Кіріспе

Тальмуд ғалымы және Рош Йешива
Рефаэль Рейувен Грозовский (1886, Минск, Беларусь – 1958, АҚШ) – көрнекті ортодоксал раввин, еврей діни қайраткері және рош йешива («декан»), Талмудты талдау стилімен танымал.

Алғашқы жылдар

Ол Минск қаласындағы жетекші даян (халахтық сот судьясы) рабби Шимшон Грозовскийдің ұлы болды. Ол Слабодка ешивасы ретінде танымал болған Ешива Кнесес Исраэльге қатысып, раввин Моше Мордехай Эпштейн мен Носсон Цви Финкельден дәріс алды. 1919 жылы раввин Грозовский раввин Барух Бер Лебовицтің қызына үйленді, оның мәтіндік зерттеудің талдамалық әдісі бүгінгі күндегі ешиваларда әлі де зор ықпалға ие. Үйленгеннен кейін раввин Грозовский Вильна қаласының Лукишук шағын ауданына көшіп келді. Кейін ол қайын атасымен бірге Каминецке көшіп, ондағы ешивада (Кнессет Бейт Ицхак) білімін жалғастырды, қайын атасын өзінің басты ұстазы деп есептеді. Раввин Грозовскийдің екі ұлы мен екі қызы болды. Соңында ол Каминец ешивасының деканы болды. Раввин Грозовский қарапайым және шағын өмір салтымен танымал болды. Кейде ол әйелімен бірге студенттерінен ақша қарызға алуға мәжбүр болды. Грозовскийдің қарапайымдылығы мен әйелінің атақты қайын атасынан мүмкіндігінше көп білім алуға деген ниетінің арқасында олар қайын атасы мен қайын анасымен бірге тар пәтерде тұрды.

Америкадағы өмір

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде раввин Грозовский Еуропа мен Холокосттан қашып, студенттерінің бір тобымен бірге АҚШ-тың батыс жағалауына келді. Кейін ол Нью-Йорк қаласына сапар шегіп, раввин Ахарон Котлер мен Авраам Кальмановицпен бірге Ваад Хацаланың еврейлерді нацистік Холокосттан құтқару жөніндегі күш-жігерін, соның ішінде лоббилеу және қаржы жинауды басқарды. Осы процесте ол Каминец қауымының 110 мүшесін Америкаға қауіпсіз жерге әкелді. Раввин Грозовский Американың Агудат Исраэль ұйымында өте белсенді болды. Дегенмен, ол жұмыстың көшпелі түрін ұнатпады. Оның Израильдегі рухани жағдайға деген алаңдаушылығы кеңінен белгілі болды. Ол Израиль туралы көптеген журналдар мен газеттердегі мақалаларды оқып, студенттерден ағылшын тілінде жазылған мақалаларды аударуды сұрады. Осы білімінің нәтижесінде 1951 жылдың мамыр айында Израиль үкіметінің діни босқындар балаларын дінге қарсы кибуцтарға ("коммуналарға") еріксіз жіберуіне қарсы наразылық акциясын ұйымдастырды. Раввин Грозовскийді раввин Шрага Фейвел Мендловиц Нью-Йорктің Бруклин қаласындағы Ешива Тора Водаастың басшысы болуға шақырды. Ол онда өткір талдау қабілетімен және зор Талмуд білімімен, сондай-ақ қарапайым мінезімен танылды. Бұл лауазымда бір жылға жетпеген уақыт өткеніне қарамастан, оның Ешиваға тигізген әсері оның осымен байланысты болған салыстырмалы түрде қысқа мерзімді уақытын жоққа шығарады. Реб Рувеннің кестесі көптеген дене күші бар адамдарды да шаршатып жіберуі мүмкін еді. Ол әр бейсенбі күні Монси, Нью-Йорк штатындағы Бет-Медраш Элионға келіп, жұма күнгі Талмуд лекциясына дайындалу үшін түні бойы ояқ жүретін. Келесі түн де осылай болды, ол Шаббат тамағынан кейін жексенбі күні түстен кейін лекция оқуға дайындалатын. Содан кейін ол дүйсенбі күні Бруклинге қайта оралып, сейсенбі күні осы лекцияны, оның басқа аудиториясына бейімдеп оқыды. Өліміне алты жыл бұрын ол күдікті жағдайларда көлік қағылысына ұшырады [Дыбысқа қарай, ет сатушылардың мафиясы осыны ұйымдастырған, бірақ басқа да күдіктілер болды]. Содан кейін ол инсульт алды, ол оның денелік функцияларын нашарлатты. Дегенмен, Рош Ешива ақыл-есін сақтап, 1958 жылы қайтыс болғанға дейін оқуын жалғастырды. Оның ұлдары, раввин Хаим Грозовский және раввин Шамшон Грозовский, сондай-ақ күйеу балалары, раввин Дон Унгаришер (Бет-Медраш Элионның Рош Ешивасы) және Леви Крупения одан қалды.

Талмудтық әдіс

Рав Грозовскийдің Талмудтық талдау әдісінің негізгі қағидасы – ең жоғары дәрежеде мұқият болуға баса назар аудару еді. Бұл екі бағытта көрінетін:

Ойдың толықтығы: оның әдістемесінің түйінді нүктесі – Талмудта және оған байланысты раввиндік әдебиетте қарастырылатын барлық идеяларды зерттеуде ойдың ең жоғары деңгейін қолдану, тіпті ең "қарапайым" идеялардың да түбін табу болды. Раввин Грозовский, сырттай "қарапайым" көрінетін ойларды ойсыз қабылдау – ғалымның дұшпаны екенін айтты. Пәннің барлық жақтарын терең зерттеу ғана оның нағыз тереңдігін ашады. Осы көзқарас оның жарияланған еңбегі "Чидушеи Р'Ревэн" ішінде айқын көрінеді. Барлық мүмкіндіктерді қарастыру: Раввин Грозовский Талмудты дұрыс түсіну үшін, тіпті инстинктивті түрде қабылдамайтын нұсқаларды да зерттеу қажет деп санады. Ешқандай мүмкіндікті дәлелдерсіз жоққа шығаруға болмайды. Керісінше, барлық нұсқалар толыққанды түрде тексерілуге тиіс.

Сионизмге қарсылық

Грозовский сионизм мен Израиль мемлекетінің қатал қарсыласы болды. Ол сионистік қозғалысты сынап, харедимдердің мемлекетпен қалай қарым-қатынас жасауы керектігін баяндайтын бірнеше мақала жазды. Бұл мақалалар кейіннен жиналып, "Баяос Хазман" кітабында жарияланды. Бір мақаласында Грозовский Агудат Исраилдың экстремистік антисионистік Нетурей Картадан тек тактикалық тұрғыдан ғана ерекшеленетінін, идеологиялық тұрғыдан емес екенін айтты. Ол сондай-ақ Израиль үкіметінің әртүрлі әрекеттеріне қарсы демонстрацияларға қатысып, оған қатысты өткір пікір білдірді. Р. Реувен еврейлердің Эрец Исраелді Хашемнің қасиеттілікпен киелі еткендігіне байланысты жақсы көретінін айтты, "бірақ бұл тек Хашемге және Оның Торасына сенімнен туындағанда ғана мүмкін". Р. Реувен Самуил кітабындағы аятқа түсіндірме беріп: "Барлық елдер өз жерлері мен тілдеріне орналастырылған, ал біз Хашем мен Оның Торасына орналастырылғанбыз" деді.