Кіріспе
Ұлыбританияның маңызды компаниялар құқығы жөніндегі іс – бұл Ұлыбританияның компаниялар құқығындағы маңызды іс. Лордтар палатасының бірауызды шешімі корпоративтік жеке тұлғалық доктринасын 1862 жылғы Компаниялар туралы заңда баяндалғандай, нығайтуға бағытталды, соның салдарынан банкрот болған компанияның кредиторлары компания акционерлерін төленбеген қарыздарды өтеу үшін сотқа шақыра алмайды.
is a landmark UK company law case. The effect of the House of Lords' unanimous ruling was to uphold firmly the doctrine of corporate personality, as set out in the Companies Act 1862, so that creditors of an insolvent company could not sue the company's shareholders for payment of outstanding debts.
Фактілер
Арон Саломон мырза жеке кәсіпкер ретінде былғарыдан аяқ киім жасаған. Оның ұлдары бизнеске серіктес болуды қалағандықтан, ол кәсіпорынды жауапкершілігі шектеулі компанияға айналдырды. Бұл компания Саломонның бизнесін оның нақты құнынан жоғары бағамен сатып алды. Оның әйелі мен бес үлкен баласы акционерлерге айналып, екі үлкен ұлы директорлар болып тағайындалды. А. Саломон компанияның 20 007 акциясының 20 001-ін алды, бұл А. Саломон & Co Limited компаниясы оның бұрынғы бизнесі үшін төлеген ақша болды (әр акцияның құны 1 фунт стерлинг). Бизнес 1892 жылдың 1 маусымында берілді. Компания сондай-ақ Саломон мырзаға 10 000 фунт стерлингтік облигациялар шығарды. Облигацияларының кепілі ретінде Саломон мырза Эдмунд Бродериптен 5000 фунт стерлинг көлемінде алдын ала қаржы алды. Мистер Саломон бизнесін тіркегеннен кейін көп ұзамай аяқ киім сату көлемі азайды. Компания банкротқа ұшырады және облигациялары бойынша (жартысы Бродерипке тиесілі) проценттік төлемдерді төлеуден бас тартты. Бродрип өзінің кепілдігін қамтамасыз ету үшін сотқа жүгінді. Компания таратылды. Бродрипке 5000 фунт қайтарылды. Бұл компанияның 1055 фунт стерлингтік активтерін қалдырды, оған Саломон сақтап қалған облигациялар бойынша талап қойды. Егер Саломонның талабы қанағаттандырылса, кепілсіз кредиторлар ештеңе алмайтын болар еді. Компания банкрот болған кезде, компанияның таратушысы айналымды кепілдікті мойындамау және Саломонды компанияның қарыздары үшін жауапкершілікке тарту қажет екенін мәлімдеді. Саломон сотқа шағымдануға мәжбүр болды.
Мәселелер
Компания атынан өтімділік беруші, Salomon-ға төленген сомаларды қайтарып беруді және оның облигацияларын жоюды талап етіп, қарсы талап қойды. Ол Соломонның өзі құдаратқан жаңа компанияға қатысты сенімгерлік міндеттерін бұзғанын, бизнесін артық бағаға сатқанын айтты. Сондай-ақ, компанияны осылай құру болашақ кепілсіз кредиторларға жасалған алаяқтық деп есептелгенін мәлімдеді.
Соттың бірінші сатысы
Бірінші инстанцияда судья Вон Уильямс Broderip v Salomon ісі бойынша Бродэриптің талабының негізді екендігін шешті. 200 акцияның толық төленгендігі күмәнді емес еді. Ол компанияның Мистер Соломонға өтемақы алуға құқығы бар екенін мәлімдеді. Ол, компанияның құрылтай құжатына қол қойғандар қарапайым "қуыршақтар" екенін, ал компанияның іс жүзінде Мистер Соломонның өзге түрі, псевдоним немесе кем дегенде оның өкілі болғанын айтты. Сондықтан ол басқа тұлғадан өтемақы алуға құқылы болды. Ликвидатор қарсы талапты өзгертіп, өтемақы төлеу туралы шешім қабылданды. Өкілдік туралы аргумент қабылданды.
Апелляциялық сот
Апелляциялық сот Вауган Уильямс судьяның Саломонға қарсы шешімін растады, бірақ Саломонның жауапкершілігі шектеулі компания құру құқығын теріс пайдаланғанын, Парламент бұл құқықты тек "өз ойы мен еркі бар, жай ғана қуыршақ емес, тәуелсіз және нақты акционерлерге" беруді көздегенін мәлімдеді. Lindley LJ (серіктестік құқығының сарапшысы) компанияның Саломонның сенімділік иесі болғанын және осыған байланысты Саломонның компанияның қарызын өтеуге міндетті екенін анықтады. Lopes LJ және Kay LJ компанияны миф және қиял деп сипаттап, Саломонның бизнесін компания ретінде тіркеуі – оған бұрынғысынша қызмет етуге мүмкіндік беру үшін жасалған, бірақ оның жеке қарыз бойынша жауапкершілігі шектеулі схема ғана еді деді.
Лордтар палатасы
Лордтар палатасы бұл шешімді бірауыздан жойды, агенттік туралы ұсынылған аргументтерді қабылдамады. Олар актіде абоненттердің (яғни акционерлердің) басым акционерден тәуелсіз болуы туралы ештеңе жазылмағанын айтты. Компания заң бойынша тиісінше құрылған және судьялардың өздері дұрыс деп санайтын шектеулерді заңға енгізуі міндет емес. Лорд Холсбери ЛК актінің "жеті [акционердің] әрқайсысының қандай үлеске ие екендігінің мөлшері мен деңгейі туралы немесе біреуінің немесе көпшіліктің қалғандарына қарағанда қандай мүдде мен ықпалы бар екендігі туралы ештеңе айтпайды" деп мәлімдеді. Оның үкімі осымен жалғасты. Лорд Хершель Апелляциялық соттың логикасының "алысқа баруы мүмкін" салдарына назар салды және соңғы жылдары жеті акционердің бірі немесе бірнешесі компания басқаруына ешқандай ықпал етпейтін "мүддесі жоқ" адамдар болып табылатын көптеген компаниялар құрылған. Мұндай компаниямен мәміле жасаған кез келген адам оның осы сипатта екенін білген, ал акционерлер тізілімін қарастыру арқылы акционерлер арасындағы акциялардың үлесін анықтай алатын. Лорд Макнагтен мырза Соломонның актіде қарастырылған ережелерді пайдалануында қандай кінә бар екенін сұрады, өйткені ол мұны толыққанды түрде істеуге құқылы болған. Судьялардың өздерінің жеке пікірлеріне сүйене отырып, заңға шектеулер енгізуі міндет емес еді, егер елдің заңдары мұндай нәрсеге рұқсат берсе, онда олар "өте қайғылы жағдайда" болар еді, өйткені Малинс В. С. бұрынғы бір істе, Baglan Hall Colliery Co. ісінде айтқандай, бұл да Лордтар палатасымен жойылған. Оның үкімінің негізгі бөліктері төмендегідей болды.
Маңыздылығы
Соломонның ісі әлі күнге дейін ағылшын құқығында жеке заңды тұлғаның дәстүрлі көзқарасын білдіреді, бірақ содан бері бірқатар ерекшеліктер қалыптасты. Williams & Humbert v W & H Trade Marks [1986] AC 368, 429B бетінде Лорд Темплмен осы принципті елемеу туралы ұсынысты «еретік» деп сипаттады. E. B. M. Co Limited v Dominion Bank [1937] 3 All ER 555, 564 бетінде Лорд Рассел Киллоуэн бұл принципті «жоғары маңызды» деп мәлімдеді. Adams v Cape Industries plc [1990] Ch 433 ісінде Слейд ЛЖ былай деді: «Сот Соломон мен А Соломон & Co Ltd [1897] AC 22 ісіндегі принципті тек әділеттілік талап етеді деп санайтындықтан ғана елемеуге құқылы емес. Біздің заң, жақсы немесе жаман, еншілес компаниялардың құрылуын мойындайды, олар өздерінің бас компанияларының туындылары болғанымен де, жалпы заң бойынша жеке заңды тұлғалар ретінде қарастырылады және әдетте жеке заңды тұлғаларға тән барлық құқықтар мен міндеттерге ие болады». Лорд Нойбергер 66-параграфта Соломонды «бір ғасырдан астам уақыт бойы сынға ұшырамаған, анық және принципті шешім» деп атады. Соломон ісінен кейінгі онжылдықтарда Англияда және басқа елдерде (соның ішінде Ирландияда) заң шығарушы органдар мен соттар компанияның жеке заңды тұлғасын заңды түрде елемеуге болатын жағдайларды, мысалы қылмыс немесе алаяқтық жасалған кезде, анықтады. Сондықтан, қазіргі заманғы құқықтық ортада бірдей фактілер қарастырылса, дәл осындай шешімге келінер ме деген пікірталас көп. Лордтар палатасының Pepper v Hart және Re Spectrum Plus Ltd ісі және Белиздің Бас прокуроры Белиз Telecom Ltd ісіндегі Privy Council шешімдері заңнаманы түсіндіруге мақсатты көзқарас қажет етеді. 2013 жылы Prest v Petrodel Resources Ltd ісінде осы органдар жүйелі түрде қарастырылды және Лорд Сэмпшн «корпоративтік пердені» шынымен «тесіп өту» жағдайларын және компанияның құқық бұзушының агенті ретінде танылған немесе мүлікті сенімгерлікпен ұстаған жағдайларды ажыратты. Соломон ісі әлі күнге дейін сотта айтылса да, ол көп сынға ұшырады. Мысалы, Отто Кан Фрейд [1944] 7 MLR 54-те жарияланған мақаласында бұл шешімді «апатты» деп атады. Сол мақалада автор жеке компанияларды таратуды да талап етті.
Реформа
Шешім шығарылғаннан кейін көп ұзамай, 1897 жылғы банкроттық төлемдері туралы түзету заңы жауап ретінде қабылданды. Аталған заңның нәтижесінде, кейбір басымды кредиторлар тобы өзгермелі кепіл бойынша қамтамасыз етілген кредитордың талаптарынан жоғары басымдыққа ие болды. Дегенмен, бұл заңның тиімділігі өзгермелі кепілдік күшіне ену алдында бекітілген кепілдікке айналуымен шектелді. Сондықтан, 1986 жылғы төлем қабілетсіздік заңы өзгертіліп, өзгермелі кепілдік ретінде құрылған кез келген кепілдік (яғни, кейіннен бекітілуіне қарамастан) өзгермелі кепілдікке қосатынын айтқанға дейін, басымды кредиторлардың басымдығы өзгермелі кепілдік иелерінен бұрын қамтамасыз етілмеді.