясына» «Монсон» мақаласын жазды. 1791 жылы ол апта сайын шығатын «Ары» атты басылымын бастады, оны көбінесе өзі жазды, және оның 18 томы жарық көрді. 1797 жылы ол Айлвортта тұруға көшті, ал 1799 жылдан 1802 жылға дейін ай сайын «Ауыл шаруашылығы, табиғаттану, өнер және әртүрлі әдебиет» атты басылымын шығарды. Ол сондай-ақ, Агрикола, Германский және Тимоти Хеербрейн сияқты түрлі аттармен ауыл шаруашылығы және экономикалық тақырыптарда көптеген памфлеттердің авторы болды. Оның алғашқы жариялымдарының бірі – «Мұржалар туралы практикалық еңбек» (1776 ж.). Ол Джереми Бентамның досы болды және оның идеалды түрме немесе Паноптикон идеясына қатысты. Андерсон Джордж Вашингтонмен де хат алмасып жүрді.
In 1771 he published "Essays on Planting". In 1773 he contributed the article "Monsoon" to the first Encyclopedia Britannica. In 1791 he started a weekly publication called The Bee, which was largely written by himself, and of which 18 volumes were published. In 1797 he began to reside at Isleworth, and from 1799 to 1802 he produced a monthly publication, Recreations in Agriculture, Natural History, Arts and Miscellaneous Literature. He was also the author of many pamphlets on agricultural and economical topics, under numerous aliases, including Agricola, Germanicus, and Timothy Hairbrain. One of his first publications was A Practical Treatise on Chimneys (1776). He was a friend of Jeremy Bentham, and involved in the latter's idea of an ideal prison or Panopticon. Anderson also corresponded with George Washington.
Өнертапқыш
Алғашқы каналдық көтергіштерді салуға жауапты инженер Джеймс Грин олардың ойлап табылуын доктор Джеймс Андерсонға байланыстырды. Шотланд тырмасы немесе шотланд тырмасы (Шотландия қол тырмасымен шатастырмау керек) – 19 ғасырда Джеймс Андерсон тапқан, ауыр топырақты өңдеуге арналған ағаш және темірден жасалған, жануарлармен жетеліп жұмыс істейтін, бастапқы топырақ өңдеу құралы (тырмасы).
The engineer James Green, responsible for the building of some of the first canalboat lifts, credited their invention to Dr James Anderson. The Scotch plough or Scots plough (not to be confused with the Scottish hand plough) was a wood and iron, animal draft, primary tillage implement (plough) for use on heavy ground invented in the 19th century by James Anderson.
Құрмет ақысы
1780 жылы Андерсон Абердин университетінен LLD (заң ғылымының құрметті докторы) дәрежесін алды. 1791 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Ол 1808 жылдың 15 қазанында Эссекс қаласындағы Уэст-Хэмде қайтыс болды.
In 1780 Anderson received an LLD (honorary doctorate in law) from the University of Aberdeen. He was elected a member of the American Philosophical Society in 1791. He died in West Ham, Essex on 15 October 1808.
Отбасы
1768 жылы Андерсон Маргарет Сетонға (1788 жылы қайтыс болған) үйленді. Олардың 13 баласы болды, олардың ішінде бір қызы мен бес ұлы әкесінен аман қалды; ұлдары Джон Томас Бевикке шәкірт болды. Олардың қызы Маргарет (1778–1863) Бенджамин Оутрамға тұрмысқа шықты.
In 1768 Anderson married Margaret Seton (d. 1788). Together they had 13 children, one daughter and five sons survived their father; their son, John, was apprenticed to Thomas Bewick. Their daughter, Margaret (1778–1863), married Benjamin Outram.