Кіріспе

Вила-Нова-де-Санто-Андре (Vila Nova de Santo André) – Атлант мұхитына жақын орналасқан қала. Португалияның Альентежу-Литораль аймағындағы Сантьяго-ду-Касем муниципалитетіне қарасты. 2011 жылы халық саны 10 647 адамды құрады, ал ауданы 75,11 км²-ге жетеді. Бұл қала 1980-ші жылдары аймақтың мұнай өнеркәсібіне қызмет ету үшін жоспарлы түрде салынған. Сантьяго-ду-Касемнің барлық аудандарының ішінде бұл қала теңізге ең жақын орналасқан және былайша қоршалған: солтүстік жағынан Мелидес; батыс жағынан Атлант мұхиты; шығыс жағынан Сантьяго-ду-Касем және Санта-Крус; ал оңтүстік жағынан Синес. Бұл қала құрылғанына 30 жылдан астам уақыт өткен, және қала мәртебесін алғанына шамамен екі жыл болған әлемдегі ең жас қалалардың бірі. Бұл қала көбінесе Синес индустриалды қаласының тұрғын аймағы болып табылады, одан шамамен 16 шақырым (10 миль) қашықтықта орналасқан.

Шығу тегі

Киелі Андрейді қазіргі қаланың (Cidade de Vila Nova de Santo André) және ауылдың (Aldeia de Santo André) атын беруге тиіс шіркеудің қамқоршысы етіп таңдау себебін түсіну оңай: Киелі Андрей, Киелі Петірдің бауыры, оның сияқты балықшы болған және екеуінің ішінде Мәсіхпен алғаш кездесіп, оның соңынан ерген – ол еді. Оның өмірі теңіз және балық аулау мәдениетімен тығыз байланысты, дәл сол сияқты Альдея де Санто Андреде тұратын халықтың өмірі де осылай байланысты. 2003 жылы қала (Cidade) мәртебесіне ие болды.

Тарих

Санто-Андре шіркеуінің төңірегінде алғашқы үйлер пайда болды, және табиғи түрде, оның тұрғындары діни наным-сенімдермен тығыз байланысты болды. Олардың кейбіреулері шіркеуді сақтап қалды (онда ежелгі зират орналасқан), ал басқалары Санто-Андре лагунасында балық аулаумен айналысты, ал тағы басқалары аймақтың жыл сайынғы жәрмеңкесінен табыс тапты (ол жәрмеңке бүгінге дейін жалғасуда). Сантьяго-ду-Касем муниципалитеті туралы құнды мәліметтердің көзі – отец Антониу Маседу э Силва айтуынша, Санто-Андре муниципалитеттегі басқа приходтардан кейін, Д. Жуан I (1385–1433) немесе Д. Дуарте (1433–1438) билік еткен кезде құрылған. Осы кезеңдегі барлық ауылдық приходтар, Санто-Андреден басқа, 1528 жылы қалыптасқан. 15 ғасырда құрылған-құрылмаған, шіркеудің 16 ғасырда бар болғандығы белгілі, және осы жерге ат берген шіркеудің көлеңкесінде жартылай ондаған үйлер өмір сүрді. Олар лагунаны, топырақты және жәрмеңке саудасын пайдаланып күнкөріс жасады. Алынған мәліметтерге сәйкес, шіркеуде «өте қалың және көне кітабы, қой жүнінен жасалған мұқабасы бар» кітап болған, онда крещение, қайтыс болу және неке туралы жазбалар, сондай-ақ жергілікті халықтың өміріне қатысты басқа да маңызды құжаттар сақталған болуы керек. Дегенмен, шіркеу 1834 жылы салынғандығы мәлім. Алғаш приход, кейін ауылға айналған Санто-Андре, жер мен теңіз халқының кездесу орнына айналды. Басты табыс көзі күріш шаруашылығы болды. 1804 жылы басталган күріш циклі 1974 жылы ғана аяқталды, сол кезде Gabinete da Área de Sines (19 маусым 1971 жылы құрылған, Санто-Андрені қалалық орталық ретінде басқарған және 29 желтоқсан 1988 жылы таратылған) «бетон циклі» деп аталатын жаңа кезеңді бастады. 1973 жылдың басында, Кабиндада жүргізілген мұнай барлаудың нәтижесін пайдаланып, мұнайдың көп көлемін қамтамасыз еткен Португалия үкіметі елде мұнай-химия өндірісін дамытуға арналған өнеркәсіптік кешен құруға шешім қабылдады, осылайша осы саланың дамыған және байлық құратын еуропалық елдермен қатар тұруға тырысты. Осылайша Санто-Андре қалалық орталығы құрылды, ол 2003 жылдың 1 шілдесінде қала мәртебесіне ие болды. Бұған дейін ірі экспроприациялар жүргізілді, және Сантьяго мен Синес муниципалитеттері арасындағы аумақ Санто-Андренің құрылысы үшін белгіленді. Өнеркәсіптік платформа бірте-бірте өсіп, Complexo Petroquímico de Sines (Синес мұнай-химия кешені) деп аталды, онда елдегі ең ірі мұнай өңдеу зауыты Petrogal (бұрынғы Petrosul), сондай-ақ басқа да маңызды өнеркәсіптер (оның ішінде жылу электр станциясы және Еуропаның ең ірі порты) әлі де жұмыс істеуде. Қоршаған ортаны қорғау және өнеркәсіптік кешен жұмысшыларының денсаулығын сақтау туралы алаңдаушылық туындағандықтан, Санто-Андре 10 км қашықтықта сақталды, ал болашақ апаттардан қорғану үшін қарағай орманы отырғызылды.

Елтаңба

Герб: Күміс қалқанда екі жасыл апельсин ағашының жемісті бұтағы, апельсинмен толы, (Святого Андрея кресі) тәрізді кесіп өткен, үстінде қара қарға, ал төменде үш көк және күміс толқын. Үш мұнаралы күміс қабырға тәжі. Ақ түрмеде қара әріппен, ірі әріптермен "SANTO ANDRÉ SANTIAGO DO CACÉM" деп жазылған. Ту: көк түсті, күміс және көк түсті арқан мен шашақтармен.

География

Санто Андре Португалияның Альентежу аймағында орналасқан және Альентежу Литорал кіші аймағындағы Сантьяго-ду-Касем муниципалитетіне қарасты. Ол теңізге (2 км) жақын, сондай-ақ Альентежудің оңтүстік-батысы мен Висентин жағалауына, қорғалатын аймаққа таяу орналасқан. Климаты қоңыржай, айлық орташа температурасы қыс айларында 8–16 °C, ал жаз айларында 18–28 °C аралығында. Абсолюттік ең төменгі температура қыста 0 °C, ал ең жоғары температура жазда 41 °C. Жауын-шашын жағынан климат құрғақ, жылдық орташа мөлшері 570–620 мм, көбінесе қараша мен сәуір аралығында жауады. Кейбір жерлерде жұқа құмды топырақ кездеседі, ал қалада көптеген қарағай ағаштары өседі. Ішінде кең құмды жағажайлар бар. Санто Андрені қорғайтын кең орман, қоршаған ортаны қорғау мен өнеркәсіптік даму арасындағы үйлесімділіктің жақсы мысалы болып табылады.

Экономика

Санто-Андре 1970-ші жылдары Синес өнеркәсіп кешенінің жұмысшыларының тұрғын үй қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған. Келесі екі онжылдық бойынша ол елдің түкпір-түкпірінен, әсіресе Португалияның бұрынғы Африкалық колонияларынан адамдарды тартты. Бұл адамдардың көпшілігі білікті техниктер және орта білімі (9-12 сынып) немесе жоғары (университет) білімі бар адамдар еді. Бұл ұлттық орташа көрсеткіштен әлдеқайда жоғары кірісі бар, өте жас халықты құрады. Санто-Андре тұрғындары жоғары өмір сүру сапасына ие, мұнда жағажайлар, сондай-ақ Оңтүстік-Батыс Алентежу және Коста-Висентина табиғи парктерінің жақын орналасуы да әсер етеді. Санто-Андренен бірнеше минуттық жерде орналасқан Синес – Алентежудың ең серпінді қалаларының бірі, ол өзінің тарихи сүйкімділігін сақтап қалған. Университет Санто-Андреде салынғаннан бері ол Алентежу провинциясындағы дамудың маңызды орталығы болып табылады. Санто-Андре қаласы салынар алдында жергілікті тұрғындар балық аулау (теңізде және лагунада), егіншілік (көбінесе күріш өндіру) және жәрмеңкелер арқылы күнкөріс көріп келген. Бүгінде өнеркәсіп экономика үшін маңызды рөл атқарады және Санто-Андре халқының мыңдаған адамдарын жұмыспен қамтиды. Жергілікті сауда да маңызды, бірақ көлемі шағын.

Демография

Санто Андре 74,32 км² аумақты алып жатыр, халық саны 10 751 (1991 жылғы халық санағы бойынша), олардың көп бөлігі рим католиктері. 2005 жылдың басында шамамен 14 000 тұрғыны болған деп саналды.