Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Харар әмірі және Адал сұлтандығындағы Зейланың губернаторы Махфуз (немесе Мохаммед) (хари: መሕፉዝ, محفوظ, португал: Мафуди немесе Мафуди; 1517 жылдың шілдесінде қайтыс болды) – Харари Гардасы, Харар әмірі және Адал сұлтандығындағы Зейланың губернаторы. Бастапқыда ол тек шағын аймақтың әмірі болғанмен, халыққа танымал болғандықтан Адалдың басшысы болып көтеріліп, Адал сұлтанынан да артық билікке ие болды. Орта ғасырлық мәтіндерде оны көбінесе "Зейла капитаны" деп атайды.
Emir of Harar and Governor of Zeila in the Adal Sultanate
Mahfuz (or Mohammed) (Harari: መሕፉዝ, محفوظ, Portuguese: Mafudy or Mafudi ; died July 1517) was a Harari Garad, Emir of Harar and Governor of Zeila in the Adal Sultanate. Although he was originally only emir of a small region he would rise to become leader of Adal due to his popularity, wielding more power than the sultan of Adal. He is often known as the "Captain of Zeila" in medieval texts.
Өмір және билік ету
Махфуз бірнеше жыл бойы Абиссиния провинцияларына шабуылдар жасады. Ол шабуылдар үшін ораза айының уақытын таңдады, себебі қорғаушылар ораза тұтудан әлсіреген болатын. Ол Аваш өзенінің оңтүстігіндегі Амхара, Шева және Фатагар провинцияларына басып кірді. Португалдық саяхатшы Франсиско Альварестің сөзіне қарағанда, Махфуз тек абиссиниялық әскерлерді ұстап алып, тұтқынға алған, бірақ азаматтарға ешқандай зиян келтірмеген. Махфуздың Абиссинияға шабуыл жасаған уақыты туралы мәліметтер әртүрлі. Франсиско Альварес оның шабуылдары Эскендердің билік кезінде басталып, 25 жылға созғанын айтады. Дегенмен, Беккингем мен Хантингфорд эфиопиялық Париж жылнамасы, заманауи эфиопиялық деректерге сүйене отырып, бұл шабуылдардың 1508 жылы Давит II (Лебна Денгель) таққа отыруымен басталғанын көрсетеді. Махфуз эфиопиялық императорлар Наод пен Эскендердің өліміне себепкер болды деген хабар бар. Император Сарса Денгельдің жылнамасына сәйкес, Махфуз Маласай әскерлік бөлімімен байланысты болған. Император Лебна Денгель есейгеннен кейін, кеңесшілері мен халқының кеңесіне қарамастан, ораза айындағы амалдардан бас тартып, Имаммен шайқасуға шешім қабылдады. Ол сол жылы Имам Махфуздың жоспарларын білу үшін тыңшыларды жіберді және Имамның Фатагарда екенін білген соң, әскерін сол жерге жетеледі. Ол Имам Махфузды Адал сұлтанымен бірге, таулармен қоршалған жазықта орналасқан күйінде тапты. Абиссиния императоры алдымен өткелдерді қорғау үшін әскерлерді жіберіп, содан кейін Имам Махфузға шабуыл жасады. Альварес айтқандай, Имам Махфуз сұлтан Мұхаммедтің төрт атты әскерімен қашуына мүмкіндік берді, бірақ ол тұтқынға алынғанын сезіп, қадір-қасиетімен өлгісі келді. Ол абиссиниялықтарды жеке шайқасқа шақырды, ал император Лебна Денгельдің әкесінің ізбасары болған Габра Эндрияс шақыруды қабылдап, Имамды өлтірді. Махфуздың басы кесіліп, император сарайында көпшілікке көрсетілді. Махфузды жеңгеннен кейін, Давит II Геэз және Харари тілдерінің қосындысынан құралған Ванаг Сегад атауын қабылдады. Кейіннен Абиссинияға шабуыл жасаған Ахмет ибн Ибрахим әл-Гази, Махфузға қарсы жеңісі үшін кек ретінде ескі Габраны өлтірді.
Mahfuz led raids into the provinces of Abyssinia for a number of years. He selected the season of Lent for his attacks, when the defenders were weakened by their fasts. He invaded the Amhara, Shewa, and Fatagar provinces south of the Awash River. According to Portuguese explorer Francisco Álvares, Mahfuz exclusively targeted Abyssinian soldiers capturing them however left civilians unharmed. Sources differ over the number of years Mahfuz raided Abyssinia. Francisco Álvares states that his raids began during the reign of Eskender, and lasted 25 years. However, Beckingham and Huntingford note that the Ethiopian Paris Chronicle, which draws on contemporary Ethiopian records, dates the beginning of these raids to the ascension of Dawit II (Lebna Dengel) in 1508. Mahfuz is reported to have caused the deaths of Ethiopian Emperors Na'od and Eskender. According to the emperor Sarsa Dengel chronicles, Mahfuz was linked to the Malassay army unit. Upon reaching the age of majority, Emperor Lebna Dengel decided to forgo his observance of Lent and oppose the Imam in battle, despite the advice and wishes of his councilors and people. He sent spies out to determine Imam Mahfuz's plans for that year, and learning the Imam was in Fatagar led his army there. He found Imam Mahfuz with the sultan of Adal encamped on a plain that was surrounded by mountains. After first sending soldiers out to secure the passes, the Abyssinian Emperor closed upon Imam Mahfuz. Although Imam Mahfuz managed to enable Sultan Muhammed to escape with but four horsemen, according to Alvarez, Imam Mafhuz knew he was trapped and sought to die with honor. He called to the Abyssinians a challenge to fight in single combat, and Gabra Endreyas, who had been a follower of Emperor Lebna Dengel's father, accepted and killed the Imam. Mahfuz's head was cut from his body and displayed publicly in the Emperor's court. After defeating Mahfuz, Dawit II used appellation Wanag Segad, which is a combination of Ge'ez and Harari terms. Ahmed ibn Ibrahim al Ghazi later in his invasion of Abyssinia would kill an old Gabra as revenge for his victory against Mahfuz.
Мұра
Махфуздың қызы Бати дель Вамбара Адал сұлтандығының имамы Ахмад ибн Ибрахим әл Газиге үйленді. Махфуз қайтыс болғаннан кейін он жыл өткен соң, әл-Гази Абесинияны бағындыруға (Футух әл-Хабаш) кірісті.
Mahfuz' daughter, Bati del Wambara, married Imam Ahmad ibn Ibrahim al Ghazi of the Adal Sultanate. Ten years after Mahfuz's death, Al Ghazi embarked on a Conquest of Abyssinia (Futuh al Habash).