Кіріспе

Американдық даму психологі Мэри Ковер Джонс (1 қыркүйек 1897 – 22 шілде 1987) – американдық даму психологі және мінез-құлық терапиясының пионері, бұл саланың 20 ғасырдың көп бөлігінде ер адамдар басымдығымен ерекшеленгеніне қарамастан. Джозеф Вольп оны "мінез-құлық терапиясының анасы" деп атады, оның Петер туралы атақты зерттеуі мен десенсибилизацияны (сезімталдықты азайту) дамытуы себеп болды.

Ерте өмір және білім

Кавер Джонс Кэрри Луиза Хигсон мен Чарльз Блэр Кавердің үш баласының ортаншысы болды. Оның өзінен бес жас үлкен ағасы және төрт жас кіші сіңлісі болған. Джонстың анасы жергілікті қоғамдық ұйымдарға қатысқан үй шаруасымен айналысса, әкесі бизнесмен болған. Өзі жоғары білім алмағанына өкініп, Джонс балаларын университеттерге оқуға ынталандырды. Кавер Джонстың балалық шағында Кавер отбасы үшін Огайо штатындағы Эри көліндегі Чаутауква институтына жыл сайынғы жазғы сапарға бару дәстүрге айналды. Вассар колледжіне қабылданғаннан кейін Кавер Джонс психологияны оқуды таңдады. Вассар колледжінде ұсынылған психология курстарының барлығына қатысты, бірақ Маргарет Флой Уошберн оқыған курстан басқа. Уошберн бұрынғы курстағы нашар зертханалық бағасы үшін оны сабаққа қабылдаудан бас тартты. Колледжде оқыған кезінде жазғы демалыстарын кедей балалармен жазғы лагерьлерде және әлеуметтік орталықтарда жұмыс істеуге арнады. Колумбия университетінде доцент болып жұмыс істеген кезінде. 1924 жылы Питер зерттеуінің нәтижесін жариялағаннан кейін, ол кішкентай балалардың ерте мінез-құлқының қалыптасуы туралы докторлық диссертациясын аяқтады. Нью-Йорк қаласының әртүрлі аудандарында 365 сәбимен жұмыс істеп, кішкентай балалардың ерте мінез-құлқының дамуын зерттеді. Джонстың еңбектеріне 1960 жылдарға дейін көп көңіл бөлген жоқ, сол кезде мінез-құлық терапиясы саласы Джозеф Вольптің басшылығымен қалыптаса бастады. 1927 жылдың жазында Кавер Джонс, күйеуі және екі қызы Калифорнияға көшіп кетті. 1922 жылы тұңғыш қызы Барбара дүниеге келді. Ал 1925 жылы екінші қызы Лесли дүниеге келді. Содан кейін ол Берклидегі Балалар әл-ауқатын қорғау институтында ғылыми қызметкер болып жұмысқа орналасты, онда ол Оклендтік ұзақ мерзімді өсу зерттеуіне (OGS) қатысты. Гарольдқа зерттеулер директоры лауазымы ұсынылды, ал Кавер Джонс 1952 жылы Берклидегі Калифорния университетінің Балалар әл-ауқатын қорғау институтында ғылыми қызметкер лауазымын қабылдады. 1952 жылы Кавер Джонс Берклидегі білім беру факультетінің доценті болды. Ол тиісті тәжірибесі болғанымен және зерттеулер жүргізгенімен, күйеуі де университетте жұмыс істегендіктен, толық уақытты профессор болуға рұқсат алмады. Бұл туысқандыққа қарсы ереже сол дәуірде кең таралған. Берклидегі Калифорния университеті ақыры бұл ережені алып тастады және 1959 жылы Кавер Джонс бір жылға профессор атанды. Осы уақыт ішінде ол күйеуі Гарольдпен бірге даму психологиясы бойынша алғашқы білім беру телекурсын жасады. 1960 жылы ол Америкалық психологиялық қауымдастығының (APA) даму психологиясы бөлімінің президенті болды. Сол жылы ол Гарольдпен бірге зейнетке шықты, көп ұзамай ол жүрек талмасынан қайтыс болды. Кавер Джонс балалардың иррационалдық қорқыныштарын жоюдың ең тиімді жолын табу мақсатымен тәжірибе жүргізді. Питер зерттеуге таңдалды, өйткені ол қоянға қорқыныштан басқа, сәбилік өмірінің барлық басқа аспектілерінде қалыпты саналды. Питер қояннан ғана емес, қауырсын, тері пальто, тері кілем және мақта сияқты басқа да ұқсас заттар көрсетілгенде жылайтынын Кавер Джонс көрсетті. Ол Питердегі қорқыныш реакциясын жою үшін әртүрлі емдеу әдістерін қолдана отырып, тәжірибелер жүргізді. Ол Питер зерттеуінде қолданған әдістерін «сабырлы, ұқыпты және мұқият процедуралар» деп сипаттады, осылайша болып жатқан жағдайды түсінуге тырысты. Бұл әдісті ол өзінің ұстазы Ватсоннан үйренген.

Оукленд өсімінің зерттеуі

Оуклендтегі өсімді зерттеу – Ковер Джонстың ең ықпалды зерттеулерінің бірі. Оуклендтегі өсімді зерттеу Беркли колледжінің ұзақ мерзімді зерттеулер сериясының үшіншісі болды. Трилогиядағы алғашқы зерттеу – 1928 жылы жаңа туған нәрестелерді зерттеуге арналған Беркли өсімді зерттеуі, одан кейін 1928 жылы мектепке дейінгі жастағы балаларды зерттеуге арналған Беркли басшылық зерттеуі. Екі зерттеу де Калифорния штатының Беркли қаласында тұратын балаларды зерттеу арқылы жүргізілді. Оукленд өсімді зерттеуін (OGS) Ковер Джонс пен оның күйеуі басқарды. Зерттеу 1932 жылы Калифорния штатының Оукленд қаласында басталды. Зерттеуге 1920–1921 жылдары туған бесінші және алтыншы сыныптың 212 оқушысы қатысты. Қатысушылар орта мектепті бітіргенге дейін жылына екі рет зерттелді. Зерттеудің басты мақсаты – әдеттегі жасөспірімдік шақты түсіну болды. Олар физикалық қабілеттерге, физиологиялық өзгерістерге және әріптестермен қарым-қатынасқа назар аударды. Ересектердегі зерттеулер сұхбаттардан, сауалнамалардан, жеке тұлғалық инвентаризациядан және денсаулықты бағалаудан тұрды. Қатысушылардың соңғы сұхбаты 1980 жылы, Ковер Джонс 83 жаста болған кезде өтті. Оукленд өсімді зерттеуінің нәтижелері Ковер Джонсқа 100 мақала жариялауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, осы зерттеудің жақсы құжатталған деректері бала дамуы саласындағы басқа да зерттеулерге қайта талданып, пайдаланылды. Зерттеудің табысты болуы, ішінара, Ковер Джонстың зерттеуге деген берік адалдығымен және зерттеуге қатысушылармен достық қарым-қатынасты сақтау қабілетімен байланысты деп есептеледі. Child Development журналында, Research and Child Development қоғамының жетекші журналында, Пол Муссен мен Мэри Ковер Джонс (1957, 1958) жариялаған мақалалар жарияланды, олар физикалық жетілу деңгейі мен ерте және кеш жетілетін жасөспірім ұлдар мен қыздардың өзіндік түсініктері арасындағы байланысты зерттеді. Пол Муссен мен Мэри Ковер Джонс (1957) жасөспірімдік кезеңнің соңында жетілу жағдайы мен жеке тұлғаның кейбір аспектілері арасындағы байланысты зерттеген зерттеу жүргізді. Муссен мен Джонс біздің мәдениетте ерте жаста жыныстық жетілу кезеңін бастаған ұлдарға физикалық жағдайына байланысты, кеш жаста жыныстық жетілу кезеңін бастаған ұлдарға қарағанда басқаша қаралатынын растайтын дәлелдер бар деп есептеді. Ағымдағы зерттеуде кейіпкерлердің жеке ерекшеліктері туралы мәліметтерді алу мақсатында, ерте жетілетін ұлдардың жеке ерекшеліктерін анықтауға тырысты, сондай-ақ ұлдар арасында айтарлықтай айырмашылықтар бар ма, жоқ па, анықтауға тырысты. Бір инвентаризацияға адамдар мен заттардың суреттері кірді, зерттеушілер әр балаға бір-бірден сурет көрсетті және баладан суретте не болып жатқаны туралы әңгіме жасауды сұрады, бала көрген суреттер арқылы өзі туралы бірдеңе табады деген үмітте. Зерттеу нәтижелері бойынша кеш жетілетін ұлдар ерте жетілетін ұлдарға қарағанда "жағымсыз әлеуметтік-психологиялық ортаға" көбірек тап болады және бұл өз кезегінде өмір бойына әсер етуі мүмкін. Зерттеушілер қыздар мен ұлдар туралы басқаша гипотезалар жасады. Ерте жетілу үшін ұлдардың пайдасы бар әлеуметтік-психологиялық орта ерте жетілетін қыздардың жағдайынан өзгеше болды. Біздің мәдениетте ерте жетілетін қыздарды ересектер кеш жетілетін қыздарға қарағанда жағымсыз деп қабылдайды.

Өлім

Ковер Джонс 1987 жылғы 22 шілдеде Калифорния штатының Санта-Барбара қаласында дүние салды. Ол Санта-Барбарада тұрған және 2020 жылғы 27 мамырда қайтыс болған Лесли Александр және қазір Калифорния штатының Клермонт қаласында тұратын Барбара Коутс, сондай-ақ алты немересін қалдырды. Дүниеден өтпес бұрын Ковер Джонс әпкесіне: "Мен өмірде не маңызды екенін әлі де үйреніп жатырмын", - деді.