Кіріспе

VII ғасырдағы грек христиан жылнамасы

Chronicon Paschale (Пасхалық немесе Жұмыр жылнама), сондай-ақ Chronicum Alexandrinum, Constantinopolitanum немесе Fasti Siculi деп те аталады, – бұл әлем тарихына арналған VII ғасырдағы грек христиан жылнамасының қалыпты атауы. Оның аты христиандық Пасха циклына негізделген уақыт санау жүйесінен шыққан; оның грек авторы оны Адамнан бастап, ең құрметті Гераклийдің билігінің 17-шы жылына дейінгі заманалардың қысқаша мазмұны деп атады.

Құрылымы

Пашаль хроникасы бұрынғы хроникалардың жалғасы болып табылады. 600-627 жылдар аралығында автор заманауи тарихшы ретінде жазды, яғни император Мористің соңғы жылдары, Фокас билігі және Гераклийдің билігінің алғашқы он жеті жылы. Көптеген жылнама жазушылары сияқты, осы танымал еңбектің авторы анекдоттарды, басты тұлғалардың физикалық сипаттамаларын (кейде мұқият портреттер), жер сілкінісі мен кометалардың пайда болуы сияқты ерекше оқиғаларды баяндайды және шіркеу тарихын шамамен Киелі кітап хронологиясымен байланыстырады. Семпроний Аселлио Шығыс Рим империясындағы жылнамаларды (Annales) тарихшылардан (Historia) ерекшелендіретін, халыққа әсер ету деңгейі мен шығармашылық стилі арасындағы айырмашылықты атап көрсетті. Пашаль хроникасы – Адамның жаратылуынан бастап оқиғалардың хронологиялық тізімін жасауға тырысатын үлкен жинақ. Басты қолжазба, 10 ғасырға жататын Codex Vaticanus graecus 1941, басы мен соңы зақымдалған және 627 жылында тоқталып қалады. Хрониканың өзіне кіріспе бар, онда христиандық хронология және Пасха (көктем) циклын есептеу туралы ойлар келтірілген. "Византиялық" немесе "Римдік" дәуірі (грек православтық христиандығында түрік билігінің соңына дейін "Юлиан күнтізбесі" ретінде қолданылып келді) Хроникада хронологияның негізі ретінде қабылданды; сәйкесінше, жаратылу күні б.з.д. 21 наурыз 5507 жыл деп көрсетілген.

Авторлығы

Автор өзін император Гераклийдің (610–641) замандасы деп атайды, және ол Экуменикалық патриарх Сергийдің сүйемелдемесіне қатысты дін қызметкері болған болуы мүмкін. Бұл еңбек, Гераклийдің билігінің соңғы он жылында жазылған болуы ықтимал. Негізгі дереккөздер: Секст Юлий Африкан; Fasti consulares; Евсевийдің «Хроникасы» мен «Шіркеу тарихы»; Иоанн Малала; «Acta Martyrum»; Кипрдегі Констанция (ежелгі Саламис) епискобы Эпифанийдің «Салмақтар мен өлшемдер» туралы трактаты (шамамен 4 ғасыр).