Кіріспе

Солтүстік Атлантикада мұз тауларының үлкен топтары жылжып өтеді. Генрих оқиғасы – мұз тауларының үлкен топтары Лорентид мұз қабатынан бөлініп, Гудзон бұғазы арқылы Солтүстік Атлантикаға қарай өтетін табиғи құбылыс. Олар соңғы 640 мың жылдағы жеті мұздық кезеңнің бесiнде болған. Генрих оқиғалары соңғы мұздық кезеңде жақсы жазылған, бірақ бұрынғы соңғы мұздық кезеңде кездеспеген. Мұз тауларында мұздықтардың эрозиясына ұшыраған тау жыныстары болды, олар еріген кезде бұл материал теңіз түбіне шөгіп, мұздан әкелiнген қалдықтар (қысқартылып "IRD" деп белгіленеді) деп аталатын Генрих қабаттарын құрады. Мұз тауларының еруі Солтүстік Атлантикаға көп мөлшерде тұщы судың қосылуына әкелді. Мұндай суық және тұщы судың енуі мұхиттың тығыздыққа байланысты термохалиндік айналым үлгілерін өзгерткен болуы мүмкін және көбінесе жаһандық климаттың ауытқуларымен сәйкес келеді. Генрих оқиғаларының себебін түсіндіру үшін түрлі механизмдер ұсынылды, олардың көпшілігі соңғы мұздық кезеңде Солтүстік Американың солтүстік-шығысын жапқан үлкен Лорентид мұз қабатының тұрақсыздығын көрсетеді. Солтүстік жарты шардың басқа мұздықтары да (Фенноскандия және Исландия/Гренландия) қатысқан болуы мүмкін. Дегенмен, осы тұрақсыздықтың бастапқы себебі әлі де даулы.

Сипаттама

Генрих оқиғасының нақты анықтамасы – Солтүстік Атлантика теңізінің шөгінді қабаттарындағы IRD қабатын тудыратын климаттық құбылыс: Солтүстік жарты шардың мұздықтарының кең ауқымды құлауы және осының салдарынан мұз тауларының мол көлемінің шығарылуы. «Генрих оқиғасы» термині сонымен қатар, шамамен бірдей кезеңде әлемнің басқа аймақтарында тіркелген қатарлас климаттық аномалияларды да білдіре алады. Бұл оқиғалар жылдам өтеді: олардың ұзақтығы, әдетте, мың жылдан кем, ал әр оқиғаның ұзақтығы өзгешелеуі мүмкін, сондай-ақ олардың басталуы бірнеше жылдың ішінде болуы мүмкін. Генрих оқиғалары соңғы мұз дәуірін қамтитын көптеген Солтүстік Атлантика теңізінің шөгінді қабаттарында анық байқалады; осы мерзімге дейінгі шөгінді жазбаларының төмен ажыратымдылығы Жер тарихындағы басқа мұз дәуірлерінде олардың болғандығын анықтауды қиындатады. Кейбір зерттеушілер Жас Дриас оқиғасын Генрих оқиғасы ретінде қарастырады, бұл оны H0 оқиғасына теңестіреді (кесте, оң жақта). EventAge, kyrHemming (2004), калибрленгенBond & Lotti (1995)Vidal et al. (1999)H0~12H116.814H2242322H3~3129H4383735H54545H6~60H1,2 радиокөміртек арқылы даталанған; H3 6 – GISP2 корреляциясы бойынша. Генрих оқиғалары Dansgaard Oeschger (D O) оқиғалары деп аталатын жылдам жылыну кезеңдеріне дейінгі суық кезеңдердің кейбіреулерімен байланысты болып көрінеді, бірақ барлығымен емес, және олар NGRIP Гренландия мұздық өзегінде ең жақсы тіркелген. Дегенмен, теңіз шөгінді қабаттары мен Гренландия мұздық өзегін бір уақыт шкаласына келтірудегі қиындықтар бұл мәлімдеменің дұрыстығына күмән тудырады.

Себептер

Климатқа қатысты көптеген мәселелердегідей, жүйе де тым күрделі, сондықтан оны бір ғана себепке сенімді түрде жатқызу мүмкін емес. Оған бірнеше ықпал ететін факторлар бар, олар екі санатқа бөлінеді.