Кіріспе

Ағылшын монархының сарай қызметкері. "Патшаның жақын аяғының күйеу баласы" (ресми атауы: "Патшаның жақын аяғының күйеу баласы") – ағылшын монархының сарай қызметкерлерінің ең жақын адамы, патшаға табиғи қажеттіліктерді орындау және гигиена мәселелерінде көмектесуге жауапты болған. Бұл лауазымның физикалық жақындығы оның патшаның сенімін қозғаған және көптеген құпия ақпараттармен бөлісетін адамға айналуына себеп болды. Бұл құпия ақпарат ешқашан жарияланбас еді, себебі бұл оның ар-намысына нұқсан келтірер еді, бірақ оның сыйлы және құрметті болуына, соның салдарынан патша сарайындағы өз құқығымен күшті болуына әкелді. Лауазым ондаған жылдар мен ғасырлар бойы патшалық қаржыны басқаруға қарай дамыды. Генрих VII тұсында "камералық жүйе" аясында ұлттық қаржы саясатын қалыптастыруға қатысатын ықпалды шенеунікке айналды. Кейіннен лауазым "Жұбанды күйеу жігіт" деп өзгертілді. Тюдор тарихшысы Дэвид Старки бұл өзгерісті классикалық викториандық үлгі деп сипаттайды: "Викториандықтар бұл лауазымға көңіл бөлгенде, оны s t o l e деп жазып, монархтың таққа отыру кезінде мойнына жамылатын сәнді маталар туралы әртүрлі қиялдар ойлап тапты", бірақ шындығында бұл өзгеріс 17 ғасырда-ақ байқалған.

Шығу тегі

"Стаулдың күйеуі" – ағылшын монархының үйіндегі ер адам қызметкер, патшаның жеке қажеттіліктеріне көмектесуге жауапты болған. Оның міндеттеріне патшаның тіке ішегін тазалау кірді ме деген мәселе әлі де даулы, бірақ ол патшаға ыдыс, су және сүлгілермен қамтамасыз еткен, сондай-ақ патшаның тамақтануын және ішек қызметін бақылап, оның денсаулығы туралы Корольдік дәрігермен байланыс орнатқандығы белгілі.

Тюдор дәуірінде

Тюдор дәуірінде "Столдың күйеуі" рөлін Глустершир ақсүйектерінің мүшесі болған Хью Денис (1511 ж. қайтыс болды) сияқты маңызды тұлға атқарды. Ол аристократ әйелге үйленген және кем дегенде төрт имениеге ие болған. Бұл қызмет патшалық қазынаның дерлік министріне айналып, патшаның қаржы саясатын басқарудағы аса маңызды тұлғаға айналды. Генрих VIII билігінің алғашқы жылдарында бұл атақ патшаның жеке бөлмесінде оныңмен уақыт өткізген сарай серіктеріне берілді. Бұл әдетте дворяндардың немесе маңызды ақсүйектердің ұлдары болды. Уақыт өте келе олар патшаның дерлік жеке хатшысы болып, оның жеке бөлмелерінде түрлі әкімшілік тапсырмаларды орындады. Бұл лауазым өте құнды болды, өйткені ол патшаға тосқауылсыз қол жеткізуге мүмкіндік берді. Дэвид Старки былай деп жазады: "Корольдіктің күйеуі (біздің көзқарасымыздан) ең қарапайым міндеттерді атқарды; алайда, оның мәртебесі ең жоғары болды. Осылайша, патшалық денеге қызмет етудің толыққанды құрметті болып саналғаны анық, оның ешқандай кемсітушілік немесе қорлаушылық аспектісі болмаған." Сонымен қатар, "Жеке бөлмедегі джентльменнің сөзі ғана патшаның еркінің жеткілікті дәлелі болды", ал "Столдың күйеуі" "монархияның айқындалмас харизмасын" білдірді.

Эволюция және тоқтату

Бұл лауазым тек еркек монархтарға қызмет ететін, сондықтан 1558 жылы Англияның Елизавета I таққа отырғанда, оны алғаш рет Кэт Эшли атқарған Бедчэмбердің бірінші ханымы алмастырды. 1559 жылы «бетараптандырылған» кезде кеңсе тиімді түрде тоқтатылды. Джеймс I патшалыққа келген кезде еркек кеңсесі қайта жаңғырылды, ол әрқашан патшаға жақын болғандықтан айтарлықтай билігі бар үлкен дворян болды. Карл I билік құрған кезде «тақта» сөзі кресло деген бастапқы мағынасын жоғалтқан сияқты. 1660 жылдан бастап Корольдік жатақтың күйеу жігіті (монархияны қалпына келтірумен қайта жаңғыртылған) лауазымы әрқашан Бедчэмбердің бірінші мырзасымен (немесе ханымымен) бірге болды. Корольдік жатақтың күйеу жігіті – монархқа кез келген уақытта қатысуға және оның жеке бөлмелеріне кіруді реттеуге құқығы бар күшті тұлға болды. Керек емес, Корольдік жатақтың күйеу жігіті лауазымы королева Аннаның тұсында да сақталды, ол герцогиняның міндеттерін Киім-кешек сақтаушысының міндеттерімен біріктірді. Гановерлер тұсында «Корольдік жатақтың күйеу жігіті» есімі «Лондон газетінде» айтыла бастады. 1726 жылы Джон Чемберлейн Лорд Чемберленнің Король палатасына қарасты барлық лауазымды тұлғаларды бақылайтынын, ал «Корольдің жатақ палатасының [ ] аймағы толығымен Корольдік жатақтың күйеу жігітіне бағынышты» деп жазды. Чемберлейн Корольдік жатақтың күйеу жігітін Бедчэмбердің мырзаларының біріншісі деп анықтады; оның атауын («грек тілінен») «Ұзын көйлектің немесе киімнің күйеу жігіті немесе қызметшісі» деп аудара отырып, ол «әр таңертең оның Ұлыстың бірінші киімін немесе көйлегін ұсыну және кигізу, сондай-ақ жатақ палатасының заттарын реттеу» міндеті мен құрметіне ие екенін түсіндірді. Бұл лауазым тағы да королева Викторияның таққа отыруымен тоқтатылды, бірақ оның күйеуі, Альберт ханзадасы және олардың ұлы, Уэльс ханзадасы Эдвард, ұқсас сарай қызметкерлерін пайдаланды; бірақ Эдвард 1901 жылы Эдвард VII патша ретінде таққа отырғанда, ол бұл лауазымды жойды.

Тюдорлар дәуірінен бұрын

1455: Уильям Граймсби Генри VI-ның дәретхана күзетшісі (Yoman of the Stoole) болды. Ол Ұлы Гримсби округінен парламент депутаты болған Вильям Граймсби болуы да, болмауы да мүмкін.

Генрих VII тұсында патшалық иелері

1487 1509: Остерлидегі Хью Денис, Миддлсекс. Хью Денис Генрих VII патшаның жеке және құпия қаржысын басқарды.

Джеймс I-ге (16031625) арналған креслоның күйеулері

1603 1625: Томас Эрскин, Келлидің 1-ші графы.