Портсмут қаласындағы Әулие Томас Кентерберий шіркеуі

Кіріспе

Хэмпширдегі шіркеу, Ұлыбритания
Портсмут қаласындағы Рим-католик соборы

Портсмут соборы деп көптеген адамдар білетін, Қасиетті Томас Кентерберий соборы – Англияның Портсмут қаласындағы Ескі Портсмут орталығында орналасқан аңгликандық соборлық шіркеу. Бұл Портсмут епархиясының соборы және Портсмут епископының тақ орны. Аңгликандық собор қаладағы екі соборлық шіркеудің бірі, ал екіншісі – Портсмут қаласындағы Жаңа Евангелист Әулие Жоханның Рим-католик соборы, ол шамамен 1.6 километр (бір миль) солтүстікке қарай орналасқан.

Тарих

1180 жылға таман Жан де Гизорс, бай норманды саудагер және Тичфилд поместьесінің иесі, өзінің жаңа Портсмут қаласындағы жерді Саутвик монастырының августин канондарына сыйлады, осылайша олар "Кентерберилік шейіт Томасқа, бір уақытта архиепископ болған, оның (өз) жерінде, Судеведе деп аталатын, Портси аралында" даңқты құрмет көрсету үшін шіркеу салып, құрметке лайық болсын деді. Бұл сыйлық он жыл бұрын қаза тауып, шейіт болған Кентерберилік әулие Томасқа арналған шіркеу салу үшін берілді. Бұл шіркеу 14 ғасырда приход шіркеуіне, ал 20 ғасырда соборға айналды. 1188 жылы қасиеттіленген ортағасырлық ғимарат крест тәрізді, орталық мұнарасымен, ол келесін бақылау және маяқ ретінде пайдаланылды. Алғашқы ғимараттан тек ғибадатхана мен науқас бөлімдері сақталған. Шіркеу 1337 жылы жүз жылдық соғыс кезінде Портсмуттың көп бөлігін қиратқан французтардың шабуылынан зардап көрмеді. Алайда, 1449 жылы Чичестер епискобы Адам Молейнс жергілікті теңізшілердің қолынан қаза тапты. Қала тұрғындары қауымнан шығарылып, шіркеу жабылды. 1508 жылы қауымнан шығару алынып, шіркеу қайта ашылды. 1591 жылы Елизавета I Сент-Томас шіркеуінде құлшылық етті. Англия азамат соғысы кезінде, 1642 жылы парламенттік әскерлер қалаға шабуыл жасағанда, роялистер гарнизоны шіркеу мұнарасын жау әскерлерінің қозғалысын бақылау үшін пайдаланды. Госпортта орналасқан парламенттік артиллерия мұнараға оқ атқызып, шіркеуге зақым келтірді. Бұл ортағасырлық мұнара мен кемесінің қирауына себеп болды. 1660 жылы монархия қайта орнатылғаннан кейін, Карл II мұнара мен кемені қайта жаңарту үшін қажетті 9 000 фунт стерлинг жинау үшін елдегі шіркеулерде ақша жинауға рұқсат берді, бұл жұмыс 1683 жылдан 1693 жылға дейін жүргізілді. Кеме классикалық стильде салынды. 1708 жылы келушілер санының артуына байланысты галереялар қосылды және 1750 жылы кеңейтілді. 1703 жылы мұнараның үстіне кемелерге бағыт беру үшін фонарьы бар ағаш күмбез орнатылды. Сол кезде сегіз қоңырау сыйға берілді. 1957 жылы тағы екі қоңырау құйылды, қазіргі уақытта орталық мұнарада барлығы 12 қоңырау бар. Барлық қоңыраулар Тейлор қоңырау құю шеберханасында құйылған және мұнараның сегізбұрышты ағаш бөлігінде ілінген. 18 және 19 ғасырларда әртүрлі жөндеулер мен өзгерістер жасалды. 1902 жылы шіркеу екі жылға жабылып, іргетасын нығайту жұмыстары жүргізілді. Осы кезеңде Сент-Мари Колворт, жеңілдік шіркеуі, уақытша приход шіркеуі ретінде қызмет етті. Алайда, ғимарат көп жылдар бойы кеңейтілмегендіктен, оны пайдалануға болады және жұмысты аяқтауға жедел қажеттілік болмады. Бірақ, 1980 жылдардың ортасында "уақытша" кірпіш қабырғаның тұрақсыздығы және құлау қаупі анықталды, бұл аяқтау жұмыстарын жеделдетуді қажет етті. Архитекторлардың міндеті Николсонның тоқтап қалған кемесін аяқтау мәселесіне шешім табу болды: кеме 1930 жылғы жоспарлар бойынша дәстүрлі ағылшын соборы стилінде ұзын болуы керек еді, бірақ епархияның өзгеретін қажеттіліктері ғимараттың ақырында қысқартылған кемемен салынуына әкелді, соңғы батыс қабырға уақытша құрылым болған жерге жақын орналасқан. Жоспарларды жүзеге асыру үшін қажетті 3 миллион фунт стерлинг жинауға күш-жігер жұмсалды. Жұмыс 1990 жылдың қаңтар айында басталды, нәтижесінде төртінші бөлім, батыс мұнаралар, мұнара бөлмелері, роза терезесі, галерея, амбулатория, сонымен қатар Николсонның шатыры астындағы тас алтарь және жаңа тас су шағыны қосылды. 1991 жылдың қараша айында бастапқы жоспарланғаннан әлдеқайда кіші, аяқталған ғимарат Королева Ана Елизаветаның қатысуымен қасиеттіленді.

Around the year 1180, Jean de Gisors, a wealthy Norman merchant and Lord of the Manor of Titchfield, gave land in his new town of Portsmouth to the Augustinian canons of Southwick Priory so that they could build a chapel "to the Glorious Honour of the Martyr Thomas of Canterbury, one time Archbishop, on (my) land which is called Sudewede, the island of Portsea". It was given so that they could build a chapel dedicated to the honour of St Thomas of Canterbury, who was assassinated and martyred ten years earlier. This chapel was to become, in turn, a parish church in the 14th century and then a cathedral in the 20th century. The medieval building, dedicated in 1188, was cruciform in shape, with a central tower, which was used as a lookout point and lighthouse, over the crossing. Of the original building, only the chancel and the transepts remain. The church survived a French raid in 1337 which had laid waste most of Portsmouth during the Hundred Years War. However, in 1449, Adam Moleyns, Bishop of Chichester, was murdered by local sailors. The town's inhabitants were excommunicated and the church was closed. The excommunication was lifted and the church reopened in 1508. In 1591, Elizabeth I worshipped in St Thomas's Church. During the English Civil War, when the Parliamentary forces attacked the town in 1642, the Royalist garrison used the church tower to observe the movement of enemy forces. Parliamentary gunners positioned in Gosport fired on the tower and inflicted damage to the church. This resulted in the ruin of the medieval tower and nave. With the restoration of the monarchy in 1660 came the authorisation by Charles II for a collection in churches across the country to raise the £9,000 required to rebuild the tower and nave, which took place from 1683 to 1693. The nave was built in the classical style. Galleries were added in 1708 to cater for growing congregations, and were extended in 1750. The wooden cupola with a lantern for shipping was added to the top of the tower in 1703. A ring of eight bells was given at the same time. Two additional bells were cast in 1957 and currently the central tower contains a total of 12 bells. All of the bells were cast at Taylor's Bell Foundry and are hung in the wooden octagonal part of the tower. Various repairs and alterations were made during the eighteenth and nineteenth centuries. In 1902, the church was closed for two years so that much needed work on the foundations could be carried out. During this period, St Mary's Colewort, a chapel of ease, served as the temporary parish church. However, as the building had been used for many years without its extension, it was quite usable and there was no urgency to finish the work. By the mid 1980s, however, the "temporary" brick wall was found to have become unstable and in danger of collapse, which made the completion work pressing. The task of the architects was to find a solution to the problem of finishing Nicholson's truncated nave: the nave was originally intended in the 1930s plans to be longer, in the traditional style of an English cathedral, but the changing needs of the diocese meant that the building was finally built with a foreshortened nave, the final west wall being located close to where the temporary structure had been. Efforts were started to raise the £3 million necessary to carry out the plans. Work began in January 1990 and eventually a fourth bay of the nave, western towers, tower rooms, rose window, gallery, ambulatory, together with the stone altar beneath Nicholson's tester and the new stone font were added. In November 1991, the completed building, much smaller than the original plans envisaged, was consecrated in the presence of Queen Elizabeth The Queen Mother.

Сәулет

Соборға ресми кіру Брайан Книлдің жобалаған бронза батыс есіктері арқылы жасалады. Дизайн өмірдің жаңаруын бейнелейтін ежелгі символ – өмір ағашына негізделген. Аяқталған негізгі зал – сыртқы дөңгелек дәлізбен қоршалған төртбұрышты кеңістік. Дөңгелек дәліз төмен және күмбезделген. Негізгі залдағы жиһаз бекітілмегендіктен, оны концерттер, көрмелер және діни қызметтер сияқты әртүрлі мақсаттар үшін пайдалануға болады. Род скринде, негізгі орган корпусының астында Питер Юджин Боллдың "Christus" мүсіні орналасқан. Негізгі орган корпусын 2001 жылы Дидье Грасин жобалаған, ал панельдердің ішкі бөлігін Патрик Колфилд безендірген. Сол жақтағы бейнеде түн көрсетілген, теңізге сәуле шашатын стильді маяк (бұл Портсмут қаласының "Аспанның нұры – біздің жолбасшымыз" деген ұранына сілтеу). Оң жақтағы есікте күн және балық аулау қайығының корпусы бейнеленген. 1939 жылы Портсмут соборының кеңейтілуі үшін сол кездегі британдық колония болған Сингапурдың Пулау Убин аралындағы карьерден алынған гранит қолданылды.