Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нигерияның ежелгі өркениеті
Ancient civilization of Nigeria
Нок мәдениеті – 1928 жылы олардың терракота мүсіндері алғаш рет табылған Нигерияның оңтүстік Кадуна штатындағы Нок ауылының атымен аталатын халық. Нок және Гаджиганна халықтары Орталық Сахарадан перл борай және қыш ыдыстармен бірге көшіп келген болуы мүмкін, Нигерияның солтүстік аймағына келгенге дейін ерекшеленіп, Гаджиганна және Нок аймақтарындағы өздерінің жерлеріне қоныстанған. Брейниг (2017) былай деді: «Нок мәдениетінің адамдары басқа жерден келген болуы керек. Бірақ әзірге олардың қандай аймақтан келгенін анықтап біле алмадық, алайда Батыс Африкадағы Сахел аймағынан келген болуы мүмкін деп болжаймыз». Чемпион және авторлар тобы (2022) олардың Орталық Сахарадан келген болуы мүмкін екенін айтты және былай деді:
The Nok culture is a population whose material remains are named after the Ham village of Nok in southern Kaduna State of Nigeria, where their terracotta sculptures were first discovered in 1928. The Nok people and the Gajiganna people may have migrated from the Central Sahara, along with pearl millet and pottery, diverged prior to arriving in the northern region of Nigeria, and thus, settled in their respective locations in the region of Gajiganna and Nok. Breunig (2017) expounded: "The people of the Nok culture must have come from somewhere else. So far, however, we have not found out what region, though we suspect the Sahel zone in West Africa." Champion et al. (2022) suggested that they may have come from the Central Sahara, and stated:
Жемшөпті қарақұмырдың өсірілуі 2500 жылдан кейін, оңтүстікке қарай халық қозғалысы кезінде (Ozainne және т.б. 2014; Neumann 2018; Fuller және т.б. 2021) құрғап бара жатқан Батыс және Орталық Сахарадан Батыс Африка саванна аймағына тарады. Нок және ертедегі Гаджиганна ескерткіштерінде байқалатын ролик тәрізді әшекейлерсіз немесе қабықшалы араласқан жемшөптің болуы үшінші таралу тікелей Орталық Сахарадан басталып, солтүстік Нигерияға жеткенге дейін бөлінген болуы мүмкін, бұл Нок және Гаджиганна қыш ыдыстарының айырмашылығын түсіндіреді (8-сурет; сондай-ақ Champion 2020, 462 бетті қараңыз).
The cultivation of pearl millet diffused from the desiccating West and Central Sahara into the West African savanna zone after 2500 BCE, in the context of southwards population movements (Ozainne et al. 2014; Neumann 2018; Fuller et al. 2021) The presence of pearl millet without roulette decorations or chaff temper, as seen in the Nok and early Gajiganna sites, suggests that the third diffusion originated directly from the central Sahara and possibly split before reaching northern Nigeria, accounting for the differences in Nok and Gajiganna pottery (Fig. 8; and see Champion 2020, p. 462).
Мүсіндер
Нок терракота мүсіндерінің мақсаты әлі белгісіз. Көбінесе терракота шашыраңқы фрагменттер түрінде сақталған. Сондықтан Нок өнері бүгінде ерлер мен әйелдердің шаштары ерекше егжей-тегжейлі және өте жақсы өңделген бас мүсіндері арқылы танымал. Мүсіндер фрагменттер күйінде табылуының себебі – олар әдетте су эрозиясынан пайда болған жер бедерінде, аллювиалды саздарда табылған. Ондағы терракота мүсіндер жасырылған, оралып, жылтыратылған және сынған күйде кездеседі. Ірі мүсіндердің сақталуы сирек болғандықтан, олар халықаралық өнер нарығында жоғары бағаланады. Терракота мүсіндері ішкі қуысты, спираль тәсілімен жасалған, дерлік адам бойына тең келетін бас және дене бөліктерінен тұрады. Олардың ерекшеліктері жоғары стильде, көптеген әшекей бұйымдарымен және әртүрлі позаларда бейнеленген. Нок мәдениетіндегі мүсіндердің біртекті құрамы, Нок қыш ыдыстарының әртүрлі құрамына қарағанда, мүсіндердің бірнеше саз кенінен жасалғанын көрсетеді, бұл орталықтандырылған және мамандандырылған өндіріс екенін білдіреді. Мүсіндердің бастапқы мақсаты туралы көп мәлімет жоқ, бірақ теорияларға ата-бабалардың бейнесі, қабір белгілері және егін шұғыласының, сүйексіздіктің және аурудың алдын алу үшін сиырлар кіреді. Сонымен қатар, кейбір мүсіндердің негізіндегі күмбез тәрізді формалар ежелгі құрылыстардың шатырларын безендіру үшін қолданылған болуы мүмкін. Кливленд өнер мұражайының Америка, Африка және Океания өнерінің қатарластырылған кураторы Маргарет Янг Санчес Нок керамикасының көп бөлігі қолмен жасалғанын, ірі дәнді саздан қалыпталғанын және ағаштан ойылғандай әсер беретін тәсілмен өңделгенін түсіндіреді. Одан кейін мүсіндер кептіріліп, жылтыратылған, жылтыр бетке ие болған. Фигуралар ішкі қуысты, жақсы кептіру және пісіру үшін бірнеше тесіктері бар. Пісіру процесі, әдетте, бүгінгі Нигерияда қолданылатын тәсілге ұқсас болған – мүсіндер шөп, бұтақтар және жапырақтармен жабылып, бірнеше сағат бойы өртеліп, пісірілген. Табиғи эрозия мен шөгінділердің нәтижесінде Нок терракоталары Сахель далаларының әртүрлі тереңдіктеріне шашырап, осы құпия артефактілерді анықтау мен жіктеуді қиындатқан. Ең бақыты, Самұн Дүкия және Таруга археологиялық орындарында Нок өнерінің өзгермеген күйде сақталғандары табылды. Радиокөміртектік және термолюминесценциялық сынақтар мүсіндердің шамамен 2900 және 2000 жыл бұрын жасалғанын көрсетті, осылайша оларды Батыс Африкадағы ең көне мүсіндердің біріне айналдырды. Жаңа археологиялық қазбалар барысында алынған көптеген қосымша даталар Нок дәстүрінің басталуын одан да ертерек мерзімге жылжытты. Пангваридегі Нок терракота мүсіндерінің арасында үлкен тістері бар териантроптық (адам-мысық) фигурасын және белбеуі мен мойын әшекейі бар отырған фигураның денесін бейнелейтін мүсіндер бар. Сондай-ақ, құс мүсіні бар адам басы және теңіз қабығы бар ер адам басы бейнеленген мүсіндер де бар, олардың бір мүсінші жасағаны болжануда. Сонымен қатар, оқ атуға арналған садақтар мен жебелерді ұстаған фигуралар бар, бұл Нок халқының жабайы жануарларды аулауға немесе ұстауға қатысқанын көрсетеді. Нок терракотасында бейнеленген қазылған каноэ Нок халқының Нигер өзенінің салалары (мысалы, Гурара өзені) арқылы жүк тасымалдау үшін каноэлерді пайдаланғанын және оларды аймақтық сауда желісінде алмастырғанын көрсетеді. Батыс Африканың кейінгі көркемдік дәстүрлері – Нигердің Бурасы (біздің заманымыздың 3-ші ғасыры – 10-шы ғасыры), Гананың Комасы (біздің заманымыздың 7-ші ғасыры – 15-ші ғасыры), Нигерияның Игбо Укуу (біздің заманымыздың 9-шы ғасыры – 10-шы ғасыры), Малидің Дженне Дженосы (біздің заманымыздың 11-ші ғасыры – 12-ші ғасыры) және Нигерияның Иле Ифе (біздің заманымыздың 11-ші ғасыры – 15-ші ғасыры) Нок мәдениетінің бұрынғы Батыс Африканың балшықтан жасалған терракота дәстүрімен қалыптасқан болуы мүмкін.
The function of Nok terracotta sculptures is still unknown. For the most part, the terracotta is preserved in the form of scattered fragments. That is why Nok art is well known today only for the heads, both male and female, whose hairstyles are particularly detailed and refined. The statues are in fragments because the discoveries are usually made from alluvial mud, in terrain made by the erosion of water. The terracotta statues found there are hidden, rolled, polished, and broken. Rarely are works of great size conserved intact making them highly valued on the international art market. The terracotta figures are hollow, coil built, nearly life sized human heads and bodies that are depicted with highly stylized features, abundant jewelry, and varied postures. Because of the homogeneous composition of the scultptures across the Nok cultural, in contrast to the varying compositions of Nok pottery, it is thought that Nok sculpture was made from a few clay deposits, suggesting a centralized and specialized production. Little is known of the original function of the pieces, but theories include ancestor portrayal, grave markers, and charms to prevent crop failure, infertility, and illness. Also, based on the dome shaped bases found on several figures, they could have been used as finials for the roofs of ancient structures. Margaret Young Sanchez, Associate Curator of Art of the Americas, Africa, and Oceania in The Cleveland Museum of Art, explains that most Nok ceramics were shaped by hand from coarse grained clay and subtractively sculpted in a manner that suggests an influence from wood carving. After some drying, the sculptures were covered with slip and burnished to produce a smooth, glossy surface. The figures are hollow, with several openings to facilitate thorough drying and firing. The firing process most likely resembled that used today in Nigeria, in which the pieces are covered with grass, twigs, and leaves and burned for several hours. As a result of natural erosion and deposition, Nok terracottas were scattered at various depths throughout the Sahel grasslands, causing difficulty in the dating and classification of the mysterious artifacts. Luckily, two archaeological sites, Samun Dukiya and Taruga, were found containing Nok art that had remained unmoved. Radiocarbon and thermo luminescence tests dated the sculptures to a range of dates between about 2,900 and 2,000 years ago, making them some of the oldest in Western Africa. Many further dates were retrieved in the course of new archaeological excavations, extending the beginnings of the Nok tradition even further back in time. Among Nok terracotta sculptures at Pangwari, there are sculptures portraying a large teeth bearing therianthropic (human feline) figure and the torso of a seated figure wearing a belt around their waist and a necklace, which had added features (e. g., bows, knots); there are also sculptures portraying the head of a human figure that has a bird beak and the head of a male figure with a seashell on it, which may have been created by the same sculptor. Additionally, there are sculptures portraying figures wielding slingshots, as well as bows and arrows, which may be indicative of Nok people engaging in the hunting, or trapping, of untamed animals. The Nok terracotta depiction of a dugout canoe may indicate that Nok people utilized dugout canoes to transport cargo, along tributaries (e. g., Gurara River) of the Niger River, and exchanged them in a regional trade network. Latter artistic traditions of West Africa – Bura of Niger (3rd century CE – 10th century CE), Koma of Ghana (7th century CE – 15th century CE), Igbo Ukwu of Nigeria (9th century CE – 10th century CE), Jenne Jeno of Mali (11th century CE – 12th century CE), and Ile Ife of Nigeria (11th century CE – 15th century CE) – may have been shaped by the earlier West African clay terracotta tradition of the Nok culture.
Археология
Алғашқы Нок терракотасын 1928 жылы Нигерияның Кадуна штатындағы Нок ауылының жанында, кен өндіру серіктестігінің тең иесі полковник Дент Янг тапқан. Бұл мүсіндер қалайы кенішінен, су астындағы қабаттан 7 метр тереңдікте кездейсоқ табылды. Янг мүсіндерді Жостағы Тау-кен департаментінің мұражайына тапсырды. Он бес жыл өткен соң, 1943 жылы Нигерияның орталығында, Нок ауылының маңында қалайы өндіру кезінде тағы да бірнеше саз мүсіндер кездейсоқ табылған. Кен орнының бастығы бір мүсінді тауып, оны үйіне алып келіп, бір жыл бойы ямс егісінде құс қорқытқыш ретінде пайдаланған. Бұл қорқытқышты сол кезде Кембридж университетінде археологияны оқыған әкімшілік қызметкер Бернард Фэгг байқаған. Фэгг қорқытқыштың басы Янг тапқан мүсінге ұқсас екенін анықтаған. Ол Жосқа сапар шегіп, Янг Фэггке жаңадан табылған басқа терракоталық мүсіндерді көрсеткен. Соңында Нок және Джема аймақтарындағы қалайы кенін өндіру археологиялық материалдарды ашып, жойып жатқаны белгілі болды. 1989 жылы неміс ғалымдары Нигерияның солтүстік-шығысындағы Чад алабында Нигерияның Борно штатындағы Майдугури университеті мен Франкфурт Гете университетінің археологтары арасындағы ынтымақтастық жобасы аясында жұмыс істеді. Бұл жоба Чад алабындағы тұрақты шаруашылық қоғамдарының қалыптасуын зерттеді. Осы мәселелер команданы Нок мәдениетін зерттеуге итермеледі. Франкфурт Нок жобасының алғашқы кезеңдерінде зерттеушілер қазба алаңдарын табуда қиындықтарға тап болды. Команда Умару Юсуф Потискуммен бірлесіп жұмыс істей бастады және Нок мәдениетіне тән бірнеше орындарды таба бастады, бірақ көпшілігі тоналған еді. Ғылыми далалық жұмыстар 2005 жылы Нок археологиялық орындарын жүйелі түрде зерттеу және темір дәуірінің археологиялық контекстінде Нок терракота мүсіндерін жақсырақ түсіну үшін басталды және 2021 жылы аяқталды. Нок қоныстары жазық далаларда, төбелерде, тау беткейлерінде және шыңдарында табылған. Жаңбырлы маусымда жақсы дренаж беруі мүмкін болғандықтан, биіктіктер мен көлбеу беткейлер сияқты ерекше топографиялық ерекшеліктерге басымдық берілген болуы мүмкін. Археологиялық мәліметтерге сәйкес, Нок үйлері негізінен ағаш, өсімдік сабақтары, шөптер және жануарлардың терілері сияқты органикалық материалдардан салынған, олар топырақта көзге көрінбейтін із қалдырмай ыдырайды. Нок қоныстары әдетте шағын ауылдар немесе бір үй шаруашылықтары болған, олардың мөлшері сол аймақтағы қазіргі фермаларға ұқсас. Ауылдық деңгейден жоғары адамдардың шоғырланған орындарының белгілері жоқ, сондықтан "әлеуметтік қабаттануды дамыту үшін қажетті көлемдегі қауымдастықтардың болуын растайтын ешқандай дәлел жоқ, ал әлеуметтік қабаттану әлеуметтік күрделіліктің атрибуттарының бірі ретінде қарастырылады". Көптеген қазба жұмыстары мен іздеулер Нок мәдениетінде қалалар немесе кез келген қалалық орта болмағанын көрсетті, сондай-ақ жоғары дәрежелі қауым мүшелері орналасқан арнайы ғимараттар немесе аумақтар туралы ешқандай мәлімет табылмады. Маңызды стратиграфиялық немесе үйінділердің қалыптасу процестерінің дәлелдерінің болмауы Нок орындарындағы қысқа мерзімді қоныстану эпизодтарын көрсетеді. Қорыта айтқанда, мәліметтер Нок мәдениетінің қауымдастықтары шағын масштабта ұйымдастырылған және жергілікті тәуелсіз топтарда біріккенін көрсетеді. Rupp және авторлар (2016):
The first Nok terracotta was discovered in 1928 by Colonel Dent Young, a co owner of a mining partnership, near the village of Nok in Kaduna State, Nigeria. The terracotta was accidentally unearthed at a level of 24 feet (7 m) from an alluvial tin mine. Young presented the sculptures to the Museum of the Department of Mines in Jos. Fifteen years later, in 1943 near the village of Nok, in the center of Nigeria, a new series of clay figurines were discovered by accident while mining tin. A clerk in charge of the mine had found a head and had taken it back to his home for use as a scarecrow, a role that it filled (successfully) for a year in a yam field. This scarecrow was eventually noticed by Bernard Fagg who at the time was an administrative officer who had studied archaeology at the University of Cambridge. Fagg noticed that the head on the scarecrow looked similar to the sculpture that Young had found. He traveled to Jos where Young showed Fagg other recently uncovered terracotta figures. Eventually it became clear that the tin mining in Nok and Jema'a areas was revealing and destroying archaeological material. In 1989, German scientists were working in northeastern Nigeria's Chad Basin as part of a cooperative project between the University of Maiduguri located in Borno State, Nigeria, and archaeologists of Goethe University Frankfurt. This project examined the beginnings of sedentary farming societies in the Chad Basin. Questions arose about whether there were other societies like those in the Chad Basin, and these questions led the team to investigate the Nok Culture. In the early steps of the Frankfurt Nok Project, researchers had difficulty finding sites to excavate. The team began collaborating with Umaru Yusuf Potiskum and they started finding distinct Nok culture sites, although most were looted. Scientific field work began in 2005 to systematically investigate Nok archaeological sites and to better understand Nok terracotta sculptures within their Iron Age archaeological context, and was subsequently concluded in 2021. Nok settlement sites have been found in flat plains, on hilltops, and on the slopes and summits of mountains. There appears to have been a preference for specific topographic features like elevations and gentle slopes, possibly because they provided favourable drainage during the rainy season. The archaeological evidence indicates that Nok houses were built primarily of organic materials like wood, plant stalks, grasses, and animal hides, which decomposed without leaving visible traces in the soil. Typical Nok settlements were either hamlets or single compounds, similar in size to modern farmsteads found in the same area. There is no indication of agglomerations of people above village level, thus "no evidence that would warrant the existence of communities of a size that would be necessary to develop social stratification, which is regarded as one of the attributes of social complexity." Numerous excavations and prospections have indicated that no towns or any kind of urban environments existed in the Nok culture, and no evidence has been found for special buildings or areas occupied by high ranking community members. The lack of substantial stratigraphies or evidence of mound formation processes further indicates that Nok sites had brief occupation episodes. In sum, the evidence indicates that Nok culture communities were small scaled and organised in locally autonomous groups. According to Rupp et al. (2016):
Темір металлургиясы
Темір металлургиясы Нөк мәдениетінде б.з.д. 750 және б.з.д. 550 жылдары дамыған болуы мүмкін. Нок халқы б.з.д. 9-шы немесе б.з.д. 8-ші ғасырда темір металлургиясын тәуелсіз түрде ойлап тапқан болуы мүмкін.
Iron metallurgy may have developed in the Nok culture between 750 BCE and 550 BCE. Nok people may have independently invented iron metallurgy in the 9th century BCE or 8th century BCE.
Тас құралдар
Нок мәдениетінің барлық кезеңінде Нок ескерткіштерінде табылған тас құралдардың пішіні көтеріңкі өзгеріске ұшырамаған. Зерттеушілерді ең көп таң қалдыратыны – кесу құралдарының тапшылығы. Тас балталардан басқа, кескіш жиекті құралдар табылған жоқ. Темірден немесе тастан жасалған жебе ұштары да Нок ескерткіштерінде кездеспейді. Нок участаларында ұнтақтау құралдары өте көп. Олар көбінесе бір-тұтас күйінде сақталмайды, бірақ Нок мәдениеті бойында қолданылған құралдардың әртүрлі пішіндері мен өлшемдерін көрсетуге мүмкіндік береді. Ұнтақтау тастары кварцит, гранит немесе метаморфты тау жыныстарынан жасалған. Унгвар Кура ескерткішінде ұнтақтау тастары белгілі бір ретпен орналасқандай көрінеді, ал Идо ескерткішінде үлкен ұнтақтау тақталары тік орнатылып, олардың жанында құмыралар мен тас моншақтар қойылған. Бұл контекст белгілі бір ритуалдық мағынаға ие болған деп есептеледі. Ұнтақтау тастарының көпшілігі қол өлшемді. Нок ескерткіштерінде ұнтақтау тақталары көптеп кездеседі, бірақ қолмен ұнтақтайтын тастар аз. Нок мәдениетінің өкілдері бұл ұнтақтау құралдарын белгілі бір деңгейде тозуға дейін пайдаланған, содан кейін оларды иінтірек ретінде қайта қолданған болуы мүмкін. Пангвариде қарақұмыр егіліп, өсірілген, бұршақ дақылдары өсірілген, сондай-ақ әртүрлі өсімдік түрлері (мысалы, Caesalpinioideae, Canarium schweinfurthii, Combretaceae, Phyllanthaceae, Vitex) пайдаланылған. Нок ескерткіштерінің дерлік барлығында отын және тамақ дайындауға арналған өсімдік материалдарының күйген қалдықтары табылады. Африканың ең көне дәнді дақылдарының бірі – қарақұмырдың қалдықтары жиі кездеседі. Қарақұмыр өте өнімді және құрғақшылық сияқты қолайсыз өсу жағдайларына төзімді. Жоғары белок құрамымен бағаланатын бұршақ дақылдары да кейбір ескерткіштерінде табылды. Қазірге дейін Нок халқының өсірген жалғыз дақылдары – қарақұмыр және бұршақ. Олардың қандай да бір түйірлерді жегені немесе өсіргені белгісіз. Нок ескерткіштерінде табылған көптеген ұнтақтау тастары дәнді ұнға айналдырып, одан қамыр жасап, түрлі тағамдар пісіргенін көрсетеді.
The shapes of stone tools found at Nok sites change little throughout the entire span of the Nok Culture. What tends to strike researchers is a lack of cutting tools. Apart from stone axes, no tools with a cutting edge have been found. Projectile points made of either iron or stone are also absent from Nok sites. Grinding tools are very common at Nok sites. They are rarely preserved in one piece, but can still illustrate the different shapes and sizes of tools used throughout the Nok Culture. Grinding stones were made of quartzite, granitic, or metamorphic rock. At the site of Ungwar Kura, grinding stones seem to have been placed in a certain order, and at the site of Ido huge grinding slabs were arranged in an upright position with pots and stone beads next to them. This context is assumed to have been ritual in some way. Most of the grinders are merely hand sized. Throughout Nok sites, there is an abundance of grinding slabs but there seems to be a low number of hand stones. It is possible that members of the Nok Culture used these grinders until they reached a certain state of wear, and then repurposed them as pestles. At Pangwari, pearl millet was domesticated and cultivated, cowpeas were cultivated, and various forms of vegetation (e. g., Caesalpinioideae, Canarium schweinfurthii, Combretaceae, Phyllanthaceae, Vitex) were utilized. At almost all Nok sites, there are charred plant remains consisting of firewood and plant material for cooking. Remains of pearl millet, one of Africa's oldest grain crops, are commonly found. Pearl millet is highly productive and resistant to adverse growing conditions, including drought. Cowpeas, valued for their high protein content, are also found at some sites. So far, pearl millet and cowpeas are the only crops known to have been cultivated by the Nok people. It is unclear whether they ate or farmed tubers of any kind. The numerous grinding stones found at Nok sites suggest that the grains were ground into flour and made into a type of porridge.
Ағаш және ауыл шаруашылығы
Нок халқы, әдетте, агроорман шаруашылығы жүйесін қолданған, бір жер телімінде өсірілетін егістерді пайдалы ағаштармен үйлестірген. Бұл жерлер экологиялық тұрақты болған, ал ағаштар мен бірнеше өсімдік түрлерін бірге өсіру саваннадан жаңбырлы орманға дейін кең таралған. Бұл тәжірибаның бастауы б.з.д. бірінші мыңжылдыққа дейін жетеді, дәл Нок мәдениетінің дәуірінде. Батыс Африканың көптеген ағаштары үйретілмеген, бірақ шаруалар егістіктерін тазартқаннан кейін қалған жабайы өсімдіктердің бір бөлігін құрайды. Олар өсуіне рұхсат берілгендіктен, отырғызу қажеттілігі болмай, табиғи түрде көбейеді. Ағаштар тағам, дәрі және мал азығын бере алады. Нок шаруалары балды Батыс Африка тағамдарына қосымша ретінде пайдаланған болуы мүмкін. Керамикада бал арасының және жануарлардың майының қалдықтары табылуына байланысты, қыш ыдыстар етті, ал балды сақтау үшін қолданылған болуы мүмкін. Осы себепті, Нок мәдениетіне қатысты жүздеген орындар осы терракота мүсіндерін іздеу үшін заңсыз қазылған. Бұл заттар жерден алынып, археологиялық контекстінен шығарылған кезде Нок мәдениеті туралы құнды ақпарат жоғалады. Гёте университеті мен Ұлттық мұражайлар және ескерткіштер жөніндегі комиссияның 2005 жылдан бері жүргізіп келе жатқан бірлескен зерттеу жобасы, зерттелген аймақтағы Нок мәдениетіне қатысты белгілі орындардың 90% астамы заңсыз тоналғандығын көрсетті. Өнер тарихы саласындағы зерттеулер 1000-нан астам Нок терракота мүсіндерінің заңсыз қазылып алынып, Еуропа, АҚШ, Жапония және басқа елдерге контрабандалық жолмен әкелінгенін көрсетті. 2013 жылдың ақпан айында Daily Trust Нигерияның Ақпарат және ұлттық бағдарлау министрлігінің 2010 жылдың тамызында француз ұрысы тонаған бес Нок мүсінін қайтарып алғанын хабарлады. Бұл заттар француз кеден қызметкерлерімен ұсталған және Нигерия үкіметінің директивасына сәйкес елге қайтарылған. Жағдайды одан әрі усложниткіш фактор – Нок мүсіндерін жасалмалап, оларды нарыққа түпнұсқа ретінде шығаратын көптеген шеберханалардың болуы. Нок терракотасымен стильдік ұқсастықтарға сүйенсек, Йоруба Ифе империясының және Бениннің Бини патшалығының қоладан жасалған мүсіндері де ертерек Нок мәдениетінің дәстүрлерін жалғастырған болуы мүмкін.
The Nok people probably used an agroforestry system, combining cultivated crops with useful trees on the same plot of land. These plots are ecologically sustainable and inter cropping of trees and several cultivated plant species were common from the savannas to the rain forest, with the origins of the practice going back to the first millennium BC, right at the time of the Nok culture. Most West African trees are not domesticated but are part of the wild vegetation which is left after farmers clear their fields of their crops. Because they are left to grow they multiply naturally without needing to be planted. Trees can produce food, medicine and animal feed. The honey may have been utilized by Nok agriculturalists to add to West African cuisines. As evidenced by remnants of beeswax and fats from animals on ceramics, the pottery may have been utilized to store meat, along with honey utilized for preservation purposes. Because of this, hundreds of Nok Culture sites have been illegally dug in search of these terracotta sculptures. Valuable information about the Nok Culture is lost when these objects are taken from out of the ground and removed from their archaeological contexts. A joint research project with Goethe University and the National Commission for Museums and Monuments conducted since 2005 showed that more than 90% of Nok Culture sites known in the research area have been illegally looted. Art historical studies carried out shows that over 1,000 Nok terracotta sculptures have been illegally excavated and smuggled into Europe, the USA, Japan, and elsewhere. In February 2013, Daily Trust reported that the Nigerian Federal Ministry of Information and National Orientation repossessed five Nok statuettes looted by a French thief in August 2010. The pieces had been seized by French customs agents and were repatriated following a Nigerian Government Directive. What further complicates the problem are the many workshops which fake Nok sculptures and then put them on the market as authentic. Based on stylistic similarities with the Nok terracottas, the bronze figurines of the Yoruba Ife Empire and the Bini kingdom of Benin may also be continuations of the traditions of the earlier Nok culture.