Кіріспе

Оңтүстік Кореядағы басты диалект – Гёнсан диалектілері (хангул=경상도 사투리), сондай-ақ Оңтүстік-Шығыс корей диалектісі (хангул=동남 방언) деп те аталады. Олар 1895 жылы таратылған, қазір Даегу, Пусан, Ульсан, Солтүстік Кёнсан және Оңтүстік Кёнсан провинцияларынан тұратын, Гёнсандо (хангул=경상도) тарихи әкімшілік аймағының корей тілінің түрі болып табылады. Гёнсан диалектілерінің өзгешеліктері бар. Ана тілінде сөйлейтін адам Даегу диалектісін Пусан-Ульсан аймағынан ажырата алады, әйтсе де бұл екі қаланың арасы 100 шақырымнан кем. Накдон өзенінің орта ағысында диалектілік формалар салыстырмалы түрде ұқсас, бірақ Бусан мен Ульсан, Чжинжу және Поханг маңында, сондай-ақ Жири тауының шығыс беткейлерінде айқын ерекшеліктер бар. Стандартты корей тілінен кейін, бұл корей тіліндегі ең көп таралған диалект. Шамамен 13 000 000 адам осы диалектіде сөйлейді.

Әуелі дауыстылар

Гьёнсан диалектілерінің көпшілігінде алты дауысты бар: а (ㅏ), е (ㅔ), i (ㅣ), eo (ㅓ), о (ㅗ), u (ㅜ). Көптеген аймақтарда ㅐ(ae) және ㅔ (e) дауыстылары біріктіріледі. 2015 жылғы зерттеуде Гьёнсан диалектісін сөйлейтін адамдар Кореяның орталық аймақтарындағы адамдарға қарағанда осы дыбыстарды көбірек біріктіретіні, бірақ Оңтүстік-Батыс Кореяның Чолла-Пукто немесе Чолла-Намдо аймақтарындағы адамдарға қарағанда аз біріктіретіні анықталды. Зерттеу сонымен қатар солтүстік және оңтүстік Гьёнсан диалектілері арасындағы маңызды айырмашылықты көрсетті: солтүстікте ㅡ(eu) және ㅓ(eo) дыбыстары ажыратылады, ал оңтүстікте олар ерекшеленбейді.

Әлеуметтік-лингвистика

Көптеген корей тілінде сөйлейтіндер өздерінің туған диалектілерін ұнатады, бірақ Gyeongsang диалектісінде сөйлейтіндер өз диалектісіне жағымсыз қарайды және стандартты корей тілін артық көреді. 1993 жылы Кореяның әртүрлі өңірлерінен 1365 адамды қамтыған зерттеуде Gyeongsang диалектісінде сөйлейтіндер өз диалектісіне басқа диалектілерді қолданушыларға қарағанда аз сыйлылық пен мақтаныш сезінгенін көрсетті. 2010 жылы Ұлттық корей тілі институты жүргізген зерттеуде Gyeongsang аймағының 20% сөйлеушісі стандартты корей тілінде сөйлейтін адамдармен әңгімелескенде "ұялып" қалғанын мәлімдеді.