Кіріспе

Ұлыбританияның бас раввині (1913–1946)

Джозеф Герман Герц (25 қыркүйек 1872 – 14 қаңтар 1946) – британдық раввин және Киелі кітапты зерттеуші. Ол 1913 жылдан өмірінің соңына дейін, 1946 жылға дейін Ұлыбританияның бас раввині лауазымын атқарды, бұл кезең екі дүниежүзілік соғыс және Холокостты қамтыды.

Ерте өмір

Герц 1872 жылы Венгрия Корольдігінің Ребрин/Ребрени қаласында (қазіргі Словакия Республикасының Земплинска Широка ауылының бір бөлігі) дүниеге келді және 1884 жылы Нью-Йорк қаласына көшіп келді. Ол Нью-Йорк қалалық колледжінде (BA), Колумбия университетінде (PhD) және Америка еврей теологиялық семинариясында (рабби, 1894, семинарияның тұңғыш түлегі) білім алды. Оның алғашқы діни қызметі Сиракуза қаласында, Нью-Йорк штатында, қазіргі Адат Йешурун ғибадатханасында болды.

Оңтүстік Африка

1898 жылы ол Оңтүстік Африканың Трансваал аймағына көшіп, Йоханнесбургтегі Витватерсранд ескі еврей қауымына қосылды. 1899 жылы президент Пол Крюгердің британдықтарға деген ықыласы мен Оңтүстік Африкадағы еврейлер мен католиктердің діни шектеулерін алып тастауды қолдағаны үшін оны елден қуу әрекеттеріне қарамастан, ол 1911 жылға дейін сол жерде тұрды. 1906–1908 жылдары Трансваал университетінің колледжінде (кейін Витватерсранд университеті деп аталды) философия профессоры болды. 1911 жылы ол Нью-Йоркке қайтып, Орах-Чайим қауымына қосылды.

Бас раввин

1913 жылы Герц Ұлыбритания империясының Біріккен еврей қауымдарының бас раввині болып сайланды; ол Даян Моза Хямсонға 298 дауысқа қарсы 39 дауыс алды. Оның қарсыластарының арасында Бернард Драхман да болды. Герц осы лауазымда өмірінің соңына дейін қызмет етті. Оның қызмет ету кезеңіне түрлі адамдармен, әсіресе еврей қауымы ішіндегілермен туындаған дау-дамайлар әсер етті; Ұлттық биография сөздігі оны «күресшіл консерватор» деп сипаттайды. Ол келіспеушіліктерді тыныш талқылау арқылы шешуді жақтады, бірақ барлық басқа әдістер таусылғаннан кейін ғана. Лауазымына қарамастан, тіпті Ұлыбританияда да ол соңғы раввиндік билік ретінде толыққанды мойындалмады. Біріккен Синагог басшылығымен Ұлыбритания империясының Біріккен еврей қауымдары деп аталатын синагогтар тобының бас раввині болған кезде, 1880 жылдан бері келген жаңа иммигранттардың бір бөлігі оны жеткіліксіз ортодоксалды деп санады. Герц оларды сендіруге және оларға ықпал етуге бар күшін жұмсады; ол осы иммигранттар арасындағы беделін арттырды, рабби Езекел Абрамскийді Лондонның Бет-Динінің басшысы болуға көндірді. Герц 1920-1930 жылдары көптеген еврейлер қарсы болған кезде, сионизмді қатты қолдауымен басқаларды ашуландырды, олар бұл еврей қауымына екіұшты адалдық тағылымын келтіретінінен қорқып жүрді. Герц реформалық және либералды иудаизмге қатысты қарсы болды, бірақ бұл жеке антагонизм тудырмады және реформалық яһудилердің жаназасына қатысуға қарсылық білдірмеді. Дегенмен, осының бәріне қарамастан, оның шешен сөйлеуі, анық жазуы, білімі мен адалдығы британдық яһудилердің көпшілігінің және яһуди қауымынан тыс көптеген адамдардың құрметіне ие болды. Оның Тораға жасаған түсіндірмелері бүгінгі күнге дейін Ұлыбританиядағы ортодоксалдық синагогтарда және еврей үйлерінде кездеседі. Кейбір ультра-ортодоксалдық яһудилер Герцке құрметпен қарамаса да, белгілі ультра-ортодоксалдық раввин Носсон Шерман Герцтің «үлкен адам», батыл раввин екенін, және ол еврей теологиялық семинариясымен байланысты болғанына қарамастан, «күмәндіз православиелік» екенін мәлімдеді. Герц Холокосттың қорқыныштылығын қатаң айыптады (бірде куәгерлердің «Футбол формасын киген неміс сарбаздары [Киевке жақын] стадионға кірді. Олар нәрестелерді аналарының қолынан жұлып алып, оларды стадионда футбол добы ретінде тепті») бірақ еврей босқындарының балалары басқа ұлттың үйінде өсіп-өнуіне әкелетін жағдайда Киндертранспортқа қарсы болды. Герц британдық соғыс күшін ең жоғары деңгейде бағалады, 1944 жылдың соңында премьер-министр Уинстон Черчилльге 70 жылдық мерейтойымен құттықтау жолдады: «Егер сіздің даналығыңыз бен батылдығыңыз болмаса, Виши Англиясы батыс халықтарына құлдық, Израильге өлім және адамзаттың қасиетті мұрасына қараңғылық әкелетін күшті шайтанның алдында жатқан болар еді». Ол Еврейлер колледжінің экс-официо президенті және 1939-1945 жылдар аралығында директор қызметін атқарды. Ол 1922-1923 жылдары Англияның еврей тарих қоғамының президенті болды, және өкілеттігі аяқталғаннан кейін қоғамдағы лекцияларды оқып, 1937 жылы Германияның Кёльн қаласының бас раввині, раввин доктор Адольф Кобердің лекциясын өткізді. Ол сондай-ақ Англо-еврей уағыздаушылар конференциясының президенті болды. Ол Иерусалимдегі Еврей университетінің директорлар кеңесінде және оның Яһуди зерттеулер институтының басқарушы кеңесінің төрағасы болды. Ол еврей және еврей емес ұйымдардың вице-президенті болды, оның ішінде Англо-еврей қауымдастығы, Лондон ауруханасы, Ұлттар лигасы одағы, Ұлттық қоғамдық мораль кеңесі және Король Георгий теңізшілер қоры. 1942 жылы Кентербери архиепискобы Уильям Темплмен бірге Герц еврейлерге қарсы фанатизммен күресу үшін христиандар мен яһудилер кеңесін құрды. Оның қызы Джудит раввин Соломон Шонфельдке үйленді. Оның шөбересі - экономист Норина Герц.

Императорлық тур

1920-1921 жылдары Герц Британ империясы бойынша пасторлық тур жасаған алғашқы бас раввин болды. Ол мұндай тур туралы ойға Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Уэльс ханзадасының Канадаға жасаған сәтті сапары туралы естігеннен кейін келді және Британ доминиондарындағы (кейін Британ одақтастығы деп аталған) шағын еврей қауымдастықтарын аралау үшін сондай шара жасауға шешім қабылдады. Герцтің "Императорлық туры" оны 11 ай ішінде Оңтүстік Африка, Родезия, Австралия, Жаңа Зеландия, Фиджи және Канададағы 42 еврей қауымдастығына жеткізді. Ол еврейлер мен еврей емес адамдарға Киелі кітап туралы лекция оқыды және еврей білімі үшін 1 миллион фунт стерлинг жинауға тырысты. Ол 1920 жылдың 27 қазанында 66 000 еврей халқы бар Оңтүстік Африкада турын бастады және үш ай бойы елді теміржолмен 5000 мильге дейін аралап, бірнеше кіші қауымдастықтарда, сондай-ақ Кейптаунда, Йоханнесбургте және Преторияда тоқтады, онда оны премьер-министр Ян Смютс қарсы алды. Содан кейін ол 20 000 еврейі бар Австралияға барып, 20 қауымдастықта лекция оқыды. Оның саяхаты оны 2500 еврейі бар Жаңа Зеландияға жеткізді, еврей отбасылары тұратын Фиджиде тоқтады, содан кейін 1921 жылдың 4 шілдесінде 125 000 еврейі бар Канадаға алты апталық турға келді, ол Батыс Канаданы, Ванкувер, Калгари, Эдмонтон, Саскатун, Регина және Виннипег қалаларын аралап өтті, онда он бір уағыз айтты, он үш кездесуде сөйледі, сондай-ақ төрт вице-губернатормен кездесті, жеті қала әкімімен қабылдаулар өткізді және үш провинция премьер-министрімен кездесті. Ол Торонтодағы ірі еврей орталықтарында және Монреальдегі Канаданың ең үлкен 40 000 еврей қауымында көптеген шараларға қатысты, оның ең жарқыны 2000 балаға арналған саябақтағы сөйлеуі болды. Ол Новая Шотландиядағы Галифакс қаласына барып, 1921 жылдың 16 тамызында Нью-Брансуиктегі Сент-Джон қаласында Киелі кітапқа арналған лекциямен турын аяқтады. Ұлттар лигасы жыл сайын күнтізбені өзгертуді қарастырып жатқан болатын, «Әлемдік күнтізбе» деп аталатын күнтізбеде әр күнді әр жылдың бір күнімен сәйкес етуді көздеді. Бұл үшін әр жыл сайын бір күн (ілгері жылдары екі күн) апта күні емес, «әлемдік күн» болуы керек еді. Осылайша, жыл бойы бірінен соң бірі келетін сенбілердің арасында жеті емес, сегіз күн болар еді. Осылайша, еврейлердің сенбі күні әр жетінші күні әр жыл сайын басқа күнді құрар еді. Бұл христиандардың сенбі күніне де қатысты. Герц бұл еврейлер мен христиандардың сенбі күндерін сақтауына қиындықтар тудыратынын түсінді және бұл ұсынысты жеңу үшін бүкіл әлемдік діни қарсылықты ұйымдастырды.

Құрметтер

1943 жылы оған Құрмет серіктері орденінің мүшесі атағы берілді. Ол Бельгияның Леопольд II орденінің командирі де болды және Колумбия университетінің медалін алды. 1996 жылдың 12 наурызында Майда Вейлдегі 103 Хамильтон Террасасындағы бұрынғы Лондон үйіне мемориалдық тақта орнатылды.

Жарияланымдар

Оның уағыздарының жинағы "Иудаизмнің нығаюы" жоғары бағаланды. Ол "Уағыздар", "Сөздер" және "Зерттеулер" атты тағы үш томдық кітап жариялады. "Еврей ойларының кітабы" (1917), мыңжылдықтар бойы жиналған еврей даналығының таңдамасы, зор танымал болды және 25 рет басылды. "Женевадағы сенбі күні үшін күрес" – күнтізбе реформасына қарсы күресін баяндайтын еңбек. Герц еврей-ағылшын тілдеріндегі еврей дұға кітабының, яки Сиддурдың (1946) редакциясын жасады, сондай-ақ "Еврей энциклопедиясына" және "Британ энциклопедиясына" үлес қосты.