Кіріспе

"e" әрпі ағылшын тілінде жиі үнсіз болып келеді, мысалы, "like" сөзінде.

Ағылшын тілінің орфографиясында көптеген сөздерде үнсіз (бірлік, соңғы, сөздік құрамына кірмейтін) "e" әрпі кездеседі, көбінесе сөздің немесе морфеманың соңында. Әдетте, бұл бұрын айтылған, бірақ орта ағылшын тілінің соңында немесе ерте қазіргі ағылшын тілінде үнсіз қалған дауысты дыбысты көрсетеді. Сөздердің үлкен тобында, тарихи дыбыстық өзгерістердің тізбегі салдарынан, соның ішінде Ұлы дауыстық өзгеріс, сөз соңындағы жұрнақтың болуы алдыңғы дауыстының дамуына әсер етті, ал кейбір жағдайларда алдыңғы дауыссыздың айтылуына да өзгеріс енгізді. Егер сөйлеуде инфлекция жоғалса, бірақ орфографияда тарихи қалдық ретінде сақталса, бұл үнсіз әріп синхронды түрде сақталған дыбыстардың белгісі ретінде қайта түсіндірілді. Мұны "rid /rɪd/" және "ride /raɪd/" сияқты сөздерде байқауға болады, онда соңғы, айтылмаған "e" әрпінің болуы алдыңғы дауыстың дыбысын өзгертеді. Дауыссыз әріптерге мысал келтесек, "loath (loʊθ)" және "loathe (loʊð)" сөздерін қарастыруға болады, онда "e" әрпі дауыстың белгісі ретінде түсіндіріледі. Осы қайта түсіндіру нәтижесінде, ерте қазіргі ағылшын тілінде бұрын айтылмаған инфлекцияға ие болмаған көптеген сөздерге аналогия бойынша "e" әрпі қосылды, және ол "bike" сияқты қазіргі заманғы неологизмдерде де қолданылады, онда "e" әрпінің болуына тарихи себеп жоқ, бірақ алдыңғы дауыстының айтылуын нақтылау қажеттілігі туындады. Қазіргі ағылшын орфографиясы мұнда толыққанды сәйкес келмесе де, бұл корреляция жиі кездесетін болғандықтан, әсіресе бастауыш мектепте, орфографияны түсіндіру үшін қарапайым ереже қолданылуы мүмкін, онда осындай әсерге ие болған үнсіз "e" әрпі кейде "сиқырлы" немесе "басқарушы" әріп деп аталады. Орфографиялық лингвист Джина Кук "алмастырылатын e" терминін қолданады, себебі алмастырылу қасиеті соңғы, бірлік, сөздік құрамына кірмейтін "e" әрпінің тұрақты белгісі болып табылады, ал оның "үнсіздігі" басқа "үнсіз" әріптердің функцияларынан өзгеше. Structured Word Inquiry тәжірибешілерінің кейбіреулері осы терминологияны қабылдады.

Топтың

Топтың дыбыстары қазіргі заманғы ағылшын тілінің диалектілік тұрғыдан күрделі ерекшеліктерінің бірі болып табылады; қазіргі "қысқа" дауыстылардың фонемаларына /æ/, /ɑː/ және /ɔː/ жатады. Ағылшын дауыстылар тобының кейбір диалектілік айырмашылықтары үшін "кең А" және "cot–caught" бірігуіне қараңыз. Әдетте, үнсіз дауысты /eɪ/ болып өзгереді.

Топтың

Тыныш әдетте /iː/ дыбысына өтеді. Бұл өзгеріс бүгінгі күні ағылшын тілінің дерлік барлық диалекттерінде сақталады, бірақ бұрын көптеген диалектілерде оның орнына басқа дыбыс қолданылған. Солтүстік Ольстердің кейбір бөліктерінде әлі де сол дыбыс қолданылады.

Топтың

Жазба ағылшын тілінде «ұзын дауыстыны» көрсететін , үнсіздің әсері оны /aɪ/ дифтонғына айналдырады.

Топтың

Қысқа дауыс жиі қысқа дауыстармен үйлеседі және осы топтың кейбір қиындықтарын бөліседі. Әртүрлі жағдайларда, жазылған қысқа дауыс /ɒ/, /ʌ/ және /ɔː/ дыбыстарын көрсете алады. Үнсіз дауыстың жазудағы әдеттегі әсері оны ұзын /oʊ/ дыбысы ретінде бекіту болып табылады.

Топтың

Қысқа дауыс /ʌ/ немесе /ʊ/ дыбыстарын көрсете алады, бұл "аяқ-құбылыс" бөлінісінің салдарынан туындайды. Әдетте, үнсіз дауыс орта ағылшын тілінен пайда болған /j//uː/ ұзын нұсқасына айналады. Аймаққа және тіпті сөзге байланысты, осы /j//uː/ дауысының /j/ бөлігі түсіп қалуы мүмкін (руна '/r//uː//n/, лютня '/l//uː//t/), соның нәтижесінде /uː/ дыбысымен бірігіп кетеді; ал кейде, ол алдыңғы дауыспен бірігіп кетеді (мәселе '/ɪ//s//.//j//uː/ → '/ɪ//ʃ//uː/), яғни үнсіз дауыс сөздің басындағы басқа дауыстарға әсер ете алады (білім беру ('/ɛ//dʒ//u//k//eɪ//t/, табиғат '/n//eɪ//tʃ//ər/).

Шынымен де үндемеу

Кейбір жиі қолданылатын сөздерде, тарихи түрде ұзын дауыстылар болған, үнсіз әріптің әдеттегі ұзарту әсері болмайды. Мысалы, *come* (конуспен салыстырғанда) және *done* (куполмен салыстырғанда). Бұл әсіресе, француз тілінде бастапқыда *if* болған *ive* жұрнағы бар сөздерде кең таралған, мысалы, *captive* (ерде, *hive* сөзінен айырмашылығы, ұзартылмайды). Кейбір француз тілінен алынған сөздер (*promenade*) француз тіліндегі үнсіз әріпті сақтап қалды, ол *e muet* немесе *e caduc* деп аталады, ол алдыңғы дауыстыға әсер етпейді. Сонымен қатар, француз тіліндегі кейбір сөздердің әйелдік формалары үнсіз әріппен аяқталады, мысалы, *fiancée*, *petite* және *née*. Кейбір ағылшын сөздерінің буынды екпіні есімдер мен сын есімдер ретінде қолданылуына байланысты өзгереді. Мысалы, *minute* сияқты бірнеше сөзде, бұл үнсіз әріптің әрекетіне әсер етуі мүмкін: сын есім ретінде *minúte* (кішкентай) әдеттегі мәнге ие, содан кейін үнсіз әріп, ал есім ретінде *mínute* (уақыт бірлігі) үнсіз әріп жұмыс істемейді. Ұқсас үлгілер үшін, ерекшеліктерге әкелуі мүмкін бастапқы екпінмен туындаған есімдерді қараңыз. Тарихи тұрғыдан алғанда, француз тіліндегідей, сөздердің соңына әдемілік үшін үнсіз әріп қосу қалыпты жағдай болған. Мысалы, *le* жұрнағымен аяқталатын сөздер (*subtle* және *table* сияқты), сондай-ақ *a* әрпінен кейін келетін сөздер (*house* және *tense* сияқты) артық үнсіз әріпке ие. Бұрын, *poste*, *teste* және т.б. сияқты ұқсас стильдік себептермен көптеген есімдерге де үнсіз әріп қосылған.

Үндемеуді тоқтату

Көбінесе, дауысты әріппен басталатын жұрнақ сөзге қосылғанда үнсіз әріп түсіріледі, мысалы: cope – coping, trade – tradable, tense – tension, captive – captivate, plague – plaguing, secure – security, create – creator және т.б. Дегенмен, бұл ереже әрқашан тұрақты қолданылмайды, мысалы, liveable сөзінде. "ment" жұрнағы қолданылғанда да практикада екі түрлі жағдай кездеседі. Американдық ағылшын тілінде judge сөзі көбінесе judgment болып жазылса, британдық ағылшын тілінде e әрпі сақталады, яғни judgement деп жазылады. Егер үнсіз әріптен бұрын "a" немесе "e" әріптері тұрса және жұрнақ "i", "u" немесе "e" әріптерімен басталмаса, онда үнсіз әріп жұмсарту эффектін сақтау үшін түсірілмейді (мысалы, change – changeable, outrage – outrageous және т.б.). Құрама сөздерде, мысалы, comeback сөзінде үнсіз әріп көбінесе түсірілмейді.

Танымал мәдениетте

Том Лерер 1971 жылы балалар телехикаясы "Электр компаниясы" үшін "Silent E" атты ән жазды. Онда ол музыкалық сұрақтар қояды: кім căn-ді cānɇ-ға айналдыра алады? кім păn-ды pānɇ-ға айналдыра алады? Көруге қиын емес. Бұл – "Тынық Е"! "Арыстар арасында" телехикаясында "Тынық Е" атты кейіпкер бар. 1974 және 1994 жылдар аралығында британдық "Look and Read" білім беру сериясында Роджер Лимб пен Розанна Хибберт жазған және Дерек Гриффитс орындаған "Magic E" туралы ұқсас әндер сериясы көрсетілді. "Alphablocks" мультсериалында Magic E – қара ниндзя киімін киіп, үстіне цилиндр таққан Е-нің шалбаз қылықтарын жасайтын екінші жағы. Ол сөйлей алмайды, бірақ "Магия" атты эпизодта ол жамандық жасағанда өзі туралы ән айтады. "Электр компаниясы" (2009 жылғы телесериалда) Лин Мануэль Миранда "Silent E is a Ninja" деп рэп орындайды.