Малайзиядағы этникалық теңдік саясаты және «Малайзиялық Малайзия» идеясы

Кіріспе

Халықтарға қарсы кемсітушілікке қарсы саясат

"Малайзия Малайзиясы" деген тіркес алғаш рет 1960 жылдардың ортасында Малайзия Ынтымақтастық Конвенциясының ұраны ретінде қолданылды. Ли Куан Ю Малайлардың Федералды Конституцияның 153-бабында белгіленген ерекше құқықтарына (Малайзияның жергілікті халықтарына мемлекеттік қызметке қабылдану, мемлекеттік стипендиялар беру, мемлекеттік білім беру мекемелеріне қабылдану және сауда лицензияларын беру бойынша арнайы квоталар қарастырылады) қарсы болмаса да, Альянс партиясының Малайлардың ерекше құқықтары ғана Малайлардың кедейлігі мәселесін шеше алмайды деген ұстанымымен келіспеді. Бұл көзқарастың айырмашылығы Сингапур мемлекеттік конституциясының 89-бабында (қазір Сингапур Республикасы Конституциясының 153-бабында) көрсетілген, онда Малайлар Сингапурдың жергілікті халқы ретінде ерекше жағдайда екендігі және Сингапур үкіметі олардың мүдделерін қорғауға міндетті екендігі айтылған. Нақты квоталар бойынша ерекше құқықтар көрсетілмесе де, барлық Малайларға бастауыш білімнен бастап университетке дейін тегін білім берілді. Оң шаралардың негіздері Малайзия мен Борнеодағы британдық отаршылдық кезеңінде Малайзияның және басқа жергілікті халықтарының британдықтар тарапынан шеттетуіне байланысты болды. Ұлыбритания Малайзияның алдыңғы территорияларын 1786 жылдан бастап 1824 жылғы англо-голланд келісімінен кейін 1957 жылға дейін біртіндеп отарлады. Осы жылдар ішінде британдықтар Малайзиялық индонезиялықтар мен Малайзиялық малайларды олардың дәстүрлі ауылдарынан алыстатып, жұмысқа орналастырудан бас тартты, өйткені соңғысы жақын маңдағы күріш алқаптарын жинап, қолөнер балық аулаумен айналысуға ұмтылды; соңғысы жаңа құрылған қалайы шахталары мен каучук плантацияларының айналасындағы жаңа елді мекендерге жұмыс істеуге және көшуге батыл болмады. Нәтижесінде, британдықтар қытай және үнді иммигранттарын импорттауды және жұмысқа орналастыруды жөн көрді, осылайша Малайлар мен басқа да аборигендерге кез келген көшіруді немесе өмір салтын бұзуды болдырмады. Сингапур мемлекеттік үкіметі мен Малайзияның федералды үкіметі Малайлардың экономикалық жағдайын жақсарту қажет екеніне келісті, бірақ бұл тәсілге келіспеді. Ли Куан Ю Тунку Абдул Рахманды, Абдул Разак Хусейнді және УМНО-ның басқа да негізгі басшыларын қолдағанмен, олардың қоғамдық емес саясатқа біртіндеп көшуді қалағанын, бірақ ол УМНО-ның екінші деңгейлі басшыларынан сақтанды, олар Малайлардың ерекше құқықтарын нәсілдік желі бойынша халықты бөлу үшін пайдаланды деп сенді. Ол Малайларға лицензиялар бойынша арнайы квоталар мен "Малай капиталистік сыныбын" құру тек элиталық Малай отбасыларының аристократтарына ғана пайда әкеледі деп сенді. Ли Малай фермерлерінің проблемаларын білім беру арқылы және Малай фермаларының стандарттарын көтеру арқылы шешуге болады деп сенді, сондықтан кәсіп Австралия мен Жаңа Зеландиядағыдай табысты болуы мүмкін. Ол сондай-ақ, егер назар тек Малай капиталистік класын құруға аударылса, бұл Малайлар қауымындағы және басқа қауымдардағы экономикалық алшақтықты кеңейтуге әкеледі, бұл Малай еместерді күнәнің құнын өтеуші теке ретінде пайдалануға әкеледі деп мәлімдеді. Ли Куан Ю айтқандай, ультра малайлық ұлтшылдар немесе "ультралар" Малайя Федерациясының ескі демографиялық көрсеткіштеріне сүйене отырып жұмыс істеді, онда Малайлар дауыс берудің 65% -ын құрады, ал Малайзия құрылғаннан кейін демографиялық көрсеткіш шамамен 40% Малайлар, 40% қытайлар, 20% үндістер, еуразиялықтар және басқалар болды. Сонымен қатар, Сингапур, Сабах және Саравак парламенттегі орындықтардың шамамен 35% -ын құрады. Осы жағдайға байланысты Ли Куан Ю Борнео штаттарынан Сабах пен Саравак партияларын Малайзияның Пенанг және Малакка сияқты мемлекеттеріндегі ой-пікірлері бірдей партиялармен бірге Малайзияның бірлігі туралы конвенция аясында "Малайзияның Малайзиясы" ұраны ретінде ультралардың қоғамдық саясатына қарсы тұруды шешті. Ақырында Сингапур Малайзиядан шығарылды және Малайлар үшін оң шаралар Жаңа экономикалық саясат сияқты саясаттарда күшейтілді. Сыншылар мұндай оң шараларды Малайлардың басқа Малайзия азаматтарына қарсы нәсілдік кемсіту деп атады, оның мақсаты - ketuanan Melayu (Малайлардың үстемдігі) құру. "Малайзияның Малайзиясы" деген сөз жай ғана тавтология емес, өйткені ол ұлттық және этникалық жіктелу арасындағы айырмашылықты көрсетеді. Шағым Малайзия "Малайзиялық" және теңдікке негіделмегендігінде (Малай еместерді кемсіту арқылы) және оның орнына этникалық шовинистік "Малайзия Малайзиясы" екендігінде болды.

The phrase "Malaysian Malaysia" was originally used in the mid 1960s as the rallying motto of the Malaysian Solidarity Convention, a coalition of political parties led by Lee Kuan Yew of the People's Action Party (PAP) that served as an Opposition bloc to the Government of Malaysia, the Alliance Party. Although Lee Kuan Yew did not object to the special rights of the Malays as accorded in Article 153 of the Federal Constitution (which allows for special quotas to be allocated to the Malays and other indigenous peoples of Malaysia in admission to the public service, awarding of public scholarships, admission to public education institutions and the awarding of trade licences), he disagreed with the approach of the Alliance Party on the basis that Malay special rights alone could not solve the problem of Malay poverty. This difference in approach can be seen in Article 89 of the State Constitution of Singapore (now Article 153 of the Constitution of the Republic of Singapore) which states that the Malays are in a special position as the indigenous people of Singapore and that the Government of Singapore has a duty to safeguard their interests. Although special rights with respect to certain quotas are not specifically spelled out, free education was still given to all Malays, from primary education up until university by the government. The rationale for affirmative action was due to the Malays and other indigenous people in Malaysia being marginalised by the British, throughout British colonial rule of Malaya and Borneo. Britain colonised the predecessor entities of Malaysia gradually throughout a period from 1786 to 1957 after the Anglo Dutch Treaty of 1824. During these years, the British declined to employ and resettle Malay Indonesians and Malay Malaysians away from their traditional villages, as the latter groups preferred to harvest nearby paddy fields and engage in artisanal fishing; the latter groups were reluctant to work and move to new settlements around the then newly formed tin mines and rubber plantations. As a result, the British preferred to import and employ Chinese and Indian emigrants instead, thus preventing any relocation or lifestyle disturbances to the Malays and other aborigines. The State Government of Singapore and the Federal Government of Malaysia both agreed that the economic status of the Malays had to be alleviated, but disagreed on the approach. Although Lee Kuan Yew supported Tunku Abdul Rahman, Abdul Razak Hussein and other primary leaders of UMNO who wanted a gradual transition to non communal politics, he was wary of the secondary leaders of UMNO, whom he believed used Malay special rights as a red herring to divide the population along racial lines. He believed that special quotas allocated to Malays concerning licenses and the creation of a "Malay capitalist class" alone would only benefit the aristocrats from elite Malay families. Lee believed that the problems of Malay farmers could be solved by education and by raising the standards of Malay farms, such that the profession could be considered lucrative like in Australia and New Zealand. He also argued that if the focus was solely on creating a Malay capitalist class, it would only lead to a widening of the economic gap both within the Malay community and with other communities, which would lead to non Malays being used as scapegoats. The ultra Malay nationalists, or 'ultras' as coined by Lee Kuan Yew were operating based on the old demographics of the Federation of Malaya, where Malays made up 65% of the vote, when in fact the demographics after the formation of Malaysia were roughly 40% Malays, 40% Chinese, 20% Indians, Eurasians and others. Additionally, Singapore, Sabah and Sarawak constituted about 35% of the seats in Parliament. Due to this state of affairs, Lee Kuan Yew decided to rally the parties from the Borneo States of Sabah and Sarawak along with like minded parties in the States of Malaya like Penang and Malacca under the Malaysian Solidarity Convention using 'Malaysian Malaysia' as a slogan to counter the communal politics of the ultras. Eventually, Singapore was ejected from Malaysia and affirmative action for Malays was strengthed in policies such as the New Economic Policy. Critics have called such affirmative action for the Malays racial discrimination against other Malaysian citizens, with the goal of creating ketuanan Melayu (Malay supremacy). "Malaysian Malaysia" is not a mere tautology, because it distinguishes between nationality and ethnic classification. The complaint was that Malaysia was not being "Malaysian" and egalitarian (by discriminating against non Malays) and was instead being an ethnocentric "Malay Malaysia".

Ерте пайдаланған

"Малайзияның Малайзиясы" деген тіркес сол кездегі Сингапурдегі Халықтық әрекет партиясының (ХӘП) басшысы Ли Куан Юмен тығыз байланысты. Ли бір сөзінде нәсілге негізделген саясаттың дұрыс экономикалық саясатты алмастыра алмайтынын айтты. Ол малайлардың экономикалық жағдайын жақсарту қажеттігін мойындаса да, тек нәсілдік көзқарас малайлардың ауылдық тобы арасында байлықты тиімді бөлуге әкелмейді деп сенді, себебі кез келген адам ислам дінін қабылдап, малай әдет-ғұрыптарын сақтап, конституциялық тұрғыдан малай болып саналып, Малайяда туып өскен жоқ па деген мәселе емес: "Тарих бойынша, Перак адамы Малайзияда 10 000 жыл бұрын өмір сүрген деп есептеледі және Саравакта табылған қаңқалар онда 3 000 – 4 000 жылдан бері адамдар өмір сүргенін көрсетеді. Бүгінде Малайзиядағы 50,1% малайлардың шамамен үштен бірі, УМНО-ның бас хатшысы Дато Сайед Джаафар Альбар сияқты салыстырмалы түрде жаңа көшпендер. Ол соғыстан аз бұрын Индонезиядан Малайяға келген, онда ол 30 жастан асып кеткен. Сондықтан "Малайзияның Малайзиясы" идеясын қолдайтындар, белгілі бір этникалық топтың өзін басқалардан гөрі малайзиялық деп санауға көбірек құқылы деп ойлауы дұрыс емес және логикалық емес, ал басқалар олардың көмегімен ғана малайзиялық бола алады". Ли малайлардың, олардың түпкілікті халқының әлеуметтік қолдауына ие болу үшін малай емес адамдарды жамандаудың ақымақтық екенін айтты, себебі Малайзияның демографиясы бұрынғы Малайя Федерациясымен салыстырғанда теңгерімді. Ол ерекше құқықтарды тіреу ретінде пайдалану көптеген олқылықтарға әкелетінін, нәсілдік және таптық жіктелуге ұласатынын, бұл Малайзияға зиян келтіруі мүмкін, өйткені оны элиталық малай аристократиясының пайдасына пайдалануға болады. "Малайзияның Малайзиясы" науқаны Малайзия үкіметі мен Альянстың (кейіннен Барисан Насионал) биліктегі коалициясының партиялары тарапынан жоғары бағаланбады. Малайзияның Малайзиясы тұжырымын қабылдамағандар Малайяның 19 ғасырдың ортасынан бастап 1926 жылға дейін британдықтар тарапынан біртіндеп отарланғанын атап өтті. Осы кезеңде Малайзия мен Сингапурға көптеген көшпендер, соның ішінде қытай және үнді халықтары келді. Олар колониялық дәуірде малайлардың басқа халықтарға бейімделуге мәжбүр болғанын болжайды. Ел тәуелсіздік алғаннан кейін қала беруге рұқсат етілген осы тарихи көшпендер мен олардың ұрпақтарының мұнда болуы құқы емес, ерекшелік екенін түсінуі керек. Мұндай адамдар көшпендердің ағыны малайлардың құқықтары мен ресурстарына кері әсер еткенін айтты. Бұл аргумент 18 ғасырдың соңынан бері бар малай-қытай перанакандарының болуына және британдықтардың келуінен бұрын Малайядағы тұрақты қытай саудагерлерінің болуына қарамастан айтылды. Алайда, Альянс пен ХӘП екеуі де Малайзия ұлтының біртіндеп интеграциясын қалады, айырмашылық басымдық пен жылдамдыққа байланысты болды. Альянс мәдени басымдыққа назар аударды, малайларды ұлттық тіл арқылы малайлардың нормаларына енгізу арқылы ұлттық бірегейлікті қалыптастыруға тырысты. ХӘП экономикалық басымдыққа назар аударды, жаңа малайлық сананы қалыптастыруға баса назар аудара отырып, малайларға малай емес адамдармен бәсекелесуге көмектесу үшін дұрыс экономикалық саясатты қолдады. Екеуі де негізгі мәселелерде келіспеді (ұлттық тіл, малайлардың ерекше жағдайы), бірақ басымдық пен уақыт бойынша келіспеді. Саяси шабуылдар Біріккен малайлар ұлттық ұйымының (БМҰҰ) кейбір саясаткерлерінен жауап алды, олар Малайзияның Малайзиясы Малайлардың Малайзиядағы ерекше жағдайын қауіпсіздендіреді деп ойлады. Олар Лиді қауіпті және бүлікшіл деп санады; бір саясаткер оны ел сатқыны деп атады. Малайзияның орташа көзқарасты премьер-министрі Тунку Абдул Рахман бұл науқанға алаңдады. Ол бұл қиындықтарға әкеледі деп ойлады, өйткені малайлар ерекше артықшылықтары болмаса, бәсекеге дайын емес деп сенді. Нәтижесінде Сингапур 1965 жылы Федерациядан шығарылды.

The phrase "Malaysian Malaysia" is widely associated with Lee Kuan Yew, then leader of the Singapore based People's Action Party (PAP), the prime constituent in the Malaysian Solidarity Convention, who was foremost a critic against the raced based economic policy. In a speech, Lee argued that operating based on race was no substitute for sound economic policy. While he acknowledged that the Malay economic status had to be alleviated, he believed that a racial approach alone would not lead to efficient distribution of wealth across the rural class of Malays as anyone could constitutionally become a Malay by professing the religion of Islam and practice Malay customs, whether they were born and bred in Malaya or not: "According to history, the Perak Man was believed to survive in Malaysia 10,000 years ago and more skeletons were found in Sarawak indicating the human living there since 3,000 – 4,000 years ago. Of the 50.1% percent Malays in Malaysia today, about one third are comparatively new immigrants like the secretary general of UMNO, Dato' Syed Ja'afar Albar, who came to Malaya from Indonesia just before the war at the age of more than thirty. Therefore, the supporters of "Malaysian Malaysia" argue that it is wrong and illogical for a particular ethnic group to think that they are more entitled to be called Malaysians than others, and that the others can become Malaysian only through their favour." Lee still believed in affirmative action for the Malays who were the indigenous people, he believed that it was folly to demonise non Malays as a crutch to win Malay support as the demographics of Malaysia were more balanced instead of the old Federation of Malaya. He asserted that using special rights as a crutch would open up a lot of loopholes which would inevitably lead to a racial and class segregation in the population which would be detrimental to Malaysia as it could be exploited to benefit the elite Malay aristocrats. The campaign for a "Malaysian Malaysia" was not viewed highly by the government of Malaysia and the parties in the ruling coalition of the Alliance (later the Barisan Nasional). Those against the concept of a Malaysian Malaysia cited the fact that Malaya was progressively colonised by the British from the mid 19th century to its height in 1926. During this period, a large number of immigrant labourers, including Chinese and Indian peoples, came to Malaysia and Singapore. They suggest that during the colonial era, the Malays were forced to accommodate other peoples. Those historic immigrants and their descendants allowed to remain after the nation achieved independence should understand their presence was a privilege, not a right. Such people said that the influx of immigrants had negatively affected the rights and resources of the Malays. The argument was made in spite of the existence of Malay Chinese Peranakans since the late 18th century, as well as regular Chinese merchant presence in Malaya long before the arrival of the British. However, the Alliance and the PAP both wanted gradual integration of a Malaysian nation, the subtle difference was in emphasis and speed. The Alliance focused on the cultural emphasis, bringing the non Malays into the norms of the Malays through the speaking of the national language which will precipitate a national identity. The PAP focused on the economic emphasis, helping the Malays compete with the non Malays through sound economic policy with the focus on the new Malaysian consciousness. Neither disagreed on the fundamentals (national language, special position of the Malays) but disagreed with the other on accent and timing. The political mudslinging eventually provoked a response from a segment of politicians in the United Malays National Organisation (UMNO) who thought Malaysian Malaysia threatened the Malays' special position in Malaysia. They considered Lee to be a dangerous and seditious trouble maker; one politician called him a traitor to the country. The more moderate Prime Minister of Malaysia, Tunku Abdul Rahman, was perturbed by the campaign. He thought it would lead to trouble, as he believed that the Malays were not ready to compete without their special privileges. Eventually, Singapore was ejected from the Federation in 1965.

Қазіргі заманғы қолданысы

1999 жылы Демократиялық әрекет партиясының (DAP, бұрынғы PAP Малайзия филиалы) Лим Кит Сианг «Малайзияның Малайзиясы» үшін екінші науқанды ұсынғанда дау қайта жанданды. UMNO жастар бөлімінің басшысы Хишамуддин Хусейн «отпен ойнамауға» ескертіп, Лимді тәуелсіздік кезінде әлеуметтік келісімшартпен шешілген мәселені саясаттастыруда деп айыптады. Лим Малайзияның Малайзиясы тұжырымы Бангса Малайзияны (Малайзия халқы немесе Малайзия ұлты) құру жөніндегі үкімет саясатынан көп ерекшеленбейтінін мәлімдеді. Кейбіреулер Хишамуддиннің әкесі, UMNO-ның негізін қалаушы Дато Онн Джаафардың, малайларға артықшылық беруді жою тұжырымына негізделген Малайя Тәуелсіздік партиясын құру үшін партиядан шығып кеткенін атап өтті. 2006 жылы Жохор штатында өткен UMNO съезінде Жохор бас министрі Абдул Гани Осман «Малайзияның Малайзиясы» науқанын Бангса Малайзия тұжырымын қолдаушылармен байланыстырып, Бангса Малайзияның Конституцияның 153-бабына сәйкес берілген Бумипутра/малайлардың артықшылықтарына қауіп төндіретінін айтты. Алайда, басқалар Ганиді сынады, вице-премьер Нажиб Тун Разак: «Бангса Малайзия малайлардың ерекше құқықтарына, квоталарына немесе осы сияқты нәрселерге күмән келтірмейді» деді. 2023 жылы UMNO Жоғарғы Кеңесінің мүшесі Нұр Жазлан Мохамед, егер малайлардың қолдауын алуды қаласа, DAP-тың «Малайзияның Малайзиясы» лозунгін конституциясынан шығарып тастау керектігін мәлімдеді. Бұл мәлімдеме жасалған кезде UMNO DAP-пен коалициялық үкімет құрған болатын.

1Малайзия тұжырымдамасы

1Малайзия немесе Бірыңғай Малайзия (малай тілінде: Satu Malaysia) – Малайзияның алтыншы премьер-министрі Нажиб Тун Разак 2009 жылдың 5 сәуірінде ұсынған идея. Басты ұраны – «Адамдарды бірінші орынға қою; нәтижелерді қазір көрсету» (Rakyat Didahulukan, Pencapaian Diutamakan). 1Малайзия тұжырымын YAB Dato'Sri Mohd Najib Tun Abdul Razak былай түсіндірді: «Біз Малайзия халқы ретінде тұрып, ойлап, әрекет етеміз. Еліміздегі барлық этникалық топтардың қажеттіліктерін ескере отырып, іс-қимыл жасаймыз ("Kita berdiri, kita berfikir dan bertindak sebagai bangsa Malaysia. Dan kita mengambil tindakan tindakan berdasarkan kehendak semua kumpulan etnik dalam negara kita;). 1Малайзия Малайзия Конституциясының 153-бабын жоюға ұмтылмаса да, малайзиялық емес азаматтардың құқықтары мен әл-ауқатын қорғауға баса назар аударады. Бұл 1Малайзияның барлық азаматтарға 1960 жылдардағы Ли Куан Юмен байланысты Малайзия-Малайзия сияқты тең құқықтарды әлі де қамтамасыз етпейтінін білдіреді, ол кейін Сингапур Республикасының премьер-министрі болды. 1Малайзия тұжырымы – ел азаматтарын ұлттық ерекшеліктерін өзгертпей, нәсілдеріне қарамастан, үйлестіру. 1Малайзия аясындағы интеграция – әртүрлі нәсілдердің жекелігі жойылып, олардың орнына ортақ ұлттық жекелік енгізілетін ассимиляциядан өзгеше. Керісінше, 1Малайзия Малайзиядағы Федералды Конституцияның принциптерін және әртүрлі нәсілдердің этникалық ерекшеліктерін бағалайды және құрметтейді, оларды мақтан тұтуға болатын актив немесе артықшылық деп санайды. 1Малайзия көпұлтты азаматтар қоғамындағы қабылдауға дайындықтың маңыздылығын атап өтеді, онда әртүрлі нәсілдер бір-бірінің ерекшеліктерін қабылдайды, барлығы бір елдің азаматы ретінде бірге өмір сүреді және бір-бірін құрметтейді.