Кіріспе
Компания немесе ұйым жасаған адам өлтіру қылмысы – Англия заңдарында корпоративтік қастандық, яғни компания немесе ұйым жасаған адам өлтіру. Ағылшын қылмыстық құқығында, жалпы алғанда, заңды тұлға жеке тұлғамен тең құқыққа ие және көптеген қылмыстар жасағаны үшін сотталуы мүмкін. Апелляциялық сот "Азаттық жаршысы" апатынан кейінгі бір істе компанияның қастандық жасауы мүмкін екенін растады, алайда бұл іс бойынша барлық айыпталушылар ақталды.
Corporate manslaughter is a criminal offence in English law, being an act of homicide committed by a company or organisation. In general, in English criminal law, a juristic person is in the same position as a natural person, and may be convicted for committing many offences. The Court of Appeal confirmed in one of the cases following the Herald of Free Enterprise disaster that a company can, in principle, commit manslaughter, although all defendants in that case were acquitted.
Теория және тарихи дамуы
Компанияға қылмыстық жауапкершілік жүктеу үшін қолданылатын жалпы құқық талабы тек адамның өте ауыр немқұрайлылығы салдарынан басқа адамның өліміне әкелген жағдайда және ("сәйкестендіру доктринасы" бойынша) сол адам компанияның "басқарушы санатында" болса, оның іс-әрекеттері мен ниеттері компанияға жүктелуі мүмкін (яғни, компанияның істерін жеткілікті дәрежеде басқаратын, компанияның оның арқылы ойлап, әрекет ететіні айтылатын адам). Бұл басқарушының жұмыс үлгілерін егжей-тегжейлі қарау арқылы тексеріледі, ал осы адамға берілген лауазымдық атау немесе қызмет сипаттамасы маңызды емес. Бірақ, әсіресе ірі компанияларда, көбінесе "басқарушы санатында" әрекет ететін жеке адам болмайды, және денсаулық пен қауіпсіздік мәселелерінің көп бөлігі кіші менеджерлерге жүктеледі, олар "басқарушы санатында" болмайды. 1987 жылдың 6 наурызында "Herald of Free Enterprise" кемесі құлап, 193 адам қаза тапты. Жеке қызметкерлер өздерінің міндеттерін орындамағанмен, Шийн есебі P&O компаниясындағы қауіпсіздікке деген көзқарасқа қатысты ауыр сын айтты, мынадай мәлімдеме жасады:
There was significant institutional resistance to the appropriateness of using the criminal law in general, and homicide charges in particular in this type of situation. Judicial review of the coroner's inquest persuaded the Director of Public Prosecutions to bring manslaughter charges against P&O European Ferries and seven employees, but the trial judge ruled that there was no evidence that one sufficiently senior member of the company's management could be said to have been negligent. A subsequent appeal confirmed that corporate manslaughter is a charge known to English criminal law, and with the revival of gross negligence as a mens rea for manslaughter, it was thought that prosecutions might succeed. a breach of duty amounts to 'gross negligence' when there is:
The Law Commission's 1996 report on involuntary manslaughter found that the gross negligence formula overcomes the problems of having to find one particular officer who has the mens rea for the offence and allows emphasis to be placed on the company's attitude to safety. This question would only arise where the company has chosen to enter a field of activity that carries a risk to others, such as transport, manufacture or medical care. The steps the company has taken to discharge the "duty of safety" and the systems devised for running its business, will be directly relevant. Although only expressed as a provisional view, it is significant that the Law Commission echoes here the recognition of corporate safety systems voiced in the Seaboard case. Thus, a real tension is exposed between the paradigm of criminal culpability based on individual responsibility and the increasing recognition of the potential for harm inherent in large scale corporate activity. The government issued a consultation paper in 2000, proposing reforms to the law to implement the recommendations of the Law Commission. A draft Corporate Manslaughter Bill was published in March 2005, and the Queen's Speech on 17 May 2005 included a reference to an Act of Parliament to be passed in 2005/6 to widen the scope for prosecutions for corporate manslaughter.
Осы сияқты жағдайларда қылмыстық заңды қолданудың орындылығына, және әсіресе адам өлтіру туралы айыптауларға қатысты институционалдық қарсылық болды. Коронердің тергеуіне қатысты сот қарауы мемлекеттік айыптаушыны P&O European Ferries және жеті қызметкерге қарсы адам өлтіру ісін қозғауға итерді, бірақ сот төрешісі компания басшылығының жеткілікті биік лауазымдағы бірде-бір өкілінің немқұрайлылық жасағанына дәлел жоқ деп шешті. Кейінгі шағым корпоративтік адам өлтірудің ағылшын қылмыстық заңында танылған айып екенін растады, және адам өлтірудегі өте ауыр немқұрайлылықтың қайта жаңғыруымен, қудалау ісі сәтті аяқталуы мүмкін деген үміт пайда болды. Заң комиссиясының 1996 жылғы ерікті өлтіру туралы есебінде айтылғандай, өте ауыр немқұрайлылық формуласы қылмыстық құрам үшін жауапты бір шенеунікті табу қиындығын жойып, компанияның қауіпсіздікке деген көзқарасына назар аударуға мүмкіндік береді. Бұл мәселе тек компания басқаларға қауіп төндіретін қызмет саласына, мысалы, көлік, өндіріс немесе медициналық көмек көрсетуге кірген жағдайда ғана туындайды. Компанияның "қауіпсіздік міндетін" орындау үшін қабылдаған шаралары және оның бизнесін жүргізу үшін жасаған жүйелері тікелей маңызды болады. Бұл тек алдын ала пікір ретінде айтылса да, Заң комиссиясының Seaboard ісінде корпоративтік қауіпсіздік жүйелерін мойындауы маңызды. Осылайша, жеке жауапкершілікке негізделген қылмыстық кінәлілік парадигмасы мен ірі корпоративтік қызметке тән зиян келтіру мүмкіндігінің күшейе түсуі арасындағы нақты шиеленіс байқалады. Үкімет 2000 жылы Заң комиссиясының ұсыныстарын іске асыру мақсатында заңға реформалар енгізуді ұсынатын консультациялық құжатты жариялады. 2005 жылдың наурыз айында корпоративтік адам өлтіру туралы заң жобасы жарияланды, ал 2005 жылдың 17 мамырындағы Корольдің сөйлеуінде 2005/6 жылдары корпоративтік адам өлтіру үшін қылмыстық қудалау ауқымын кеңейтуге бағытталған Парламент актісі қабылданатыны туралы мәлімдеме жасалды.
There was significant institutional resistance to the appropriateness of using the criminal law in general, and homicide charges in particular in this type of situation. Judicial review of the coroner's inquest persuaded the Director of Public Prosecutions to bring manslaughter charges against P&O European Ferries and seven employees, but the trial judge ruled that there was no evidence that one sufficiently senior member of the company's management could be said to have been negligent. A subsequent appeal confirmed that corporate manslaughter is a charge known to English criminal law, and with the revival of gross negligence as a mens rea for manslaughter, it was thought that prosecutions might succeed. a breach of duty amounts to 'gross negligence' when there is:
The Law Commission's 1996 report on involuntary manslaughter found that the gross negligence formula overcomes the problems of having to find one particular officer who has the mens rea for the offence and allows emphasis to be placed on the company's attitude to safety. This question would only arise where the company has chosen to enter a field of activity that carries a risk to others, such as transport, manufacture or medical care. The steps the company has taken to discharge the "duty of safety" and the systems devised for running its business, will be directly relevant. Although only expressed as a provisional view, it is significant that the Law Commission echoes here the recognition of corporate safety systems voiced in the Seaboard case. Thus, a real tension is exposed between the paradigm of criminal culpability based on individual responsibility and the increasing recognition of the potential for harm inherent in large scale corporate activity. The government issued a consultation paper in 2000, proposing reforms to the law to implement the recommendations of the Law Commission. A draft Corporate Manslaughter Bill was published in March 2005, and the Queen's Speech on 17 May 2005 included a reference to an Act of Parliament to be passed in 2005/6 to widen the scope for prosecutions for corporate manslaughter.
2008 жылдан бастап жаңа заңнама
Корпоративтік адам өлтіру және корпоративтік қылмыс туралы заң жобасы 2006 жылдың 20 шілдесінде Ішкі істер министрі Джон Ридтің бастамасымен Англия мен Уэльсте корпоративтік адам өлтіру, ал Шотландияда корпоративтік қылмыс жасау үшін жаңа құқық бұзушылықтарды құру мақсатында Ұлыбритания парламентінің Төменгі палатасына (House of Commons) ұсынылды. Алғашқы нұсқада компанияның немесе ұйымның жоғары лауазымды басшыларының басқаруымен немесе ұйымдастыруымен адам өліміне себеп болуы және бұл қайтыс болған адамға тиіс қамқорлық міндетін "өте ауыр бұзу" деп тануы қажет болды. Басқару немесе ұйымдастырудағы кінәның "жоғары лауазымды басшыларға" байланысты болуы талабы тұрақты комитетте алынып тасталды. Заң жобасында сондай-ақ корпорацияларға қатысты өте немқұрайдылықпен жасалған адам өлтіру қылмысының қолданыстағы заңнамадағы ережелерін жою көзделді. Заңды тұлғаны түрмеге қамау мүмкін емес, бірақ айыппұл мөлшері қолданыстағы заңнамаға сәйкес шексіз болады. Заң жобасы 2007 жылдың 26 шілдесінде Корольдің бекітілуін алып, 2007 жылғы Корпоративтік адам өлтіру және корпоративтік қылмыс туралы заңға айналды. Заң 2008 жылдың 6 сәуірінде күшіне енді. 2007 жылдың 15 қарашасында Сот үкімдері жөніндегі кеңес (Sentencing Guidelines Council) консультативтік құжат жариялады, онда бірінші рет қылмыс жасаған жағдайда айыппұлды компания табысының 5%-ынан бастау, ал кінәлі емес деп табылған жағдайда 10%-ға дейін көтеру ұсынылды.