Кіріспе
Грек-арий тілдері немесе Грек-армен-арий тілдері – Индоевропа тілдер отбасының гипотетикалық кіші тобы. Бұл гипотетикалық топ Евразияның Оңтүстік Еуропа, Армения таулы аймақтары және Оңтүстік Азия аймақтарында таралған грек, армян және Индо-Иран тілдерінің ортақ атасы саналады. Грек-армен-арий тобы шамамен б.з.д. 3 мыңжылдықтың ортасында Индоевропа тілінен бөлініп шыққан деп есептеледі.
Graeco Aryan, or Graeco Armeno Aryan, is a hypothetical clade within the Indo European family that would be the ancestor of Hellenic, Armenian, and the Indo Iranian languages, which spans Southern Europe, Armenian highlands and Southern Asian regions of Eurasia. The Graeco Armeno Aryan group supposedly branched off from the parent Indo European stem by the mid 3rd millennium BC.
Мүмкін болатын отанымен байланыс
Құрған гипотезасы аясында грек-арий тілі "Кейінгі прото-индоевропалық" немесе "Кейінгі индоевропалық" деп те аталады, бұл грек-арий тілінің диалекттік топты құрайтынын көрсетеді. Бұл, индоевропалық отанды мекендеген халықтың тілдік бірлігінің соңғы кезеңі б.з.д. 3 мыңжылдығының басында болғандығын ұсынады. Б.з.д. 2500 жылға қарай прото-грек және прото-индо-иран тілдері бөлініп, Понт даласынан тиісінше батысқа және шығысқа қарай қозғалды. Егер грек-арий тобының болуы дұрыс болса, Грасман заңы грек және санскрит тілдерінде ортақ тектің болуын көрсетеді. Дегенмен, грек тіліндегі Грасман заңы санскрит тілінде болмаған, тек грек тіліне тән дыбыстық өзгерістерден кейін пайда болды, бұл оның жалпы грек-арий кезеңінен тікелей мұрагерлікке өткендігін жоққа шығарады. Керісінше, сол кездегі біртұтас грек-арий тілінде сөйлейтін аймаққа тараған аймақтық ерекшелік болуы мүмкін. Бұл прото-грек және прото-индо-иран тілдерінің бастапқы кезеңдері жеке диалекттерге айналғаннан кейін, бірақ олардың географиялық жақындықтары үзілгенге дейін орын алған болуы ықтимал.
Ғылыми талқылау
Грек және санскрит тілдеріндегі атау сөздердің жалғалуындағы ортақ ерекшеліктерді 1979 жылы Вольфрам Эйлер зерттегеннен кейін, грек-арий тармағының бар екендігіне дәлелдер келтірілді. Грек-арий, әсіресе, Мартин Личфилд Вест (1999) және Калверт Уоткинс (2001) сияқты салыстырмалы мифологияны зерттеулерде қолданылады. Бір даулы гипотеза грек тілін индоевропалық тілдердің грек-армян тармағына жатқызды, бірақ кейбір зерттеушілер армян тілін де грек-армян тілдер отбасына қосып, екі ұсынысты да біріктірді. Бұл, грек прототілінің (мүмкін Фригиямен біріккен) және армян-арий тармағының, армян және иран-үнді тілдерінің болжамды ата-бабының арасындағы бөлініске әкелді. Грек-арий, армян гипотезасын қолдайтын индоевропалық тілдерді зерттеушілер арасында салыстырмалы түрде кең қолдауға ие, ол индоевропалық тілдер отбасының отаны Армян жотасында болған деп санайды.