Басқа қайық: Е.М. Форстердің әңгімесі

Кіріспе

Басқа қайық – Э.М. Форстердің 1957–1958 жылдары жазылған және 1972 жылы «The Life to Come (and Other Stories)» жинағында қайтыс болғаннан кейін жарияланған қысқа әңгімесі.

Қорытынды

Оқиға Үндістаннан Англияға сапар шегіп бара жатқан кеменің палубасында ойнап жүрген балалар тобынан басталады. Ойнап жатқан балалардың бірі, Лионель, достасы Коконатты (басының ерекше пішіні үшін осылай аталған) өзімен шайқасуға шақырады. Лионель – миссис Марчтың бес баласының бірі, кемеде болуына себеп – әкесінің шетелдегі соғыста танысқан жергілікті әйел үшін анасын тастап кеткені. Миссис Марч Лионельдің досы Коконатқа наразылығын бірнеше рет білдіреді. Ол оны "қара бояумен жуылған" деп сипаттайды, яғни толыққанды еуропалық емес екенін аңғартады. Дегенмен, ол олардың саяхаттың көп бөлігінде бірге ойнауына рұқсат береді. Балалар күн сәулесінде ойнап жатқанын байқағанда, күн соғудан сақтау үшін оларды шатыр астына көшіреді. Миссис Марч балаларына айқайлағанда, ең кішісі, Бейби, жылай бастайды, сондықтан оны ішке алып кіру үшін көтеріп алады. Бірақ ол кірмей тұрып, жас теңізші кабинасынан шығып, оның айналасына ақ сызық салады – бұл оны қоршаған шеңберден қашу мүмкін емес етеді. Содан кейін Коконат пайда болып, оның ұсталғанын айқайлайды. Ол Коконатқа ашуланып, "сен ақымақ, бекершіл, пайдасыз, еркек емес кішкентай баласың" дейді.

Көп жылдар өткен соң Лионель британ армиясының капитаны болып, шайқаста жарақат алғаннан кейін батыр ретінде танылады. Ол көк көзді, сары шашты, кең иықты әдемі жігітке айналады. Лионель Үндістанға, Изабельмен кездесуге барады, олардың үйленетінін болжаймыз. Кемеге отырғаннан кейін ол ескі досы Коконаттың да кемеде екенін және олармен бірге бөлмеде тұруға келісім бергенін біледі. Лионель қатты таңғалып, "жартылай текті" адаммен бөлмеде тұруға күдіктенеді. Бірақ кеме толып тұрғандықтан және оның жеке емес, тайпалық көзқарастары бар екенін мойындағандықтан, Коконатпен бөлмеде тұруға келіседі. Басында бәрі қалыпты сияқты. Олар заттарын ашып, өткен шақтарды еске алып, әзілдеседі. Бірақ кенеттен жағдай қиындыққа толады. Лионель жоғарғы төсегінде отырғанда, Коконат оның аяғын ұстап, жамбасына жеткенше сезіне бастайды. Лионельдің санасы шатасып, қорқып, ашуланып, төсегінен секіріп, сыртқа қашады. Бірінші кезде ол қарулы күзетшіге барады, бірақ оны ешқайда таба алмайды. Содан кейін ол Пурсер кеңсесіне барып, ешқандай себеп көрсетпей бөлмесін ауыстыруды талап етеді. Пурсер барлық бөлмелер толып кеткенін түсіндіргенде, Лионель ашуланып кеңседен шығып кетеді. Ол кеменің алдына барып, Англиядан алыстаған сайын не істеу керектігін ойлайды. Кеменің алдында ол капитан Арбутнот пен оның әйелімен кездеседі, олар "Үлкен сегіздік" деп аталатын топты құрайды. Бірнеше ішімдік пен әзіл-қалжыңнан кейін Лионель сәл босаңсып, "wog" (ағылш. "ауыртпақ") адаммен бөлмеде тұруға мәжбүр болғанына шағымданады. Сәл жақсырақ сезінген Лионель Коконаттың бөлмедес болуын қабылдап, бұрынғы оқиғаны ұмытуға тырысады. Барлығы жақсы болып жатқандай көрінеді. "Тәртіп қайта орнатылды", - дейді Лионель. Бірақ Лионель Коконаттың түнгі әрекетін еске ала береді және егер ол Коконаттың тілегін орындаса не болар еді деп ойлайды. Кеме Жерорта теңізіне кіреді, бір түні Лионель каютасына келгенде Коконат пен шампан бөтелкесі күтеді. Бірнеше рет ішіп алғаннан кейін Лионель Коконаттың азғыруына бой ұсынады, төсекте бірге жатқанда олар өмірлері туралы әңгімелеседі. Бір кезде Коконат Лионельдің жамбас аймағындағы үлкен жараны сұрайды. Көрініп отырғанындай, бұл жара Лионельдің "жауынгерлік жарақаты" еді, ол оны соғыс батыры етіп танытқан. Жауынгерлік жарақаты туралы әңгімеден кейін Лионель сөзін жалғастырып, жас кезіндегі жеке оқиғаларына тереңірек кіріседі. Бізге біраз белгілі Коконат өзінің өткені туралы көп мәлімет бермейді. Оның қандай да бір бизнесті басқаратынын білеміз, бірақ оның нақты кәсібі ешқашан ашылмайды. Оның бірнеше елдің паспорты бар екені белгілі, сондықтан біз Коконаттың кім екеніне күмәнданамыз. Екі жігіт қорада бірге жатқанда, олардың бір-біріне физикалық жағынан ғана емес, эмоциялық жағынан да жақын болғанын байқаймыз. Бірде Лионель: "Мен сені қалай айтуға болатынын білмеймін, сені жақсы көремін" дейді. Коконат Лионельге біреудің қамқорлық жасауы керек деп жауап береді. Екі жігіт бірге болуды ойлайды, бірақ Лионель бұл мүмкін емес екенін түсінеді. Кенеттен Лионель есіктің құлпын байқайды. Ол барлық уақыт бойы ашық болған. Осы уақытқа дейін кез келген адам каютаға кіре алатынын түсінген Лионель қатты мазаланады. Алдымен ол өзін немқұрайлы деп айыптайды, бірақ содан кейін Коконат есік ашық болғанын білгендіктен, оның да кінәсі бар екенін мәлімдейді. Коконаттың бұл туралы бұрын айтпағанына ашуланған Лионель, темекі тарту үшін палубаға шығуды шешеді. Осы жағдайдың қырсықтылығын түсінген Коконат Лионель есіктен шығып бара жатқанда: "Қайтып келгенде сен өзің болмайсың. Мен де болмауым мүмкін", - дейді. Палубада темекі тартқанда ол полковник Арбутнотты әйелінің жанында ұйықтап жатқанын көреді. Ол Коконатпен болған оқиғадан кейін жоғалтатын нәрселері туралы ойлайды. Ол әулет атын сақтауға жауапты екенін сезінеді. Үндістанда күтіп тұрған Изабель туралы ойлап, оның оқиғасы одан әрі тарамайтынына шешім қабылдайды. Лионельдің ойларын естіген полковник Арбутнот оянды және "wog" (ағылш. "ауыртпақ") адаммен бөлмеде тұруға мәжбүр болғаны үшін кешірім сұрайды. Көрініп отырғанындай, Коконаттың кемеде болуына рұқсат болмаған. Ол кемеге өту үшін "қалың пара" берген. Полковникпен сөйлескеннен кейін Лионель палубадан кетеді. Каютаға келгенде Коконатты жоғарғы төсегінде көреді. Лионельге жақындасып, оны сүюге талап етеді. Лионель бас тартқанда, Коконат сүюге мәжбүрленеді және оның қолына шағады. Лионель соғысқа оралып, Коконатты тұншықтырып, оның қабақтарын мейіріммен сүйтеді, содан кейін өзінің өмірін аяқтап, теңізге секіріп өледі. Оның денесі табылмайды.

Years later, Lionel has become a Captain in the British army, and is known for being a war hero, after he was injured in battle. He has grown into a handsome young man, with blonde hair, blue eyes, and broad shoulders. Lionel is aboard a ship to India, where he is to meet up with Isabel, a girl who we assume he is to marry. After boarding the ship, he is made aware that his old friend Cocoanut is also aboard, and had made arrangements for them to share a room together. Lionel seems rather shocked, and quite uncertain about sharing a room with a “half caste”. But because the ship is already full, and because he acknowledges that his prejudices are tribal, and not personal, he seemingly agrees to room with Cocoanut. At first, things seem normal. They unpacked as they talked about old times, joking with each other. And then suddenly things became awkward. As Lionel was sitting on his top bunk, Cocoanut grabbed his leg, and began feeling up until he had reached his groin. Lionel's mind begins to race. He is confused and disgusted as he leaps from his bunk, running out the door. At first he goes to see the Master at Arms, but comes to find out that he is nowhere to be found. He then heads to the Purser's office, demanding that he have his room switched, without giving any reason whatsoever. When the Purser explains that all of the rooms are already full, Lionel furiously marches out of the office. He goes to the front of the ship and watches as he moves farther away from England as he tries to decide what to do. While at the front of the ship he runs into Captain Arbuthnot and his wife, and they form a group known as the Big Eight. After a few drinks and jokes, Lionel begins to loosen up a bit, and complains about having to room with a “wog”. Feeling a little bit better, Lionel decides to go ahead and deal with Cocoanut being his roommate for the voyage, and tries to forget about the strange incident that had happened earlier. Everything seemed to be going well. "Order had been reestablished", as Lionel put it. But Lionel can't help but think back on the night when Cocoanut had made his move, and even wonders what would have happened if he had granted Cocoanuts desires. The ship enters the Mediterranean Sea, and one night, after Lionel returns to his cabin, he is awaited by Cocoanut and a bottle of champagne. After a few drinks, Lionel gave in Cocoanut's seduction, and as they lay in bed together, they talked about their lives. At one point, Cocoanut questions the large scar that Lionel has on his groin area. It turns out that the scar was Lionel's "battle wound", which is what ended up making him a war hero. After the story of the battle wound, Lionel continues talking, getting further into deeply personal stories from his younger days. Cocoanut, who we know very little about, doesn't go into much detail about his past. We are able to gather that he is in charge some type of business, although his specific occupation is never revealed. We also know that he has several passports from different countries, which causes us to become sceptical of who Cocoanut really is. While the two men lay entwined in their cabin, we realise that they have become close with one another—Not only on a physical level, but on an emotional level as well. At one point, Lionel says “I’m fonder of you than I know how to say". Cocoanut's response is that Lionel should have someone to take care of him. The two men ponder being together, but Lionel comes to the realisation that it would be impossible. Suddenly, Lionel notices the bolt on the door. It had been unlocked the entirety of their lovemaking. Realizing that anyone could have walked into the cabin at any moment, Lionel becomes increasingly distressed. At first he blames himself for being too careless, but then Cocoanut claims that it was partly his fault also, because he knew that the door was unlocked the entire time. Furious with Cocoanut for not mentioning this before, Lionel decides he needs to go out on the deck for a smoke. Realizing the seriousness of what just transpired, Cocoanut says to Lionel as he is walking out the door, "When you come back you will not be you. And I may not be I.” As he is out on the deck for a smoke, he sees Colonel Arbuthnot sleeping, next to his wife. He thinks about everything which he would lose if anyone were to find out about the scandal with Cocoanut. He was the first born, and felt responsible for maintaining integrity of the family name. Thinking of Isabel, who is waiting on him in India, he decides what happened would not follow him any further. Hearing Lionel, Colonel Arbuthnot wakes up, and apologises to Lionel for having to bunk with a wog. Apparently, it had just been discovered that Cocoanut was not supposed to be on the boat at all. He had sent some "fat bribes" out to get himself aboard the ship. After his discussion with the Colonel, Lionel leaves the deck. Returning to the cabin, Lionel sees Cocoanut in his top bunk. Getting close to Lionel, Cocoanut insists that he kiss him. When Lionel rejects him, Cocoanut decides to go in for the kiss regardless and bites Lionel's forearm. Lionel flashes back to the war and strangles Cocoanut, then kisses his eyelids tenderly, then commits suicide by throwing himself into the ocean. His body is never found.