Кіріспе

Жауынгерлік өнер техникасы

Жауынгерлік өнердегі алдыңғы соққы – тізелерді тік алға көтеріп, аяқ пен тібіктерді бос қалпында немесе жамбасқа тартып, содан кейін орындаушының алдына аяқты түзеп, нысанаға соққы беру арқылы жасалатын соққы. Соққыны жеткізгеннен кейін қарсыластың аяғын ұстауына жол бермеу үшін аяқты дереу кері тартып алу қажет, және (комбинация орындалмаса) тұрақты күрес позициясына оралу керек. Сипатталған алдыңғы соққы – каратэ немесе таэквондоның әдеттегі негізгі алдыңғы соққысы. Бірақ алдыңғы соққыны кең мағынада тікелей алға бағытталған соққы ретінде анықтауға болады, содан кейін көптеген әртүрлі стильдердегі түрлі нұсқауларды қамтуға болады. Алдыңғы соққыны алға қарай тегіс (жамбас итерілімімен) немесе жоғары қарай басқа шабуыл үшін жеткізуге болады.

Техниканың егжей-тегжейі

Жауынгерлік өнерде, жалаң аяқпен немесе өте жеңіл аяқ киіммен күресу қарастырылады, соққы көбінесе аяқ алдымен (аяқты нысанаға бағыттап, жарақатты болдырмау үшін саусақтарды жоғары ұстап) немесе өкшемен беріледі. Салмақты аяқ киім қолданылғанда, соққы беру үшін бүкіл табанды пайдалануға болады. Сонымен қатар, аяқтың үстімен (көлденеңімен) шапқылауға да мүмкіндік бар, бұл жамбасқа немесе қол астына тигізгенде аса зиянды болуы мүмкін. Қаратэде аяқ алдымен соққы беруге басымдық беріледі. Бұл әдіс қозғалысты жақсы бақылауды талап етеді, бірақ тар, тегіс соққыға мүмкіндік береді. Тхэквондо шеберлері соққы беру үшін табан алдымен де, өкшемен де пайдаланады. Табан алдын нығайтуға арналған жаттығулар жиі орындалады, себебі көптеген жаңадан бастағандар жаттығу құралдарына, мысалы, денеге соққы беруге толық күшпен соққы бере алмайды. Нақты техникалар мен стильдерге байланысты, алдыңғы соққының тигізетін жері ерекше болуы мүмкін. Кейбір жапон стильдерінде алдыңғы соққы тоқтату соққысы ретінде қолданылады, онда аяқтың жиегі (көлденеңі) қосылады, бүйірден соққы сияқты. Өкше көбінесе тік немесе еңкейтіліп (еңкейген өкшелі соққы) қолданылады, әсіресе тоқтату соққыларында, жақын қашықтықтағы соққыларда немесе жоғары алдыңғы соққыларда. Жапон ниндзюцуында тік және қатайтылған саусақтарды пайдаланудың түрлері бар. Жамбасқа бағытталған алдыңғы соққылар, мысалы, көтеру соққысы немесе жоғары қарай соққы, аяқтың үстін пайдаланады. Жамбасқа жасалатын «көлеңке» соққысы тиімді болу үшін аяқтың ішкі жағының барлық бөлігін пайдаланады. Тоқтату соққыларында қарсыласты кері итеру үшін бүкіл табан қолданылады. Әртүрлі жауынгерлік жүйелер аяқ киім киген кезде өкшемен немесе бүкіл табанмен «жалпы» алдыңғы соққыны оқытуға үйретеді. Мысалы, әскерилер қолданатын жауынгерлік өнер жүйелері, жауынгердің ауыр аяқ киім киетінін, әдетте жарыс жауынгерлеріне қарағанда аз қозғалғыш екенін және аяқ бұлшық еттерінің қатты шаршауы мүмкін екенін ескереді. Мұндай жағдайда, аяқ бағытын бақылап, жылдам «жапырақтай» алдыңғы соққыны орындау қиын болуы мүмкін. Ауыр аяқ киімнің табанын соққы беру беті ретінде пайдаланатын, техникалық жағынан аз талапты соққыны орындау оңайырақ. Алдыңғы соққы көбінесе тік және теңдемелі денемен орындалады, бірақ жамбас пен дененің жалпы қозғалысына мүмкіндік береді. Жауынгерлік өнер жүйелері осы мүмкіндікті әртүрлі жолдармен пайдаланады. Мысалы, шабуыл кезінде тік тұрып немесе сәл артқа еңкейіп, соққының ауқымын арттыруға тырысуы мүмкін. Егер қарапайым «соққы-үрлеу» комбинациясы орындалса, бұл сәл еңіс дененің жоғарғы бөлігінің қозғалысына көбірек күш беруге мүмкіндік береді, нәтижесінде ұрлеуге күшті дене қозғалысы қосылады. Wing Chun-ның кейбір түрлерінде керісінше жағдай пайдаланылады, онда екі қолдың жоғарғы аймақтағы блоктау/үрлеудің қатты алға қозғалысы сәл алға еңілумен және бір мезгілде жамбасқа/санға соққымен үйлеседі. Жамбастың қозғалысы ауқымды арттыруға және аяқты нысанаға итеруге пайдаланылады, нәтижесінде күшті соққы жасалады (таэквондо мен каратэнің кейбір стильдерінде кең таралған тәжірибе).

Қолданбалар мен есептегіштер

Алдыңғы тепкілер көбінесе кеуденің астындағы нысаналарға бағытталады: қарын, сан, шатқал, тізе немесе төменгі жағы. Жоғары деңгейдегі жекпе-жекшілер алдыңғы тепкімен басқа да нысаналарды соғуға қабілетті (бірақ мұны сирек қолданады). Алдыңғы тепкі жылдам орындалады және техниканы орындау алдында дене қозғалысының аздығы оның ерекшелігін көрсетпейді. Осының арқасында жақсы дамыған алдыңғы тепкі қорғану мен шабуылда өте тиімді құрал болады. Қорғану кезінде алдыңғы тепкі шабуылды бастаған қарсыластың төменгі жағына күшті нұқсан келтіруге мүмкіндік береді, әсіресе егер қарсылас басын/денесінің жоғарғы бөлігін қорғауға тым көп көңіл бөлсе, сондай-ақ қарсыласты соққы қашықтығында ұстап тұруға да пайдалы. Шабуылда алдыңғы тепкі комбинациялық шабуылдарды бастау үшін тамаша мүмкіндік болып табылады, себебі ол жылдам, қарсыластың назарын ауыстырып, соққыны тоқтатуға/бұруға/қиыстыруға мәжбүр етеді, бірақ тік күресу позасынан көп бұрылмайды, бұл соққыға көшуге қолайлы. Жалпы, бұл тепкіні шығармашылық жекпе-жек өнерімен айналысатын адам көптеген жағдайларда пайдалана алады. Алдыңғы тепкіге қарсы тұрудың ең көп қолданылатын тәсілдері – оны қолмен, жамбаспен және т.б. бұрып жіберу, қашықтыққа немесе жаққа қадам басу, немесе егер тепкі ішке/санға бағытталған болса, денеңізді одан қашу үшін жылжыту. Соңғы әдіс біршама тәуекелді, себебі ол қорғаушының ептілігіне байланысты, ал алдыңғы тепкі – ең жылдам тепкілердің бірі. Алдыңғы тепкіге қарсы тұрудың тағы да экзотикалық әдістері бар, мысалы, кейбір мектептерде қолданылатын (кейде «алдын ала келісілген кумите» деп аталатын) әдіс. Бұл әдіс қарсыластың аяғын орта сызықтан бірден алыстатып, сосын төменнен иыққа соққы беруді қамтиды. Алайда, бұл әдіс жаңадан бастаушыларға және жалпы қолдануға ұсынылмайды. Сонымен қатар, жақсы орындалған алдыңғы тепкі өте жылдам болса да, абайсыз орындалған тепкі қарсыластың күресуге тамаша мүмкіндік береді, бұл шабуылдаушы үшін қауіпті болуы мүмкін. Аяқ ұсталғаннан кейін қорғаушыға түрлі шабуылдар жасауға болады, мысалы, ауырсынуға келтіретін күресу әдістері, соққылармен, лақтырулармен, төменгі жағына тепкілермен және осылардың барлығын біріктіру. Осы себепті, соққыдан кейін аяқты «қайта орналастыру» өте маңызды, әсіресе нақты өмірдегі жағдайларда, онда көптеген жекпе-жек өнеріндегі ережелер қолданылмайды. Дегенмен, белден төменге дейін алдыңғы тепкілер орындау салыстырмалы түрде қауіпсіз және тиімді, егер аяқ бірден кері тартылса.

Камбоджа стилі

Камбоджаның прадал серей және бокатор жекпе-жегінде алдыңғы соққы да қолданылады. Алдыңғы соққы sniet theak trang (итеру соққысы) немесе chrot eysei (ақылмен итеру) деп аталады. Итеру соққысы ұрыста қолдануға оңай және қарапайым деп есептеледі. Итеру соққысы қарсылас жеткілікті қорғамаған жерлерге жасалуы мүмкін. Итеру соққысын аяқтың алғы бөлігімен немесе өкшесімен орындауға болады. Итеру соққысы белден төмен, кеудеге және беттің ортасына шабуыл жасау үшін қолданылады.

Каратэ

Жапон тілінде алдыңғы соққы деп аталатын бұл соққы, әрине, барлық стильдегі дәстүрлі каратэдегі негізгі соққы болып табылады. Бұл дәстүрлі формаларда ең көп қолданылатын және дәстүрлі жаттығуларда ең көп практикаланатын соққы. Бұл өте күшті және жылдам соққы, және табиғи емес соққыларға қарағанда оңай игеріледі. Әдетте, соққы аяқтың басымен, саусақтардың астымен жасалады, бірақ жапон каратэсінің және басқа стильдердің көптеген нұсқаларында басқа да соққы нүктелері қолданылуы мүмкін. Ол итеру немесе жылдам тартылу түрінде болуы мүмкін, немесе олардың арасында. Итеру түрінде соққы орындаушы дене салмағының күшін пайдаланып, қарсыласты немесе нысананы артқа қарай итеру үшін аяғын нысанаға күшпен басады. Жылдам тартылу түрінде соққы орындаушы соққыдан кейін аяқ пен төменгі аяқтың бірден кері тартылуын немесе қайта орналасуын баса көрсетеді (соның арқасында қарсыластың аяқты ұстауы немесе шабуы қиынға соғады); Бұл соққы итеру күші жағынан жылдам тартылу түрінен азырақ, бірақ бұзу күші жағынан күштірек. Оны секірумен немесе жүгірумен, кейде тік аяқпен орындауға болады. Ол алдыңғы аяқпен, қорғаныс мақсатында немесе алға қарай секірумен, немесе артқы аяқпен орындалуы мүмкін. Оны белді тік бұрышта немесе каратэдегідей бүйірге бұрып орындауға болады. Соққыны алдау, бұрыштармен немесе жерден орындау мүмкін болғандықтан, көптеген басқа да нұсқалар бар.

Теквондо

Тэквондода алдыңғы соққының атауы бар. Ол күшті бірден жеткізу қажеттігімен итеру соққысынан ерекшеленеді. Аяқ алға жылғалымен, ал батыры мен аяқ табиғи түрде жоғары көтеріледі, сондықтан осы соққыны қолданудың ең оңай жолы – күшті жоғары бағыттау, мүмкін оны «жамбасқа соққы» деп санау. Дегенмен, осы соққымен алға зор күшпен жеткізуге де болады, көптеген жаттықтырушылар оны негізгі қолдану деп есептейді. Алға бағытталғанда, бұл тек теквондодағы ең күшті соққылардың бірі ғана емес, сонымен қатар күшті көрсету үшін көрмелерде және тақтаны сындыру жарыстарында жиі қолданылады. Осы соққыны орындағанда батырына жарақат алмауы үшін, әдетте аяқтың алғы бөлігімен, немесе аяқтың жалпақ үстіңгі жағымен соғылады. Жаланақ аяқпен орындалса, батырының алғы бөлігі соққы кезінде қолданылады, ал батыры жоғары көтеріліп, жарақат алудан сақтайды. Ап-чокпен соққы беру үшін батырыңызды көтеріп, оның ұштары бірінші соққы беретін нүкте болмауы керек. Алға бағытталғанда да, бірінші соққы беретін нүкте тікбас болуы керек емес, себебі мұндай соққысы бар басқа жекпе-жек өнерінде бұл тиімді деп саналады. Тэквондода сіз батырыңызды кеңейтілген күйде алға соғасыз, сонда аяқтың үстіңгі жағы тік сызықта батырыңызбен жалғасады, ал батырыңыз артқа иілген (жоғары қараған) күйде болады. Басқаша айтқанда, "". Осы соққыны қатаң алға бағытталғанда аяқтың кез келген басқа қалпында ұстау өте ерекше болып саналады және жаңадан бастаушылардың жиі жасайтын қателігі болып табылады. Алдыңғы соққы – бұл көптеген жаттықтырушылар тізелерін көтеріп, соққының қалған бөлігі басталар алдында ұстауға үйрету үшін қолданатын жаттығу. Бұл теквондода маңызды, онда ол корей тілінен (앞차기) аудармаланған (капоэйрадан басқа көптеген соққы өнерінде). Жарыстарда («спарринг» немесе «») бұл соққы көбінесе қолданылмайды, мүмкін, импровизацияланған соққының бір бөлігі ретінде, мысалы «немесе» ретінде. Осы соққыны орындағанда тірегіңіздің тізесін сәл бүгіп, тірегіңізді сыртқа қарай бағыттау қалыпты жағдай. Барлық теквондо соққыларындағыдай, сіз соққыға «жаңғалауын» енгізуге тырысасыз, нәтижесінде салмақ алға қарай сәл ауысады. Қалай болғанда да, бұл сызықтық соққы, сондықтан сіз салмағыңызды артқа тарта аласыз. Осы соққының көптеген түрлері бар, оны басқа соққылармен біріктіре аласыз, соққылардың арасында аяғыңызды төмен түсірудің қажеті жоқ. Көп таралған нұсқасы – «», ұшатын алдыңғы соққы, ол әсерлі биіктікке жете алады. Кейбір жаттықтырушылар осы соққыны «шағылысқан соққы» деп атайды. Бұл теквондоның әртүрлі формаларында кең таралған ойға сәйкес келеді, онда қол соққылары мен қорғаныс әрекеттері салыстырмалы түрде қысқа қашықтықта қолданылады, бұл оны өте жылдам орындау қажеттілігін имитациялайды.