Кіріспе

Неміс кальвинистік теологы Карл Кристиан Улльманн (3 наурыз 1796, Эпфенбах, Палатинат сайлау округі – 12 қаңтар 1865) – неміс кальвинистік теологы.

Өмірбаян

Ол Гейдельберг пен Тюбингенде оқыды, ал 1820 жылы Гейдельбергте экзегетикалық және тарихи лекциялар оқыды. 1821-1829 жылдары Гейдельбергте профессорлық қызмет атқарды. 1829 жылы шіркеу тарихын, догматика мен символиканы оқыту үшін профессор ретінде Халь-на-Салеге барды, бірақ 1836 жылы Гейдельбергтегі кафедраға оралды, онда 1856 жылға дейін сабақ берді. 1853 және 1861 жылдар аралығында ол Баденнің Біріккен евангелистік протестанттық мемлекеттік шіркеуінің (Vereinigte Evangelisch protestantische Landeskirche Badens) прелаты, яғни рухани басшысы болды. Теологияның "медитация мектебінің" (Vermittelungs Theologie) өмір бойына жақтасы болған ол 1828 жылы Фридрих Вильгельм Карл Умбрейттің (1795–1860) көмегімен "Теологиялық зерттеулер мен сындар" (Theologische Studien und Kritiken) журналын құрып, оны редакциялады. Юлиус Вегшайдер мен Вильгельм Гесениусты Хенгстенберг рационалистер деп айыптағанда, ол теологиялық оқытудағы еркіндік үшін ұсыныс жасады (қ. оның "Теол. Естеулер", 1830). Екінші жағынан, ол Дэвид Штраусты қатысты сынады. Оның "Тарихи ма, мифтік пе? Теологияның қазіргі өмірлік сұрағына жауап беруге арналған үлестер" (Historisch oder mythisch? Beiträge zur Beantwortung der gegenwärtigen Lebensfrage der Theologie, 1838; 2-басылымы, 1866) Штраустың "Исаның өмірі" еңбегіне жауап болды, ал оның сыны Штраустың кейінгі жұмыстарында көптеген ұсыныстар жасауына әкелді.

Шығармалары

"Христиандықтың мәні" (1845; 5-ші басылым, 1865; ағылшын тіліне аударма, 1860), Ульман христиандықтың ортодоксалды формуладағы қағидалардан тәуелсіз екенін түсіндіреді және сенім мен догматика арасында айырма жасау қажет деп мәлімдейді. Оның маңызды тарихи еңбектері – "Грегор фон Нацианц" (1825; 3-ші басылым, 1867) және "Die Reformatoren vor der Reformation" ("Реформацияға дейінгі реформаторлар", 2 томдық, 1841; 2-ші басылым, 1866; ағылшын тіліне аударма, 1854). Тағы бір белгілі еңбегі – "Die Sundlösigkeit Jesu" ("Исаның күнәсіздігі", 1854; ағылшын тіліне аудармасы 1858 және 1870 жылдары).