Құрып кеткен Титанзавр динозавры

Кіріспе

Құрылысы жойылған динозаврлар туысы
көрініс персонажы

Титанозавр (/t/aɪ/, /t/æ/n/ə/'s/ɔːr/ə/;) – сауропод динозаврларының сенімсіз туысы, оны алғаш рет 1877 жылы Ричард Лайдеккер сипаттаған. Ол Үндістанның Маастрихт (Жоғарғы креда) дәуіріне жататын Ламета қалыптасуынан белгілі.

Ашылуы және атауы

Титанозавр, сөзбе-сөз "титандық кесіртке" деген мағынаны білдіреді, мифологиялық Титандардың құрметіне аталған. Титанозавр – 1877 жылы алғаш рет тіркелген, аты аталған және дұрыс сипатталған алғашқы үнді динозавры болды. Типтік түрі – T. indicus 1877 жылы, ал екінші түрі – T. blanfordi 1879 жылы аталды. Екі түрге де Ричард Лайдеккер ат қойған. Титанозавр салған жұмыртқалар осы жерде табылды деп саналады.

Титанозаврлар

Титанозавр индикусының голотиптік омыртқалары 1828 жылы Джабалпурға жасалған экспедиция кезінде, Шығыс Үндістан компаниясы армиясының капитаны Уильям Генри Слиман тапқан. Ол, әскер қызметкерлері, дәрігерлер және дін қызметкерлері жүргізген көптеген қазба іздестірулерінің бірі еді. Олар сол кезде "сауатты және жылдам қимылдайтындықтан" жай ғана кездейсоқ түрде оларды табатын. Слиман омыртқаларды Бара Симла төбесінде, британ армиясының қару-жарақ шеберханасының жанында, тас ағаш іздеп жүргенде тапты. Бенгал армиясында қызмет ететін Слиман, сүйектерді қызықты нәрселер деп есептеді. Ол екі омыртқа фрагментін Жапалпурдағы тәжірибесі бар хирург Г. Г. Спилсбериге берді, ол өзі де бір сүйекті қазып алған. Спилсбери 1832 жылы бұл қазбаларды Калькуттадағы антиквар Джеймс Принсепке жіберді, ол олардың тас сүйектер екенін анықтады, содан кейін оларды Слиманға қайтарды. 1862 жылы, жаңа құрылған Үндістан геологиялық зерттеу басқармасының алғашқы директоры Томас Олдман, омыртқаларды Жапалпурдан Калькуттаға көшіріп, Үндістан мұражайының коллекциясына қосты. Мұнда сүйектерді басқарманың супервайзері Хью Фальконер зерттеді және олардың рептилия сүйектері екеніне қорытынды жасады. Фальконердің 1877 жылғы қазасынан кейін Рихард Лайдеккер омыртқаларды Титанозавр индикус деп аталатын рептилияның жаңа түрі ретінде сипаттады. Осыдан кейін ол Мичиган университетінің қолдауымен Ламета формациясының кейінгі крест кезеңіне жататын тетрапод қазбаларын зерттеу жобасын бастады, мақсаты – жоғалған үлгілерді табу. 1878 жылы Лайдеккер қалдырып кеткен, бірақ соған дейін жоғалған қазбалардың партиясында олар табылды, сондықтан оған GSI-нің ресми тізім нөмірі тағайындалмаған. Лидеккердің T. indicus түрінің үлгісіне жатқан қазбалардың бір бөлігі, бірнеше сантиптерден тұратын тізбек құрады, соның ішінде 1871 немесе 1872 жылы Генри Бенедикт Медликотт қазып алған, GSI K22/754 нөміріндегі ұзын жамбас сүйегі де бар еді. Бұл үлгі 1995 жылы жаңа Jainosaurus туысына жатқызылды.

The holotype vertebrae of Titanosaurus indicus were discovered during an exploration to Jabalpur in 1828 by Capt William Henry Sleeman of the East India Company army. He was one among many explorations for fossils initially carried out by army personnel, medical doctors and priests who chanced upon them just by being “fairly literate and mobile at the time”. He stumbled across the vertebrae on Bara Simla Hill near a British Army gun carriage workshop while searching for petrified wood. Sleeman, employed by the Bengal Army, regarded the bones as curiosities. He gave two vertebral pieces to surgeon G. G. Spilsbury, who had a practice in Japalpur and who also excavated a bone himself. Spilsbury sent the fossils in 1832 to the antiquarian James Prinsep in Calcutta, who realised that they were fossilised bones and then sent them back to Sleeman. In 1862, Thomas Oldman, the first director of the newly established Geological Survey of India, transferred the vertebrae from Japalpur to Calcutta and added them to the collection of the Indian Museum. There, the bones were studied by the Survey's supervisor, Hugh Falconer, who concluded that they were reptilian bones. After Falconer's death, in 1877, Richard Lydekker described the vertebrae as a new species of reptile known as Titanosaurus indicus. He therefore started the Study of Late Cretaceous Tetrapod fossils from Lameta Formation project with support from the University of Michigan, with one of the main goals of locating lost specimens. It turned out to be in a batch of fossils that had been left behind by Lydekker in 1878 that had been lost up until then, which is why no official inventory number of the GSI had been assigned to it. Part of the fossils that Lydekker assigned to the type specimen of T. indicus, that formed a series of syntypes, was a long femur that had been excavated at the same location in 1871 or 1872 by Henry Benedict Medlicott specimen GSI K22/754. which was moved to the new genus Jainosaurus in 1995.

Титанозавр бланфорди

1860 және 1870 жылдар аралығында геолог Уильям Томас Бланфорд Писдура маңынан екі сауроподтың ортаңғы құйрық омыртқасын тапты (бір омыртқа, GSI 2195, типтік нұсқаға айналды). 1879 жылы Лайдеккер оларды Титанозаврдың екінші түрі деп атады, T. Бланфорди. Апчерч пен Уилсон 2003 жылғы қайта қарауында бұл жіктеменің негізсіз екенін көрсетті, бірақ екі омыртқаның бір-бірімен байланысты екенін көрсететін олардың табылу орнынан басқа ешқандай дәлел жоқ.