Босния және Герцеговинаның "Славия Сараево" футбол клубы

Кіріспе

Футбол клубы Босния және Герцеговинада

Фудбал клубы "Славия Сараево" (серб кириллицасы: Фудбалски клуб Славија Сарајево) – Босния және Герцеговинадағы, Серб Республикасының Сараево қаласындағы кәсіби футбол клубы. "Славия Сараево" Серб Республикасы Футбол Ассоциациясының және Босния және Герцеговина Футбол Ассоциациясының мүшесі болып табылады және Серб Республикасы Бірінші лигасының ойыншысы. Клубтың үй стадионы – "Градский СРК Славия" стадионы, оның сыйымдылығы 6000 орынға жетеді. Көптеген сербтердің клубы "Славия" екі дүниежүзілік соғыс аралығында Босния және Герцеговинаның ең табысты клубы болды, Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігі мен Югославия Корольдігінде мүмкін болған 16 маусымның ішінде 11 жоғары лига маусымын өткізді.

Тарих

1908 жылы Сараевода құрылған футбол клубы, Сараево гимназиясының студенттерінің кеңінен таралған спорт қоғамының бір бөлігі болды, бұл қоғам ресми түрде «Đački sportski klub» (ĐSK) немесе «Srednjoškolski sportski klub» (SSK) деп белгілі болды. Сол кезде қаладағы мәдени және әлеуметтік өмір көбінесе «Европа» қонақ үйі мен гимназияның төңірегінде өрілгендіктен, спорт клубын құру идеясы осы жерлерде туды. Осы жылдың басында студенттердің бірі Загребке сапар шегіп, футболмен танысып, Сараевоға алғашқы футбол добын әкелді. Клубтың алғашқы қызметін ұйымдастырушылардың ішінде студенттер Zdravko Jeftanović («Европа» қонақ үйінің иесі, доктор Душан Jeftanović-тің ұлы), Федор Лукач, Эмиль Найшұл, Свето Геровац, Стево Йоканович және т.б. болды. Олардың алғашқы іс-әрекеттері сирек және құпия болды, себебі Боснияны жаңадан аннексиялаған австро-венгерлік билік кез келген ұйымдасқан жиынға тыйым салды. 1909 жылдың басында футбол секциясы алғашқы буттарын алып, Сараево Полье алаңында, дәлірек айтқанда, Ченгич вила ауданындағы «Эгзерцир» деп аталатын әскери жаттығу алаңында тұрақты жаттығулар мен дайындықтарды бастады. Ашық алаңда қақпалар болмағандықтан, студенттер әр жаттығу мен ойынға қаладан жаяу қақпаларды әкелуге мәжбүр болды. ĐSK/SSK сондай-ақ, Австрия-Мажарстанның славян халқына үлгі-өнеге болған «Славия Прага» клубының үлгісімен қызыл және ақ түстерді клуб түстері ретінде бейресми қабылдады. Австриялық кәсіби футболшы Карл Хармер Венадан команданың алғашқы бас жаттығушысы болу үшін келді.

1910-шы жылдар

1911 жылы ĐSK өзінің алғашқы матчын өткізіп, Вена сарбаздарының құрама командасын 4:2 есебімен жеңді. 1912 жыл бойы ĐSK Оңтүстік славяндары тұратын Австрия-Мажарстанның әртүрлі аймақтарында жолдастық ойындар өткізді. Сараеводан тысғы алғашқы сапар Сплит қаласына жасалды, онда ĐSK жергілікті «Hajduk» командасымен кездесті. Алғашқы матч 1912 жылдың 7 сәуірінде өтті, онда «Hajduk» 4:1 есебімен жеңіске жетті. Бір күннен кейін, 8 сәуірде, командалар тағы бір матч өткізді, бұл жолы ĐSK 2:1 есебімен жеңді. Сплит сапарынан қызықты жайт – екі матчты жариялаған плакаттарда ĐSK белгісіз себептермен «Осман» деп аталды. Бұл, әдетте, «ĐSK» клуб атының ойыншылар арасында бейресми қолданылуына байланысты болды, сондықтан Сплиттегі жандар қонақтар клубына бірден ат қоюға шешім қабылдады. Олар мұсылман еркек есімі Османды қызықты деп тапқандықтан, оны плакаттарда клубтың ресми аты ретінде басып шығарды. 1912 жылдың күзінен бастап, екі Балқан соғысының біріншісі Австрия-Мажарстанның шығыс шекарасынан тыс жерде басталғанда, ĐSK табиғи түрде панславяндық сезімдерді, әсіресе югославиялық идеяны (Оңтүстік славяндарының бірігуі) күшейтті, клубтың ұлттық және саяси аспектілері алға шықты. Балқан лигасының мүше мемлекеттері (Сербия, Грекия, Болгария және Черногория) Осман империясының ықпалынан арылып жатқанда, Австрия-Мажарстан шекарасындағы славяндар өздерінің оккупанттарына – Австро-Мажар империясына қарсы күреске түсті. 1913 жылдың ортасына қарай Балқан соғыстары Дрина өзенінің арғы жағындағы шекарада славяндардың (сербтер мен черногорлықтардың) жеңісімен аяқталды. Бұл босниялық славяндарға (әсіресе сербтерге) үлкен жігер берді. Австро-Венгрия билігі бұл оқиғаларға бейжай қалмады және олардың репрессиясы күшейді. Осының салдарынан Сараево қаласында шиеленіс күшейді және жағдай қайнап тұрды. 1913 жылдың екінші жартысында ĐSK ұйымында этникалық бөлініс орын алды, өйткені бірқатар мүшелер (барлығы хорваттар) ĐSK-дан шығып, «Hrvatski sportski klub» клубын құрды, ол кейін SAŠK болып өзгерді. Алайда, көптеген мүшелер клубта қалды және жақын арада ĐSK атын «Srpski sportski klub» (SSK) деп өзгертті. Жаңадан аталған клуб өзінің бар екенін жария етуге және ресми тіркеуге тырысты, осы мақсатта белгілі жергілікті өнеркәсіпші және жер иесі Душан Ефтанович пен Йово Шошич көмегіне жүгінді. Алайда, Австро-Венгрия билігі келісімге келмеді және ұйымдасқан жиналыстарға тыйым сақталып тұрды. Клубтың қиын жағдайы мүшелерін одан да біріктірді, және 1913 жылдың соңында олар Кошево ауданындағы Чурчич Виласында үй алаңы салды. Алайда, олар жаңа алаңдарынан ұзақ уақыт ләззат алмайтын болды. 1914 жылдың маусымында Гаврило Принциптің Франц Фердинандты өлтіруі Австрияның Сербияға шілдедегі ультиматумын, одан кейін Австро-Венгрияның Сербияға соғыс жариялауын және Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуын тудырды. Босниядағы сербтердің жағдайы нашарлады. SSK мүшелері де бұл жағдайдан тыс қалмады, көптегендері тұтқындалды немесе Австро-Венгрия армиясында соғысуға мәжбүр болды. Жаңа салынған Чурчич Вила алаңы ашулы хорваттар мен босниялықтардың тобы тарапынан тоналып, өртелді. Футбол екінші орынға түсіп, SSK Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде толығымен тоқтатылды. Соғыс аяқталғаннан кейін және Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігі құрылғаннан кейін, SSK 1919 жылы қайтадан жанданды.

It wasn't until 1911 that ĐSK played its debut match, defeating a selection of Vienna soldiers 4–2. Throughout 1912, ĐSK played friendlies in parts of Austria Hungary populated by South Slavs. First such trip outside of Sarajevo was to the city of Split where ĐSK played local side Hajduk. The first match took place on 7 April 1912 and Hajduk won, 4–1. A day later on 8 April, the teams played another match with ĐSK winning this time, 2–1. Curiosity from the Split visit was that posters announcing the two matches around the city billed ĐSK as "Osman" for non specified reasons. This probably stemmed from the fact that "ĐSK" as club name was informally used even amongst its players so the Split hosts decided to make up a name for their guests' club on the spot. They seemingly found the male Muslim name Osman to be sufficiently funny and decided to print it on the posters as the club's official name. From the fall of 1912 as the first of eventually two Balkan Wars started raging nearby, just beyond the Austria Hungary's eastern borders, ĐSK naturally began fostering Pan Slavic sentiment, and especially the Yugoslav idea (unification of South Slavs), even harder as national and political aspects of club's activities came to the forefront. While the Balkan League member states (Serbia, Greece, Bulgaria, and Montenegro) were getting rid of the last remains of Ottoman influence, Slavs within the borders of Austria Hungary were restless to make some dents in the armour of their own occupiers – the Austro Hungarian empire. By mid 1913, the Balkan Wars were over with a resounding victory for Slavs (Serbs and Montenegrins) across the border on the other side of river Drina. This had an enormously encouraging effect on Slavs (especially Serbs) in Bosnia. Austro Hungarian authorities were not oblivious to such developments and their repression got stepped up even further. All of this led to increased tensions and boiling pot atmosphere in the city of Sarajevo. During the second part of 1913, an ethnic split occurred within the ĐSK organization as a certain number of members (all of them ethnic Croats) left ĐSK to form Hrvatski sportski klub, which later became SAŠK. However, most others stayed at the club and soon changed the ĐSK's name to Srpski sportski klub (SSK). The freshly renamed entity attempted to make its existence public and official, and to that end enlisted its connections through Dušan Jeftanović, a prominent local industrialist and landowner, and Jovo Šošić. However, Austro Hungarian authorities wouldn't give an inch—the ban on organized gathering stayed firmly in place. The difficult situation that the club found itself in made its members pull together even harder and by the end of 1913 they built a home ground located at Čurčić Vila in Koševo neighbourhood. However, they wouldn't get to enjoy their new home for long. The assassination of Archduke Franz Ferdinand by Gavrilo Princip in June 1914 set off a chain of events such as the Austrian July Ultimatum to Serbia, the subsequent Austro Hungarian declaration of war on Serbia and the eventual outbreak of World War I. The position of Serbs in Bosnia became increasingly difficult. SSK members were no exception as many of them got arrested or forcibly conscripted to fight in the Austro Hungarian Army. The newly built ground at Čurčić Vila got ransacked and burned by an angry mob of Croats and Bosniaks. Football quickly became an afterthought and SSK was completely inactive all throughout World War I. After the end of war and the creation of Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes, SSK reactivated in 1919.

1920-шы жылдар

1921 жылы ССК өзінің атын СК Славия деп өзгертті және Сараево субассоциациясының жоғарғы лигасына қатысты. Келесі бірнеше жылда Славия Сараевоның Марижин Двор ауданында 4000 орындық стадион салды. Студенттік тарихына сәйкес клуб өзінің бар күшін жас ойыншыларды дамытуға жұмсады. Славияның Корольдіктегі ең жоғары футбол жарысына алғашқы қатысуы 1924 жылы болды. Бұл жарысқа барлығы жеті клуб қатысып, кубок жүйесі бойынша өткізілді. Славияға өкінішке орай, ширек финалда қарсыласы ретінде Белградтың СК Югославия командасы бұйырды, олар оларды 2:5 есебімен жеңіп, кейіннен сол маусымда чемпион атанды.

1930 жылдар

1930 жылғы маусымда жоғары лигаға оралу болды, онда қазір алты клуб бар және лига жүйесі қолданылды. «Славия» маусымды 2 жеңіс, 2 теңдік және 6 жеңіліспен 5-ші орында аяқтады, бірақ бұл төмендеуден құтылуға жеткіліксіз болды. 1932–33 маусымында жоғары лигаға қайта оралу мүмкіндігі туды. Сол кезде жарыс форматы тағы өзгерді, өйткені енді күз-көктемдік лига циклінде және 11 клубқа дейін кеңейтілген күйі өтті. «Славия» лигада 7 жеңіс, 2 теңдік және 11 жеңіліс тіркеді, бұл оны сақтап қалуға жеткілікті болды. 1933–34 маусымында Югославия Корольдігінде футбол ойналмады, сондықтан келесі мүмкіндік 1934–35 маусымында болды. Лигада енді 10 команда болды, ал «Славия» тағы да тіксікпен құтылып, 7 жеңіс, 1 теңдік және 10 жеңіліс көрсетіп, турнир кестесінде төменнен үшінші орынға ие болды. 1935–36 маусымы «Славия» үшін көптен күткен үлкен жетістік болды, себебі клуб Югославия чемпионы болуға жақын келді. Жоғары лигада бұл кезде 14 клуб болды, бұл сол уақытқа дейінгі тарихындағы ең көп көрсеткіш еді. Тағы бір өзгеріс – үйде және сырттағы кубок жүйесіне қайта оралу болды. Милан Райлич пен Славко Загорактың жетекшілігінде және Ристо Шошичтің резервтен ойынға түсіруімен «Славия» алғашқы қарсыласы – Цетиньеден келген «Крногорац» командасын жеңіп, екі ойынның қорытындысы бойынша 5:4 есебімен жолға шықты. Шартырай финалда олар Скопьеден келген «Градянски» командасымен кездесті – алғашқы ойында 1:2 есебімен жеңілгеннен кейін «Славия» кері ойында керемет 10:1 есебімен жеңіске жетті. Бұл сәттілік жартылай финалда Нови Садтың «NAK» командасына қарсы ойында жалғасты, «Славия» екі ойынның қорытындысы бойынша 4:2 есебімен жеңіске жетіп, алға жылжыды. Бұл оларды екі ойыннан тұратын финалда күшті «BSK» командасымен кездестірді. Бірінші ойын 1:1 есебімен аяқталды, бірақ кері ойында «BSK» 0:1 есебімен жеңіске жетті. 1936–37 маусымында жарыс 10 клубтан және лига жүйесінен тұрды. Өткен маусымдағы тарихи екінші орынға қол жеткізген «Славия» жаңа маусымға үлкен үмітпен кірісті. Алайда, клуб 7 жеңіс, 3 теңдік және 8 жеңіліс тіркеп, турнир кестесінде ортаңғы көрсеткішпен 5-ші орынға ие болды. Келесі маусым да дерлік бірдей болды – 7 жеңіс, 4 теңдік және 7 жеңіліс, бұл оларды турнир кестесінде тағы да 5-ші орынға жеткізді. Сәл де болса көңіл көтеру үшін, бұл лига жүйесінде «Славия» жеңіске қарағанда жеңіліске аз ұшыраған алғашқы маусым болды. 1940 жылы клуб соғыс басталғандықтан тоқтатылған 1940 жылғы Митропа кубогына қатысты. «Славия» ширек финалда «Ференцварош» командасына қарсы ойында жеңілді, мажарлар Будапештте драматикалық түрде 11:1 есебімен оралды, ал алғашқы ойында Сараевода «Славиядан» 3:0 есебімен жеңілген еді. «Славияны» белгілі венгр жаттықтырушысы Вильмос Вильгельм басқарды. Бірінші дүниежүзілік соғыстағыдай, нацистік Германияның Югославия Корольдігіне басып кіргеннен кейін клуб Балқандағы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін ойынсыз болды. Соғыстан кейін СК «Славия» жаңа коммунистік билік тарапынан ешқандай түсіндірмесіз таратылды. Марижин Двордағы стадион «Шести апрель» деп аталып, FK «Желjezničar» және жаңа құрылған SD «Torpedo» командаларының үй матчтары үшін пайдаланылды. Стадион ақырында бұзылып, оның трибуналары мен орындықтары құрылыс жүріп жатқан FK «Желjezničar» командасының Grbavica стадионына берілді.

The 1930 season saw the return to top flight that now featured six clubs and was played in league system. Slavija finished the season in 5th place with 2 wins, 2 draws, and 6 losses, all of which wasn't enough to avoid the drop. Next chance for top flight football came in 1932–33 season. By then the competition changed format once more as it was now played in fall spring league rhythm and expanded to 11 clubs. Slavija finished 9th in the league with 7 wins, 2 draws, and 11 losses, which was just enough to stay afloat. Football was not played in Kingdom of Yugoslavia during 1933–34 season, so the next opportunity came in 1934–35. The league now featured 10 teams, and Slavija again barely avoided relegation, finishing third from the bottom with 7 wins, 1 draw, and 10 losses. The 1935–36 season finally provided a much sought breakthrough for Slavija as the club came within a hair of becoming the champion of Yugoslavia. The top league now featured 14 clubs, most ever in its history up to that point. Another change was that the home and away cup system was brought back. Led by Milan Rajlić and Slavko Zagorac on the pitch, and Risto Šošić from the bench, Slavija first came up against Cetinje's Crnogorac, beating them 5–4 on aggregate. Next up was Građanski from Skopje in the quarter finals – after losing the first game 1–2, Slavija recorded a famous 10–1 win in the return leg. This momentum carried into the semi finals against Novi Sad's NAK as Slavija progressed 4–2 on aggregate. That set the stage for the famous two legged final against the powerhouse BSK team. First leg finished 1–1, but BSK prevailed 0–1 in return. The competition for the 1936–37 returned to 10 clubs and league system. Encouraged by their previous season's historic runner up success, Slavija entered the new campaign with high hopes. They were soon dashed, however, as the club recorded 7 wins, 3 draws, and 8 losses, which was enough for a mid table 5th place finish. The next season was virtually identical with 7 wins, 4 draws, and 7 losses that again translated to 5th place in the table. A small consolation was that this was the first time season played in the league system that Slavija didn't have more losses than wins. In 1940, the club participated at the 1940 Mitropa Cup which ended up abandoned due to the beginning of the war. Slavija lost in the quarter finals to Ferencvaros in a dramatic 11–1 comeback from the Hungarians in Budapest, after losing to Slavija by 3–0 in Sarajevo in the first round. Slavija was led by the notable Hungarian manager Wilmos Wilhelm. Once again just like in World War I, following the Nazi Germany invasion of Kingdom of Yugoslavia the club was inactive until the end of World War II in the Balkans. After the war, SK Slavija was disbanded without any explanation by the new communist authorities. Its stadium at Marijin Dvor was renamed "Šesti april" and used for home matches of FK Željezničar and newly formed SD Torpedo. The stadium was eventually torn down while its stands and bleachers were given to FK Željezničar for use in their Grbavica ground that was under construction.

Қайта тууы

1993 жылы Югославия СФР-нің тарауынан және Серб Республикасы Футбол қауымдастығының құрылуынан кейін FK Slavija қайта құрылды. 1996 жылы, соғысқа дейінгі дәстүріне орай, клуб жаңадан құрылған Серб Республикасы Бірінші лигасына қосылуға шешім қабылданды. «Славия» маусым соңында сегізінші орынды алды, бірақ лига жүйесінің қайта құрылуына байланысты келесі маусымдарда Серб Республикасының Екінші лигасына қатысты, 2000 жылы қайта оралды. Сол маусымда «Славия» 1999–2000 жылғы RS Екінші лигасының жеңімпазы атанды, 19 жеңіс, 2 тең және 73–6 есебімен жеңіске жетті. «Славия» 2004 жылға дейін RS Бірінші лигасынан өнер көрсетті, сол кезде олар лига чемпиондары атанып, Босния және Герцеговинаның Жоғары лигасына жолдама алды. 2004 жылы клуб үшінші рет Босния кубогының жартылай финалына өтті. Осыдан бері клуб Жоғары лиганың тұрақты қатысушысы болып табылады және 2008 жылы 100 жылдығын тойлады.