Корпоративтік құқықтағы сот шешімдерімен қалыптасқан қағидалар
Business judgment rule
Корпоративтік құқықтағы сот шешімдері негізінде туындаған бизнес-шешім қағидасы директорлардың әрекеттеріне соттың араласпауына мүмкіндік береді. Міндеттерді бұзу дәлелденсе ғана сотқа шағымдануға болады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Корпорациялық құқықтағы сот практикасы негізінде қалыптасқан ілім
Case law derived doctrine in corporations law
Бизнес-судьялық қағидасы – корпорациялық құқықтағы сот практикасы негізінде қалыптасқан ілім, онда соттар корпоративтік басшылардың бизнес-судьялық шешімдеріне құрмет көрсетеді. Ол «корпорация директорларының, заң бойынша, акционерлер оларға тапсырған корпорацияның мүдделерін адал ниетпен ескеретініне қатысты презумпциямен қамтылғандығы» принципіне негізделген. Бұл ереже көптеген ортақ құқық елдерінде, соның ішінде АҚШ, Англия және Уэльс, сондай-ақ Австралияда әлдебір түрінде бар. Корпорация директорлар кеңесінің әрекеттеріне шағымдану үшін талапкер «директорлар даулы шешімге келген кезде сенімгерлік міндеттерінің – адалдық, инабаттылық немесе тиісті күтімнің – кез келгенін бұзғанын дәлелдейтін дәлелдер ұсыну міндетін қабыланады». Олай болмаса, талапкер «мәміле ысырапшылық құраса (яғни, айырбас мөлшері бір жақты болса, ешқандай да қарапайым және сау саналы бизнесмен корпорацияға жеткілікті сыйақы төленді деген қорытындыға келмейтін болса) ешқандай өтемақы алуға құқығы жоқ».
The business judgment rule is a case law derived doctrine in corporations law that courts defer to the business judgment of corporate executives. It is rooted in the principle that the "directors of a corporation are clothed with [the] presumption, which the law accords to them, of being [motivated] in their conduct by a bona fides regard for the interests of the corporation whose affairs the stockholders have committed to their charge." The rule exists in some form in most common law countries, including the United States, England and Wales, and Australia. To challenge the actions of a corporation's board of directors, a plaintiff assumes "the burden of providing evidence that directors, in reaching their challenged decision, breached any one of the triads of their fiduciary duty — good faith, loyalty, or due care." Failing to do so, a plaintiff "is not entitled to any remedy unless the transaction constitutes waste [that is,] the exchange was so one sided that no business person of ordinary, sound judgment could conclude that the corporation has received adequate consideration."
Негізгі
Директорлар корпоративтік табыстылықты қамтамасыз ете алмайтынын ескере отырып, бизнес-шешімділік қағидасында сот, директорлар өз міндеттерін (1) адалдық ниетпен; (2) ұқсас жағдайдағы сақты адамның күткендей күтіммен; және (3) корпорацияның мүддесіне сай деп санағандай орындаған жағдайда, олардың бизнес-шешімдерін қайта қарамайды. Директорлардың қамқорлық міндетінің бір бөлігі ретінде, олар мүлікті немесе еңбек қызметтерін артық бағалау арқылы корпоративтік активтерді ысыраптап жібермеуге міндетті. Бизнес-шешімділік қағидасын жоңқу өте қиын, және соттар директорлар алаяқтық жасаған немесе корпоративтік қаражатты жымқырып алған жағдайларда ғана араласады. Фактически, бизнес-шешімділік қағидасы корпорация директорлар кеңесіне қатысты күшті презумпция құрайды, оның мүшелерін корпорацияға зиян келтіретін шешімдер үшін жауапкершіліктен босатады. Презумпция мынадай: «корпорациялық директорлар тікелей жеке мүдделерге немесе өзара іс-қимылға қатысты емес бизнес-шешімдерді қабылдағанда, хабардар негізде, адалдықпен және олардың әрекеттері корпорацияның мүддесіне қызмет етеді деген шын ниетпен әрекет етеді». Қысқасы, бұл кеңеске жаман шешім қабылдағаны үшін заңдық шаралар қолданылмауы үшін қабылданған. Делавэр Жоғарғы Соты айтқандай, егер «корпорацияның директорлары компанияның мүддесі үшін хабардар және адал ниетпен, ақылмен әрекет етсе», сот «дұрыс бизнес-шешімнің не екені туралы өз түсінігін қолданбайды».
Given that the directors cannot ensure corporate success, the business judgment rule specifies that the court will not review the business decisions of directors who performed their duties (1) in good faith; (2) with the care that an ordinarily prudent person in a like position would exercise under similar circumstances; and (3) in a manner the directors reasonably believe to be in the best interests of the corporation. As part of their duty of care, directors have a duty not to waste corporate assets by overpaying for property or employment services. The business judgment rule is very difficult to overcome and courts will not interfere with directors unless it is clear that they are guilty of fraud or misappropriation of the corporate funds, etc. In effect, the business judgment rule creates a strong presumption in favor of the board of directors of a corporation, freeing its members from possible liability for decisions that result in harm to the corporation. The presumption is that "in making business decisions not involving direct self interest or self dealing, corporate directors act on an informed basis, in good faith, and in the honest belief that their actions are in the corporation's best interest." In short, it exists so that a board will not suffer legal action simply from a bad decision. As the Delaware Supreme Court has said, a court "will not substitute its own notions of what is or is not sound business judgment" if "the directors of a corporation acted on an informed basis, in good faith and in the honest belief that the action taken was in the best interests of the company."
Қамқорлық және адалдық міндеті
Қамқорлық міндетінен өзгеше, жеке құқықтық ұғым болғанымен, адалдық міндеті көбінесе соттар тарапынан директорлар кеңесінің бұзушылықтарына қатысты белгілі бір жағдайларда бағаланады. Бизнес-шешім ережесі тарихи түрде әсіресе қамқорлық міндеті стандартымен байланысты болғанымен, директорларды сотқа тартқан акционерлер көбінесе қамқорлық және адалдық міндеттерін бұзуды айыптайды. Бұл соттарды қамқорлық міндетін (бизнес-шешім ережесінің қарау стандартын қолдана отырып) жеке мүдделерге байланысты адалдық міндетін бұзумен бірге бағалауға мәжбүр етті (қамқорлық міндетінің өрескел кінәсіне қарсы). Қамқорлық міндетін бұзу қарапайым немқұрайлылыққа қарағанда, өрескел немқұрайлылық стандарты бойынша қарастырылады. Осылайша, уақыт өте келе, бизнес-шешім ережесіне енгізілген тексерулердің бірі жеке мүдделерге байланысты мәмілелерге тыйым салу болды. Қайшықтық мүдделерге байланысты мәмілелер директордың мәмілеге қатысты мүдделері қайшылықта болғанда, ол өзінің немесе байланысты тұлғаның (1) мәміленің тарапы екенін; (2) мәміле бойынша дауыс беру кезінде директордың шешіміне ықпал ететініне сенуге болатын пайдалы қаржылық мүддесі немесе осы мүддеге жақын байланысы бар екенін; немесе (3) корпорациямен бизнес жүргізетін басқа бір ұйымның директоры, бас серіктесі, агенті немесе қызметкері екенін және мәміле корпорация үшін соншалықты маңызды екенін білген кезде орын алады, оның нәтижесінде бұл мәміле әдеттегі бизнес барысында директорлар кеңесіне ұсынылуы мүмкін.
Although a distinct common law concept from duty of care, duty of loyalty is often evaluated by courts in certain cases dealing with violations by the board. While the business judgment rule is historically linked particularly to the duty of care standard of conduct, shareholders who sue the directors often charge both the duty of care and duty of loyalty violations. This forced the courts to evaluate duty of care (employing the business judgment rule standard of review) together with duty of loyalty violations that involve self interest violations (as opposed to gross incompetence with duty of care). Violations of the duty of care are reviewed under a gross negligence standard, as opposed to simple negligence. Consequently, over time, one of the points of review that has entered the business judgment rule was the prohibition against self interest transactions. Conflicting interest transactions occur when a director, who has a conflicting interest with respect to a transaction, knows that she or a related person is (1) a party to the transaction; (2) has a beneficial financial interest in, or closely linked to, the transaction that the interest would reasonably be expected to influence the director's judgment if she were to vote on the transaction; or (3) is a director, general partner, agent, or employee of another entity with whom the corporation is transacting business and the transaction is of such importance to the corporation that it would in the normal course of business be brought before the board.
Негізгі себептері
Делавэрдің жалпы корпорациялық заңы бойынша, бизнес-шешімдер ережесі – Делавэрде кодификацияланған, басқарушылық принциптің нәтижесі болып табылады, яғни Del. Code Ann. тізімі 8, § 141(a) бойынша, Делавэр корпорациясының бизнесі мен істері директорлар кеңесімен немесе олардың бақылауымен басқарылады. Басқарушылық функцияларын орындау кезінде директорлар корпорацияға адал міндеттемелермен жүктелген. Бұл ереженің негізі – соттардың бизнес ортасының қалыпты түрде тәуекелге толы екенін мойындауы, директорлар кеңесі өздерінің шешімдеріне әсер ететін сот процесінен үнемі қорқусыз тәуекелге баруға мүмкіндік беруі. Бизнес-шешімдер ережесімен туындайтын презумпция талапкермен жоққа шығарылуы мүмкін. "Бизнес-шешімдер ережесі – корпорация директорларының бизнес-шешім қабылдағанда, толыққанды ақпарат негізінде, адал ниетпен және қабылданған шаралар компанияның мүддесіне орайды деген шын ниетпен әрекет еткенін болжайды. Осылайша, кеңес шешімін жеткіліксіз ақпаратты деп қарастыратын тарап, оның бизнес-шешімінің толыққанды ақпаратты болғаны туралы презумпцияны жоққа шығаруы керек". Мысалы, Dodge v. Ford Motor Co. ісінде сот шешімінде айтылғандай, "әділет соттары директорлардың басқаруына олар корпоративтік қаражатты алаяқтықпен немесе заңсыз иемдену арқылы пайдаланғандары немесе корпорация бизнесіне зиян келтірмей акционерлер арасында бөліне алатын таза пайданың артығы болған кезде дивиденд төлеуден бас тартқан жағдайда ғана араласады, мұндай бас тарту директорлардың акционерлерге адал болуға міндеттіліктерін бұзуға тең болады".
Under the Delaware General Corporation Law, the business judgment rule is the offspring of the fundamental principle, codified in Del. Code Ann. tit. 8, § 141(a), that the business and affairs of a Delaware corporation are managed by or under its board of directors. In carrying out their managerial roles, directors are charged with an unyielding fiduciary duty to the corporation. The rationale for the rule is the recognition by courts that, in the inherently risky environment of business, Boards of Directors need to be free to take risks without a constant fear of lawsuits affecting their judgment. The presumption raised by the business judgement rule may be rebutted by the plaintiff. "The business judgment rule is a presumption that in making a business decision, the directors of a corporation acted on an informed basis, in good faith and in the honest belief that the action taken was in the best interests of the company. Thus, the party attacking a board decision as uninformed must rebut the presumption that its business judgment was an informed one." One of the earliest cases, Dodge v. Ford Motor Co., ruled, for example, that "courts of equity will not interfere in the management of the directors unless it is clearly made to appear that they are guilty of fraud or misappropriation of the corporate funds, or refuse to declare a dividend when the corporation has a surplus of net profits which it can, without detriment to its business, divide among its stockholders, and when a refusal to do so would amount to such an abuse of discretion as would constitute a fraud, or breach of that good faith which they are bound to exercise towards the stockholders."