Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық белсенді, бизнесмен және заңгер (1912–1979)
American activist businessman, and lawyer (1912–1979)
Стэнли Дэвид Левисон (2 мамыр 1912 – 12 қыркүйек 1979) – американдық бизнесмен және заңгер, өмір бойы социалистік қозғалыстарда белсенділік танытқан. Ол Мартин Лютер Кингтің кеңесшісі және жақын досы ретінде ең жақсы танымал, оған сөздер жазуға, қаржы жинауға және іс-шараларды ұйымдастыруға көмектескен.
Stanley David Levison (May 2, 1912 – September 12, 1979) was an American businessman and lawyer who became a lifelong activist in socialist causes. He is best known as an advisor to and close friend of Martin Luther King Jr., for whom he helped write speeches, raise funds, and organize events.
Ерте өмір
Левисон 1912 жылғы 2 мамырда Нью-Йорк қаласында еврей отбасында дүниеге келді. Ол Мичиган университетін, Колумбия университетін және Әлеуметтік зерттеулердің жаңа мектебін бітірді. Санкт-Джон университетінен екі заң мамандығын алды. Манхэттендегі Америкалық еврейлер конгресінің қазынашысы қызметін атқарып жүргенде, Джулиус пен Этель Розенбергтің қорғалуына көмектесті. Осы кезеңде ол түрлі солшыл қозғалыстармен айналысты.
Levison was born in New York City on May 2, 1912, to a Jewish family. Levison attended the University of Michigan, Columbia University, and the New School for Social Research. He received two law degrees from St. John's University. While serving as treasurer of the American Jewish Congress in Manhattan, he aided in the defense of Julius and Ethel Rosenberg. During this period, he worked for a variety of leftist causes.
Азаматтық құқық қозғалысы
Левисон Оңтүстік христиандық көшбасшылық конференциясының (SCLC) барлық іс-әрекеттерінде маңызды рөл атқарды, бұл ұйымды доктор Кинг және басқа оңтүстік қара нәсілді дін қызметкерлері азаматтық құқықтарды ілгерілету үшін құрған болатын. 1956 жылы Нью-Йоркте квакер Баярд Растин арқылы ол алғаш рет Кингпен танысты. Кинг Левисонға көмегі үшін жалақы төлеуді ұсынғанымен, Левисон әрқашан бас тартты, себебі ол "азаттық күресі – кез келген адамның басынан өткен ең жақсы және мағыналы жұмыс" деп сенді. Левисон 1963 жылғы 28 тамызда Вашингтондағы Жұмыс және Бостандық наурызында доктор Кингтің "Менің арманым бар" сөзінің бірнеше нұсқаларын Кларенс Бенджамин Джонспен бірге жазды. Тейлор Бранчтың доктор Кингтің өмірбаянында ФБР-дің тыңдауларынан Левисон мен доктор Кингтің араласуларының кейбір сәттері сөздерімен келтірілген. 1963 жылы Левисон доктор Кингпен қоғамдық байланысын өзі тоқтатты, себебі Бас прокурор Роберт Ф. Кеннеди мен президент Джон Ф. Кеннеди доктор Кингке Левисонмен (және Джек О'Деллмен) қарым-қатынасын үзуге жеке қысым көрсеткені туралы ақпарат Кингтің жақындарына жетті. Бірақ Левисон доктор Кингтің 1968 жылғы сәуірдегі қазасына дейін жеке кеңес беруді жалғастырды, ал кейін доктор Кингтің әйелі Коретта Скотт Кингпен жұмысын жалғастырды. 1968 жылдың 12 мамырынан 24 маусымына дейін Вашингтонда өткен Кедейлер науқаны Левисонның ұсынысына негізделген. Эндрю Янг: "Стэн Левисон Мартин Кингпен және менен ең жақын достарының бірі болды. Азаматтық құқық қозғалысын қолдаған белгісіз адамдардың арасында ол, әдетте, ең маңыздысы болды" деді. Коретта Скотт Кинг: "Стэнли Левисон күйеуімнің ең адал және сенімді достарының бірі ғана емес, ол Мартин Лютер Кинг атындағы әлеуметтік өзгерістер орталығындағы менің жұмысымды қолдаған сенімді және адал кеңесші болды" деді. 1978 жылы, өмірінен бір жыл бұрын Левисон: "Мен Коммунистік партияның мүшесі емеспін, сондай-ақ қазір де емеспін" деп мәлімдеді. Екі жылдан кейін, 1962 жылдың 30 сәуірінде, ол Сенаттың Ішкі қауіпсіздік жөніндегі кіші комитетінің жабық отырысында сотқа шақырылды, оны Уильям Кунстлер қорғады. Оның куәлігінің көп бөлігі әлі де құпия сақталып тұр. Левисонның КПУА-мен байланысы бар екенін көрсететін ешқандай дәлел болмаса да, ФБР оның бұрынғы коммунистік тарихын оның кеңселерiн, Мартин Лютер Кингтің кеңселерiн және қонақ үй бөлмелерін тыңдауға және бақылауға негіз ретінде пайдаланды. ФБР директоры Дж. Эдгар Гувер азаматтық құқық қозғалысын коммунизммен байланыстырды және Левисон Кингті АҚШ-та саяси тәртіпсіздікке ұйытқызып, оған ықпал етеді деп күтті. 2012 жылы Тим Вайнер ФБР тарихында Гувер Левисон Кингті марксистік ойлармен және қоқан-қатерлі стратегиялармен сіңіргенін, ал Кингтің Америка Құрама Штаттарын құлатуға Мәскеудің жоспарының бір бөлігі болғанын сендіргенін жазды.
Levison was instrumental in all the activities of the Southern Christian Leadership Conference (SCLC), the organization established by Dr. King and other Southern black preachers to further the cause of civil rights. He had initially been introduced to King by Bayard Rustin, a Quaker, in New York City in 1956. Though King had offered to pay Levison in exchange for his help, Levison refused on every occasion, as he believed "the liberation struggle is the most positive and rewarding area of work anyone could experience." Levison co wrote with Clarence Benjamin Jones one of the drafts for Dr. King's "I Have a Dream" speech presented at the March on Washington for Jobs and Freedom on August 28, 1963. Some of Levison's conversations with Dr. King are reproduced verbatim from FBI wiretaps in Taylor Branch's biography of Dr. King, Parting the Waters: America in the King Years, 1954 63. Levison himself initiated the end of his public association with Dr. King in 1963, following the revelation to Dr. King's circle that Attorney General Robert F. Kennedy and then President John F. Kennedy had pressured Dr. King in person to break with Levison (and Jack O'Dell). But Levison continued to advise Dr. King privately until Dr. King's assassination in April 1968, and afterwards Levison continued to work with Dr. King's wife Coretta Scott King. The Poor People's Campaign in Washington, DC that took place from May 12, 1968 – June 24, 1968 was based on Levison's proposal. Andrew Young stated, "Stan Levison was one of the closest friends Martin King and I ever had. Of all the unknown supporters of the civil rights movement, he was perhaps the most important." Coretta Scott King said, "Stanley Levison was more than one of my husband's most loyal and supportive friends. He was [a] trusted and dedicated adviser, a role he continued to play in support of my work at the Martin Luther King Jr. Center for Social Change." In 1978, one year before his death, Levison asserted "I was not nor am I now a member of the Communist Party." Two years later, on April 30, 1962, he was called to testify under subpoena at an executive session of the Senate Subcommittee on Internal Security, where he was represented by William Kunstler. Large parts of his testimony are still classified. Although there was no evidence of Levison having further ties to the CPUSA, the FBI used his earlier communist history to justify wiretaps and bugs on his offices and the offices and hotel rooms of Martin Luther King. FBI Director J. Edgar Hoover had long associated the civil rights movement with communism, and he strongly expected that Levison would use or manipulate King to stimulate political unrest within the United States. In 2012, Tim Weiner wrote in his history of the FBI that Hoover believed Levison had "indoctrinated King in Marxist thought and subversive strategies", and that King was "part of Moscow's grand design to subvert the United States of America."
Өлім
Левисон 1979 жылы қатерлі ісік және қант диабетінен кейін қайтыс болды. Ол 1983 жылғы "Кеннеди" мини-сериалында Ларри Китпен сомдалды. Сондай-ақ, ол 2016 жылғы "All the Way" телефильмінде Брюс Нозик рөлінде бейнеленді. Левисонның Кингтің кеңесшісі және досы ретіндегі рөлі Сэм Поллардтың режиссерлік жұмысымен 2021 жылғы "MLK/FBI" деректі фильмінде көрсетілген. Фильм ФБР-дің құпиясы ашылған құжаттары мен архивтік материалдарға негізделген. NPR мәлімдемесінде: "MLK/FBI түсіндіргендей, Кингтің коммунистік партиямен байланысы бар прогрессивті заңгер және кәсіпкер Стэнли Левисонмен араласуы Гувердің назарын алғашқыда аударды." "Нью-Йоркер" журналындағы рецензияда: "Бюро ерекше қызығушылық танытқан Кингтің жақын серіктесі Стэнли Левисон болды, ол бұрын коммунистік көзқарастарды ұстанған және Америка еврейлер конгресінің қазынашысы ретінде Розенбергтерді қорғауға қолдау көрсеткен. Осындай нашар байланыстарға сүйене отырып, Бас прокурор Роберт Кеннеди Кингтің құпия тыңдалуын мақұлдауға рұқсат сұрады, ол Кингке ашық сыйлықпен қарады. Кеннеди келісім берді."
After suffering from cancer and diabetes, Levison died in 1979. He was portrayed by Larry Keith in the 1983 miniseries Kennedy He is also portrayed by Bruce Nozick in the 2016 television film All the Way. Levison's role as advisor and friend to King was documented in the 2021 documentary film MLK/FBI, directed by Sam Pollard. The film is based on declassified FBI files and includes archival materials. NPR states, "As MLK/FBI explains, it's King's association with Stanley Levison, a progressive lawyer and businessman with Communist Party ties, that initially caught the attention of Hoover." The New Yorker review states, "Of particular interest to the Bureau was King’s close associate Stanley Levison, who had formerly harbored Communist sympathies and, as a treasurer in the American Jewish Congress, had supported the defense of the Rosenbergs. On the strength of such weak links, Robert Kennedy, the Attorney General, was asked to approve the covert wiretapping of King, whom he openly admired. Kennedy complied."