Кіріспе

НАТО-ның ядролық қорқыту саясатындағы ұғым. Ядролық ортақтастық – НАТО-ның ядролық қорқыту саясатындағы ұғым, ол өздерінің ядролық қаруы жоқ мүше мемлекеттерге НАТО-ның ядролық қару қолдану жоспарлауына қатысуға мүмкіндік береді. Атап айтқанда, бұл елдердің қарулы күштерінің ядролық қару қолданылған жағдайда оны жеткізуге қатысуын қамтиды. Ядролық ортақтастық шеңберінде қатысушы елдер ядролық қару саясаты бойынша кеңеседі және бірлескен шешімдер қабылдайды, ядролық қаруды қолдануға қажетті техникалық құрал-жабдықтарды (әсіресе ядролық қару тасымалдай алатын ұшақтарды) күтіп ұстайды және өз аумақтарында ядролық қаруды сақтайды. Соғыс жағдайында АҚШ НАТО одақтастарына Ядролық қаруды көбейтуге қатысты шарттың күші жойылатынын хабарлады.

Ресей мен Беларусь ядролық қаруды ортақ пайдалануды дайындау

2022 жылдың 27 ақпанында, 2022 жылғы Ресейдің Украинаға басып кіргенінен кейін көп ұзамай, белорустар референдумда Беларусь аумағында ядролық қару орналастыруға кеңес заманындағы конституциялық тыйымды жою үшін дауыс берді. 2022 жылдың 25 маусымындағы кездесуде Ресей Президенті Путин мен Беларусь Президенті Лукашенко Ресейдің қысқа қашықтықтағы ядролық қару тасымалдайтын зымырандарын орналастыру туралы келісімге келді. Ядролық қаруды бірлесіп пайдалану үшін ядролық оқтарды орналастыру үшін қосымша шешім қабылдау қажет болады, бұл бірнеше жылдан кейін және болашақтағы НАТО шешімдеріне байланысты болуы мүмкін. Ресей Беларуське ядролық қару тасымалдайтын "Искандер-М" зымыран жүйелерін жеткізеді. Сонымен қатар, Путин Беларусьтың Су-25 бомбалаушыларын ядролық зымырандарды тасымалдау үшін қажетті модификациялардан өткізуге көмектесетінін мәлімдеді.

Пәкістан мен Сауд Арабиясы арасындағы ядролық қаруды әлеуетті пайдалану

Шетелдік ресми өкілдер арасында Сауд Арабиясы мен Пәкістан арасындағы келісімге сәйкес, егер Парсы шығанағындағы қауіпсіздікке қауіп төніп туса, Пәкістан Сауд Арабиясына ядролық қару жеткізеді деген кең пікір бар. Батыс ресми өкілі The Times газетіне Сауд Арабиясы Пәкістанға жақындағаннан кейін бірнеше күн ішінде ядролық оқ-дәрілерге қол жеткізе алатынын мәлімдеді. Сауд Арабиясындағы Пәкістан елшісі Мұхаммед Наим Хан: «Пәкістан Сауд Арабиясының қауіпсіздігін тек дипломатиялық немесе ішкі мәселе ретінде емес, жеке мәселе ретінде қарастырады», – деді. Сондай-ақ, ол Сауд Арабиясы мен Пәкістанды бір ел деп санайтынын және Сауд Арабиясына төнген кез келген қауіп Пәкістанға да қауіп төндіретінін айтты. Егер Эр-Рияд ядролық қару іздеп отырса, басқа да жеткізушілер бәсекелестікке түсуі мүмкін. Сауд Арабиясы да, Пәкістан да мұндай келісімнің бар екенін жоққа шығарды. Батыс елдерінің барлау қызметтері The Guardian газетіне берген мәліметте, «Сауд Арабиясы Пәкістанның ядролық бағдарламасының 60%-ын қаржыландырған, ал оның орнына «бес-алты оқтан» тұрақты ядролық арсеналды сатып алу мүмкіндігіне ие», – делінген. Сауд Арабиясының ядролық және конвенциялық мақсатта қолданылатын жеткізу инфрақұрылымы бар, оның ішінде Tornado IDS және F 15S истребительдері, сондай-ақ ядролық оқ-дәрілерге жеткілікті дәлдігі бар, бірақ жарылғыш оқ-дәрілермен жеткізілетін жақсартылған қытайлық CSS 2 орташа қашықтықтағы баллистикалық зымырандары бар. 2013 жылдың қараша айында BBC Newsnight телеарнасына түрлі дереккөздер Сауд Арабиясының Пәкістаннан қалауынша ядролық қару ала алатынын хабарлады. Жаңа есепте, батыс сарапшыларының пікірінше, Пәкістанның қорғаныс секторы, оның ішінде зымыран және қорғаныс зертханалары Сауд Арабиясынан мол қаржылық көмек алған деген мәлімдеме бар. Барак Обаманың кеңесшісі Гари Самор: «Мен Сауд Арабиясының Пәкістанмен бір келісімге келгенін және қиын жағдайда Пәкістаннан ядролық қару алуға құқылы екенін сенемін», – деді.