Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2004 жылғы Жаспер Ффордтың комикстік фантастикалық романы, музыкалық қойылым.
2004 comic fantasy novel by Jasper Fforde
the musical
"Бірдеңе шіріген" – Жаспер Ффордтың "Келесі бейсенбі" сериясының төртінші кітабы. Роман "Жоғалған сюжеттердің құдығы" кітабының соңынан шамамен екі жыл өткен оқиғаны жалғастырады. Бұл роман 2005 жылғы "Дилис" сыйлығының финалисі атанды.
Something Rotten is the fourth
book in the Thursday Next series by Jasper Fforde. It continues the story some two years after the point where The Well of Lost Plots leaves off. The novel was a finalist for the 2005 Dilys Award.
Өмірбаян
Кітапта Бейсенбі көркем әдеби әлемнен Ффордтың "Эйр ісі" романында таныстырған балама Суиндон қаласына оралады; оған Данияның ханзадасы Гамлет ілеседі, оның Бейсенбімен бірге көркем әдеби әлемнен жасаған саяхаты негізгі қосымша сюжет желісін құрайды. Атауы Гамлет I. iv: "Дания мемлекетінде бір нәрсе шіріген".
The book sees Thursday return from the world of fiction to the alternative Swindon that Fforde introduced in The Eyre Affair; she is accompanied by Hamlet, Prince of Denmark, whose excursion from the world of fiction with Thursday forms the main sub plot. The title is taken from Hamlet I. iv: "Something is rotten in the State of Denmark".
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Тарих Бейсенбі әлі де әдеби әлемде, қызметі Беллмен – әдеби полиция күшінің басшысы ретінде жалғасады. Ол соңғы кітаптан қашқан Минотаврды әлі де іздестіруде, алайда әдебиеттен жалықты және өз әлеміне оралып, 1947 жылы зұлым Голиат корпорациясы уақыттан жоғалтқан күйеуі Ланденді қайтаруді армандайды. Ланденнің жоқтығына қарамастан, Бейсенбіде екі жасар ұлы (Friday Next) бар. Бейсенбі мен Жұма күні Суиндон қаласындағы анасына (Сәрсенбі) қайтып оралады, олармен бірге Хамлет те саяхатқа шығады, мақсаты – нағыз әлемдегі адамдар оның есімдерін қалай білетінін анықтау. Оның анасының басты міндеттері шай дайындау және Баттенберг торттарын ұсыну сияқты көрінеді, ал үйінде қызықты қонақтар бар: Эмма Гамильтон, Отто фон Бисмарк және додолар отбасы. Екеуі де демалуға келген, ал Бейсенбінің әкесі (қазір уақыт саяхатшысы ХроноГуардқа қайта қабылданды) олар үшін тарихтың әртүрлі кезеңдерін реттеп беруде. Бұрынғы қателіктеріне қарамастан, ол Кітап әлеміне қашуға мәжбүр болған Бейсенбі 27-ші Спек-Опсте әдеби детектив ретінде жұмысын қайта бастайды және бұрынғы әріптестерімен қайта қауышады. Ол өзінің болмауы кезінде Йоррик Кейннің Голиат корпорациясымен бірігіп, қартайған ағылшын президенті Джордж Формбиді құлатуды жоспарлап отырғанын біледі. Премьер-министр ретінде Кейн парламент пен халыққа таңғажайып ықпал етеді, оны кейбір таңғажайып заңдарды қабылдауға және Данияға деген жеккөрушілікті қоздыруға пайдаланады. Йоррик сонымен қатар оған қарсы кісі өлтіруші жалдаған, ол "Терезе жасаушы" деп танымал, шын мәнінде Синди Стокер, Бейсенбінің көп жылғы досы Спайктің әйелі. Бейсенбінің әкесі оны ескертеді, Кейннің амбициялары ядролық соғысқа әкелуі мүмкін және оны тоқтату оның міндеті. Одан бөлек, Кітап әлемінен келген көз жасты агенттер (Миссис Тигги Винкл және Император Жарк) оған басшылығы болмағандықтан барлық нәрсе дұрыс емес екенін айтады; мысалы, титулдық кейіпкерісіз "Гамлет" пьесасы "Виндзордың қуанышты әйелдері" атты жаңа пьесамен бірігіп, түпнұсқа пьесаларға қарағанда нашаррақ туындыны құрады (Император Жарктың сөзімен, "күлкілі болу үшін көп уақыт керек, ал соңында бәрі өледі"). Ал ең маңызды мәселе – Жұмаға сенімді бала күтімі табу. Голиат корпорациясы пайғамбарлықтан қашу үшін жаңа әлемдік дін болуға шешім қабылдады (пайғамбарлық Голиат корпорациясының құлайтынын айтады; Голиат өзін дінге айналдыру арқылы жойылудан құтылатынына сенеді, өйткені пайғамбарлықта бизнес туралы айтылған). Бейсенбі Мэн аралындағы штаб-пәтерінде бас директормен кездеседі және одан Ланденді қайтару үшін кешірім сұрауға уәде алады. Бірақ ол ойды басқарудың қандай да бір түрі арқылы күйеуінен ешқандай белгі болмаса да, оларды ресми түрде кешіргенін білгенде, алданып қалғанын сезінеді. Содан кейін ол кенеттен қайта оралады, бірақ тұрақтанғанға дейін біраз уақыт кетеді. Бейсенбі оның толыққанды қайта оралуын күтуге шыдамдылық таныту керек. Осы арада ол бірнеше мүмкін емес сияқты көрінетін тапсырмаларды орындайды, олар қатаң тыйым салынған даниялық әдебиеттің он жүк көлігін Уэльске жасырын түрде әкелуді, Уильям Шекспирдің заңсыз клонын іздеуді және Жұмаға дұрыс сөйлеуді үйретуді қамтиды. Бұған қоса, Бейсенбі әлі де 1988 жылғы Крокет Суперхуп финалында Суиндон Маллетс командасына жеңіске жетуге көмектесуі керек, бұл Каин мен Голиафты жеңіске жеткізеді және әлемнің жақын арада аяқталуынан сақтайды (жоғарыда аталған пайғамбарлықта алдын ала айтылғандай). Ол сәттілікке қол жеткізеді, бірақ өлімге жақын тәжірибеден және Адуға кіреберіс қақпасына барудан (ол M4 автожолында жоспарланған, бірақ ешқашан салынбаған қызмет көрсету станциясы болып шығады). Соңғы тарауларда қызықты уақыт парадокстері бар, онда Бейсенбі өзінің өмірінің басқа кезеңдерінде өзін-өзі кездестіргенін, оның ішінде тәуелсіз кейіпкер болып көрінген бір кейіпкерді кездестіргенін табады.
The story opens with Thursday still in the world of fiction in her job as the Bellman, head of the literary police force Jurisfiction. She is still hunting the Minotaur that escaped in the last book; she is tiring of fiction, however, and longs to return to her own world and get back her husband Landen, who was removed from time by the evil Goliath Corporation in 1947. Despite Landen's non existence, Thursday still has her son (Friday Next) who is now two years old. Thursday and Friday return to her mother (Wednesday) in Swindon, with Hamlet who is accompanying them on an excursion to the "Outland" to find out what people in the real world think of him. Her mother, whose main functions appear to be to make tea and to provide Battenberg cake, has some curious house guests: Emma Hamilton, Otto von Bismarck, and a family of dodos. Both humans are apparently staying for a rest, while Thursday's father (who has now been re admitted to the time travelling ChronoGuard) sorts out various parts of history for them. Despite her earlier transgressions that caused her to flee to the Bookworld in the first place, Thursday gets her job back at SpecOps 27 as a Literary Detective and catches up with her old colleagues. She learns that in her absence, Yorrick Kaine has joined forces with Goliath Corporation and plans to oust the ageing English President George Formby. As Prime Minister, Kaine wields some mysterious persuasive influence over Parliament and the people, and has used it to pass some bizarre laws and to stir up hatred of Denmark. Yorrick has also taken out a hit on her: he has hired an assassin known as "The Windowmaker", who is actually Cindy Stoker, the wife of Thursday's longtime friend, Spike. Thursday's father warns her that Kaine's ambitions may cause nuclear armageddon and that it is up to her to stop him. On top of this, she is visited by tearful agents from the Bookworld (Mrs. Tiggy Winkle and Emperor Zhark) who tell her that all sorts of things are going wrong without her leadership'; for starters, without its titular character, the play Hamlet has merged with The Merry Wives of Windsor creating a new play called "The Merry Wives of Elsinore", which is not nearly as good as either original play (in the words of Emperor Zhark, "it takes a long time to get funny, and, when it finally does, everyone dies"). Meanwhile, her most pressing problem is finding reliable childcare for Friday. Goliath Corporation have decided to become the new world religion to avoid a prophecy (the prophecy states that the Goliath Corporation will fall; Goliath believes that converting itself into a religion will exempt it from destruction, as the prophecy specifies a business). Thursday meets the CEO—at their headquarters in the Isle of Man—and gets a promise that they will un eradicate Landen in exchange for her forgiveness. Thursday feels duped when she finds that, through some form of mind control, she has formally forgiven them, even though there is no sign of her husband. Then suddenly he is back, but takes a while to stabilise. Thursday must wait patiently for his un eradication to "stick". In the meantime, she embarks on several seemingly impossible tasks, which include smuggling ten truckloads of banned Danish literature into Wales, tracking down an illegal clone of William Shakespeare, and teaching Friday to speak properly. On top of all of this, Thursday still has to help the Swindon Mallets win the 1988 Croquet Superhoop final to thwart Kaine and Goliath and avoid the impending end of the world (as foretold by the aforementioned prophecy). She succeeds but not without a near death experience and a visit to the gateway to the Underworld (which turns out to be a planned but never built service station on the M4 motorway). The final chapters contain some curious time paradoxes in which Thursday finds that she has met herself at several other stages in her own lifespan, including one character which had seemed to be an independent character.
Қабылдау
Booklist басылымының авторы Кейр Графф «Ффордтың шеберлігі шексіздей көрінеді» деп жазды, сондай-ақ «шынайы және кітап әлемінің метафизикасымен қатар, ол уақыт саяхатының қиын мәселелерін зерттейді, мұның бәрін оқырмандарды күлдіретін, өзіне-өзі сілтеме жасайтын әңгіме және қарқынды сюжетпен байланыстырады. Әдеби әзілдерді пайдаланатын ақымақтық Ффорд көпұлтты корпорацияларды сынағанда онша тиімді болмайды, бірақ бұл ұсақ-түйек». Publishers Weekly бүкіл серияны «ең жақсы» және «өте шығармашыл» деп сипаттады, ал Something Rotten шығармасын «біршама ерекше» деп атады. Олар «Роман кейіпкерлердің оқиғаға еніп-шығуымен, гибридтік жаратылыстардың сауда орталықтарында кездесуімен және Шекспирдің клондарының әр жерде пайда болуымен ерекше егжей-тегжейлі» екенін атап өтті. Сонымен қатар, олар «күлкілі иллюстрациялар мен кітаптың ішінде шашыраңқы жазылған қызықты түсіндірмелерді» бөліп көрсетті.
Booklist's Keir Graff wrote, "Fforde's inventiveness is seemingly inexhaustible", noting that "in addition to real and book world metaphysics, he delves into time travel conundrums, lacing it all together with goofy, self referential prose and a breakneck plot. The silliness that makes the literary in jokes funny works less well when Fforde tries skewering multinational corporations, but that's a quibble". Publishers Weekly called the whole series as "zany" and "hypercreative" and Something Rotten "more than a little wacky". They noted, "The novel is packed with screwball details as characters get 'written' in and out of the story, hybridized creatures stalk malls and Shakespeare clones start popping up everywhere." They also highlighted the "humorous illustrations and curious footnotes sprinkled throughout".