Кіріспе

Гүлді өсімдік түрі

Pachypodium ambongense – Apocynaceae тұқымдасына жататын өсімдік түрі. Оны алғаш рет 1924 жылы ботаник Анри Луи Пуассон Pachypodium туысына жататын түр ретінде жариялаған. Бұл өсімдік қауырсын тәрізді, бөтелке пішіндес болып өседі және Мадагаскардың батыс жазық аймағындағы сирек жапырақты орманды мекендейді, негізі мезозой дәуірінің әктас тау жыныстарынан тұрады. Ландшафтта салыстырмалы түрде сирек кездесуі, оның өсуі үшін ерекше жағдайлар қажеттігін көрсетеді. Мадагаскарда бұл өсімдік "Сонгосонго" немесе "Бетоно" деп аталады.

Әдет

Бұл - субглобосты, толық шар пішіндес емес, бүйірден қысылған, бір жағынан жалпақталған, биік бұта; оның диаметрі шамамен 2 метрге жетеді. Жалпы пішіні бөтелкеге ұқсас. Қабығы сұр жасыл түсті және тегіс немесе жапырақ іздерімен жабылады. Жалпы алғанда, Pachypodium ambongense бөтелке пішіндес профильге ие. Оның қысқа бұтақтары гүл шоғырының төменгі жағында пайда болады және диаметрімен өлшенеді. P. ambongense бұтақшалары жұпталған тік тікендермен жабылған, олар негізінде орналасқан. Жас кезінде олар сирек түкті немесе шашты болады.

Жапырақтары

Жапырақтары бұтақшалардың ең биік нүктесінде немесе шыңында шоғырланған. Олар сабақты, яғни жапырақ сабақтарына ие. Сабақтары ұзын. Азғылт түкті және түкті болғанымен, жапырақтардың үсті жағы қара-жасыл, ортасы ашық жасыл, ал астыңғы жағы жаңа кезде ашық жасылдан ашық сұрға дейін болады. Құрғағанда жапырақ қағаз тәрізді болады. Пішіні (I) жұмыртқа тәрізді, негізі кең және дөңгелек, ұшына қарай тар малып, (II) жұмыртқадан сәл кеңірек, жазық, бірақ енінен 1,9-3,4 есе ұзын. Сондықтан жапырақтардың ұзындығы 3,5 см-ден 9 см-ге, ені 1,5 см-ден 3 см-ге дейін жетеді. Жапырақтардың ұшы дөңгелек немесе сәл дөңгелек келген. Негізі үшбұрышты, тар үшбұрышты немесе жапырақ сабағының төменгі бөлігіне дейін созылатын (декурентті) болады. Жапырақ шеттері керілген, тегіс және үстіңгі жағында желілі тамырлар көрінеді. Астыңғы жағы тығыз түкті, орталық тамыры және екіншілік тамырлары анық байқалады. 23-32 жұп екіншілік тамырлар түбінде тік, ұшында жоғары қарай иілген және орталық тамырмен 45-85° бұрыш жасайды. Үшінші деңгейдегі тамырлар желілі, яғни тамырлардың желісін немесе желіге ұқсас сызықтарды құрайды. Олар жапырақтың астындағы түк жабынымен жасырылған.

Гүлдеу

Гүлшоғыры сабақсыз, немесе қысқа сабақты немесе қысқа гүлсабақты, бүкіл гүлшоғырының қысқа негізгі осі болып табылады. Оның гүлінің өлшемдері 6 см (0,24 дюйм) - 8 см (0,32 дюйм) және 3 см (1,18 дюйм) - 5 см (1,97 дюйм) аралығында. Гүлшоғырында 1-ден 8 гүлге дейін болады. Гүлшоғырының басты осі болып табылатын гүлсабақ қою жасыл түсті, ұзындығы 0 мм (0 дюйм) - 5 мм (0,20 дюйм), ені 2 мм (0,08 дюйм) - 4 мм (0,16 дюйм) аралығында. Гүлшоғыры сирек түкті немесе жалаңаш. Жеке гүлдердің гүлсабақтары жасыл, 4 мм (0,16 дюйм) - 10 мм (0,39 дюйм) ұзындығында, және сирек түкті немесе жалаңаш. Гүлшоғыры үшін жапырақшалар жұмыртқа тәрізді, жалпақ жұмыртқа тәрізді, 2 мм (0,8 дюйм) х 1 мм (0,04 дюйм) өлшемдес және ұшында сүйір нүктеге біртіндеп аяқталады. Жапырақшалар сыртынан түкті, ішінен жалаңаш.

Гүл

Пахиподиум амбонгенс гүлдерінің ақшыл жасыл түсті сепалдары бар. (Көбінесе барлық сепалдар жасыл түстің кейбір нұсқаларында болады.) Сепалдар негізінде біріккен, шамамен 0,2 мм (0,007 дюйм) қашықтыққа дейін сепалдарды бір морфологиялық құрылымға біріктіреді. Олар толығудан кейін де түспейтін, сақталынатын және жұмыртқа тәрізді немесе тар жұмыртқа тәрізді жалпақ пішінге ие. Олардың ұзындығы 1,5 мм (0,059 дюйм) -ден 2 мм (0,079 дюйм) дейін, ал ені 3 мм (0,118 дюйм) -ден 4 мм (0,159 дюйм) -ге дейін, биіктігі 2 мм (0,079 дюйм) -ден 2,2 мм (0,087 дюйм) дейін жетеді. Сепалдар үшкір ұштарлы, жоғарғы жағында нүктемен аяқталады және ұштарында қатты түктер болуы мүмкін. Сепалдар әдетте сирек түкті, түкті немесе терісіз болады, сырты тегіс, ал ішкі жағы көбінесе терісіз.

Королла

Pachypodium ambongense тұқымдасының королласы аяғы ақ, ал түтігі сыртынан ашық жасыл сары, ішінен сары жасыл түсті. Пісіп жетілген бүршікте оның ұзындығы 4,3 см (0,17 дюйм) бен 6 см (0,24 дюйм) аралығында болады және салыстырмалы түрде кең, жұмыртқа тәрізді, бірақ жалпақ емес, овалды пішінге ие. Королланың басы бүршіктің ұзындығының 3,8 см (1,5 дюйм) және 4,0 см (0,16 дюйм) аралығында болады. Королла басының ұзындығы 17 мм (0,67 дюйм) – 23 мм (0,91 дюйм), ені 4 мм (0,16 дюйм) – 10 мм (0,39 дюйм) аралығында. Ол тұйық, ұшы дөңгелек немесе сүйірленген. Королла басы сыртынан тегіс, түктері аздаған, ені 7 мм (0,28 дюйм) болатын және тораптардың орналасқан жерінен төмен орналасқан түкті белдеуі бар. Басқа бөліктерінде королла басы түктері жоқ, ал түтігі қауырсынның (сыртқы жапырақ қабаттары) 10,5-12,3 есе ұзын. Қауырсын жаңқадан 1,4-1,8 есе ұзын, ұзындығы 3,7 см (1,46 дюйм) – 4,2 см (1,65 дюйм). Королла түтігінің төменгі бөлігі тар цилиндр тәрізді, ұзындығы 19 мм (0,75 дюйм) – 21 мм (0,83 дюйм), ені 1,5 мм (0,059 дюйм) – 2 мм (0,079 дюйм). Бұл бөлігінің жоғарғы жағы ыдыс пішіндес (урцеолат), тамақ бөлігінде тар, ұзындығы 18 мм (0,71 дюйм) – 21 мм (0,83 дюйм), аузындағы ені 3 мм (0,12 дюйм) – 4 мм (0,16 дюйм). Королла жапырақтары көлбеу овалды, жұмыртқа пішіндес, королла түтігінен 0,52-0,7 есе ұзын, ал енінен 1,6-2 есе ұзын. Олардың өлшемдері 21 мм (0,83 дюйм) – 30 мм (1,18 дюйм) аралығында, ені 11 мм (0,43 дюйм) – 15 мм (0,59 дюйм). Королла жапырақтары түтіктің жоғарғы жағында тұйық.

Ұрық

Гүлдің аталық өрбу органы болып табылатын тұқымшалардың ұшы королла түтігінің аузынан 6 мм төмен орналасқан. Олар гүлдің жапырақшалары мен гүлшолпандарының астына енгізілген, королла түтігінің ұзындығының 0,62 бөлігінде, негізінен 2,5 см (0,98 дюйм) жалпы ұзындықта. Олардың тозаңдықтары өте тар үшбұрышты, ұзындығы енінен 5,25-тен 5,75 есе артық, 10,5 мм (0,41 дюйм) - 11,5 мм (0,45 дюйм) ұзындықта және 2 мм (0,078 дюйм) енінде. Тозаңдықтардың ішкі жағындағы тіректің түбінде, аналықтың басының түбіне жақын жерде сирек түк жамылғысы бар. Аналықтың құнарлы бөлігі 5 мм (0,20 дюйм) ұзын. Тұқымшалар королла түтігінің аузынан 6 мм (0,24 дюйм) төмен, королла түтігінің ұзындығының 0,62 бөлігінде орналасқан. Бұл оларды негізден 2,5 см (0,98 дюйм) қашықтықта орналастырады. Тозаңдықтар қайтадан өте тар үшбұрышты, ұзындығы енінен 5,25-тен 5,75 есе артық, 10,5-11,5 мм-ге 2 мм. Тозаңдықтар тіректің ішкі жағында сирек түк жамылғысымен жабылған және аналық басының түбіне жақын жерде орналасқан.

Сырғанақтар

Пахиподиум амбонгенс гүліндегі әйел репродуктивті мүшесінің (топырақ) ұзындығы 2,7 см. Жұмыртқалық 1,3 мм (0,51 дюйм) x 1,2 мм (0,47 дюйм) өлшемдес. Ол тегіс, ал дискісі урцеолат пішіндес, құмыра тәрізді, биіктігі 2,5 мм (0,98 дюйм). Топырақ тамырдың кіреберіс бөлігінде күрт тартылады. Оның жоғарғы жағы 5 бөлікті, және толығымен жұмыртқалықты жабады. Жұмыршық пен мойынша арасында орналасқан, әдетте жіңішке, тегіс мойыншаның ұзындығы 22,7 мм (0,89 дюйм), және жоғарғы жағында кеңейеді. Топырақтың басы 2,3 мм (0,091 дюйм) биіктікте, төңкерілген конус пішіндес, бірақ түбімен төмен қарап тұрады; базалық бөлігі 1,3 мм x 0,6 мм (0,024 дюйм). Базалық бөлігінде сақина тәрізді орталық бөлік 0,5 мм x 1,3 мм (0,051 дюйм) және "S" әрпіне немесе грек әрпі сигмасына (ς) ұқсас мойынша ұшы бар, оның ұзындығы 0,9 мм (0,0395 дюйм) шамасында. Әрбір қабықшада (карпель) шамамен 50 дана жұмыртқа клеткасы бар, қабықша – топырақтың құрылымдық бірлігі, модификацияланған жапырақ.

Жемістер

Рапанариво және авторлар бұл деректерді Лавранның бұрынғы жұмысына негіздейді. Pachypodium ambongense жемісі екі мерикаптан тұрады, олардың әрқайсысы бір тұқымды немесе піскен кезде екіге бөлінген жұпты қамтиды. Кептірілген кезде мерикаптардың сырты қара қоңыр, ал іші ақшыл болады. Олардың пішіні екі басында да жіңішке, қабыршақты және ортасынан кеңейген. Олардың ұзындығы шамамен 15 см (5.91 дюйм), ал ені 1 см (3.94 дюйм) шамасында. Тұқымның қабырғасы 0,5 мм (0,020 дюйм) қалыңдықпен жұқа.

Тарату

Мадагаскарға тән. Наморокка ұлттық паркі. 8. Ландшафтта сирек кездеседі.

Экология

Pachypodium ambongense қатты эрозияға ұшыраған мезозойлық әктасты тау жыныстарында өседі, онда жарықтар гумуспен толы. Батыс орман аймағының төменгі, ашық жапырақты орманды жерінде, тікелей күн сәулесіне немесе жартылай көлеңкеге төтеп береді. Бұл орта мекендеуі Pachypodium түрінің аралдың батыс жағында өсуге бейімділігімен үндеседі. Әктасты субстратта өсуі, бұл өсімдіктің тек сілтілі топырақ жағдайларын ұнататынын көрсетеді, себебі Rapanarivo және авторлар P. ambongense-ді Pachypodium-ның басқа түрлері сияқты басқа субстраттарда өсетін болса, таба алмаған. Сондай-ақ, төменгі, ашық орманды жерді артық көруі, оның 100 метрден (328 фут) төмен биіктікте өсетінін білдіреді. Оның мекендеу ортасымен жиі кездесетін өсімдіктер: Adenia firingalavensis Harms (Passifloraceae); Aloe sp. (Asphodelaceae); Cissus sp. (Vitaceae); Euphorbia viguieri (Euphorbiaceae); Lomatophyllum sp. (Liliaceae); Pachypodium rutenbergianum (Apocynaceae); Pandanus sp. (Pandanaceae); Uncarina sakalava Uncarina perrieri (Pedaliaceae); және Xerosicyos perrieri (Cucurbitaceae). Қатысқан өсімдіктер – таксонның экологиясын түсіну үшін маңызды, өйткені олар көбінесе ландшафт пен климаттағы ортаның қандай екенін көрсететін орынды мекендейтін индикаторлар болып табылады.

W. Röösli негізінде Rapanarivo және басқалар. "Өсіру"

Субстрат - ізбесі бар ұсақ торф болуы керек. Көктемнен күзге дейінгі температура, түн мен күннің ауысуына байланысты, 18 °C (64,4 °F) пен 38 °C (100,4 °F) аралығында болуы тиіс. Қыста сақтау үшін түнгі температура 15 °C (59 °F), күндізгі температура 20 °C (68 °F) аралығында болуы керек. Құрғақ маусымда топырақ толығымен кепкен кезде ғана ылғалдаңыз, содан кейін аз ғана суыңыз; топырақ толығымен құрғап кетпеуі үшін. Құрғақ маусымнан кейін көп су қажет. Гүлдеуі құрғақ маусымнан кейін болады. Роусли немесе Рапанариво және авторлар құрғақ маусымның қашан басталатыны туралы айтқан жоқ. Бұл, Пахиподиум намакванумындағыдай, қыс құрғақ маусым болуы керек, егер басқаша көрсетілмесе. Шындығында, Роули барлық Пахиподиумды жыл бойы өсіруге болады дейді, егер температура қалыпты өсу температурасына тең болса, бұл шамдар мен жылыжайда қол жеткізіледі. Жыл бойы өсу таксонның гүлдену циклына бөгет жасайды, себебі осылай болуы мүмкін.