Кіріспе

Ваджраянаның тыныс және дене тәртібі.

Трул-хоор («сиқырлы құрал» немесе «сиқырлы шеңбер»; скт. адхисара), толық атауы tsa lung trul khor («сиқырлы қозғалыс құралы, арналар және ішкі тыныс ағымдары»), сондай-ақ янтра йога деп те аталады, бұл пранаяма (тынысты бақылау) және дене жаттығуларын (асаналар) қамтитын Ваджраяна тәртібі. Дзогченнің Индо-Тибет буддалық дәстүрлерінде, сана – денедегі ваю (жел) ғана. Сондықтан ваюмен және денемен жұмыс істеу аса маңызды, ал медитация болса, керісінше, ойдан туған және ұғымдық деп есептеледі. Трул-хоордың жақтаушысы Намхай Норбу Ринпоче (1938-2018) ағылшын тілінде жазғанда санскриттен алынған «янтра йога» терминін қолдануды қалаған. Трул-хоор Ваджраянаны негіздеген үнді махасиддхаларының (ұлы даналардың) нұсқауларынан тараған (3-13 ғасырлар). Трул-хоор дәстүрлі түрде 108 қозғалыстан тұрады, оның ішінде дене қозғалыстары (немесе динамикалық асаналар), дұғалар (немесе мантралар), пранаяма және бейнелеу бар. Далай-ламаның Лұханг жазғы ғибадатханасының қабырғаларында трул-хоор асаналары бейнеленген.

Янтра йогасы

Намхай Норбу өз кітабында, «янтра йога» туралы жазғанда, алғаш рет трул хорды талқылады, бұл іс жүзінде Вайроцсананың практикалық йога нұсқаулығына түсініктеме болды. Намхай Норбу 1975 жылдан кейін Италиядағы Меригарда құрған Халықаралық Дзогчен қауымдастығы шеңберінде осы тәжірибені практикалық оқыту және эзотерикалық жолмен таратуды бастады. Шаул (2006) Райс университетіндегі диссертациясы арқылы ағылшын тілінде трул хордың бон дәстүрлерін талқылауды қолға алды. Шаул өз жұмысында белгілі бонпа Дзогчен шебері Шардза Таши Гьяльценнің түсіндірмесіне сілтеме жасайды. Тензин Ваньял Ринпочедің «Киелі денеді ояту» атты кітабы тибеттік бон дәстүріндегі трул хордың негізгі тәжірибелерін ұсынады.