Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сао Вэй мемлекетінің генералы (228 жылы қайтыс болды)
State of Cao Wei general (died 228)
Сао Сю (228 жылдың 29 қыркүйегінде қайтыс болды?), әдепті аты Вэньли, Қытайдың Үш патшалық дәуіріндегі Сао Вэй мемлекетінің қытай әскери генералы. Соғыс қолбасшысы Сао Цаоның алыс туысы Сао Сю мансабын Шығыс Хан әулетінің соңында Сао Цаоның әскери шенеуіні ретінде бастады. 217–219 жылдардағы Ханчжун жорығының басында ол Чжан Фэйді шалқалатып, оның бағынышты офицері У Ланды (吳蘭) жеңді. Кейін ол провинциялық деңгейдегі әскери қолбасшы болып, Вэйдің қарсыласы Шығыс У мемлекетіне қарсы түрлі шайқастарда күресті. 228 жылы Шитинг шайқасында Вэй жеңілгеннен кейін қайтыс болды.
Cao Xiu (died 29 September 228? ), courtesy name Wenlie, was a Chinese military general of the state of Cao Wei in the Three Kingdoms period of China. A distant younger relative of the warlord Cao Cao, Cao Xiu started his career in the late Eastern Han dynasty as a military officer under Cao Cao. In the early stages of the Hanzhong Campaign of 217–219, he outwitted Zhang Fei and defeated his subordinate officer Wu Lan (吳蘭). Later in his career, he became a provincial level military commander and fought in various battles against Wei's rival state, Eastern Wu. He died in 228 shortly after the Wei defeat at the Battle of Shiting.
Ерте өмір
Сао Сю – Сао Саоның алыс туысы. Шығыс Хан әулетінің соңғы жылдары Сары басқандар көтерілісі басталганда, Цао тайпасы Цзяо округінен (譙縣; қазіргі Бочжоу, Анхуй) шығып, Хан империясының түкпір-түкпіріне тарады, соғысқа ілікпеу үшін. Сао Сю он шақты жаста болғанда әкесі қайтыс болды, және оның әкесін лайықты жерлеуге көмектесетін жалғыз адам болды. Сао Сю және анасы Янцзы өзенін кешіп, Оңтүстік Қытайға қоныс аударды және Ву округінде (қазіргі Сучжоу, Цзянсу маңында) тұрақтап қалды. Сао Сюдің әкесі Цао Чанг (曹嘗) бұрын Ву округінің әкімшісі болған. Бір күні Сао Сю әкімшілік кеңсесінде әкесінің суретін көріп, қатты эмоцияға берілді, тізе бүгіп жылады. Оның жылағанын көргендердің бәрі тебіренді.
Cao Xiu was a distant younger relative of Cao Cao. When the Yellow Turban Rebellion broke out in the late Eastern Han dynasty, the Cao clan left their ancestral home in Qiao County (譙縣; present day Bozhou, Anhui) and went in different directions throughout the Han Empire to avoid getting caught up in the chaos. When Cao Xiu was around 10 years old, his father died and he only had one person to help him arrange for his father to be properly buried. Cao Xiu and his mother crossed the Yangtze to southern China and settled down in Wu Commandery (around present day Suzhou, Jiangsu). Cao Xiu's grandfather, Cao Chang (曹嘗), had previously served as the Administrator of Wu Commandery. One day, after seeing a portrait of his grandfather in the Administrator's office, Cao Xiu became so overwhelmed by emotions that he knelt down and cried. Everyone present at the scene felt touched when they saw him crying.
Цао Цао тұсында қызмет ету
190 жылы Цао Цао ханның орталық үкіметін бақылап, император Сяньды тұтқынға алған Донг Чжуоға қарсы Гуандун коалициясына қосылу үшін әскер жинады. Цао Сю бұл туралы естігенде, жалған есіммен Цзинь провинциясы арқылы Цао Цаоның Чэнлиу округіндегі (陳留郡; қазіргі Кайфэн, Хэнань) базасына сапар жасады. Цао Цао оны көріп қуанды және: "Бұл менің руымның мың лилік жаны" деді. Цао Цао Цао Сюді ұлындай бағалап, тіпті оған өз ұлы Цао Пимен бірге тұруға рұқсат берді. Цао Сю Шығыс Хан әулетінің соңғы жылдары Цао Цаоның жағынан қарсыласы бар әскербасыларға қарсы түрлі шайқастарда күресті. Ол сондай-ақ Цао Цао армиясындағы элиталық "Жолбарыс және Леопард атты әскері" (虎豹騎) бөлімінің командирлерінің бірі болды.
In 190, Cao Cao was raising an army to join the Guandong Coalition against the warlord Dong Zhuo, who controlled the Han central government and held Emperor Xian hostage. When Cao Xiu heard about it, he adopted a fake identity and travelled via Jing Province to Cao Cao's base in Chenliu Commandery (陳留郡; around present day Kaifeng, Henan). Cao Cao was pleased to see him and he remarked, "This is the thousand li horse of my clan." Cao Cao treated Cao Xiu like a son and even allowed him to live with his own son, Cao Pi. Cao Xiu fought on Cao Cao's side in the various battles against rival warlords throughout the late Eastern Han dynasty. He was also one of the commanders of the elite "Tiger and Leopard Cavalry" (虎豹騎) unit in Cao Cao's army.
Цао Пидің тұсында қызмет ету
220 жылы наурыз айында Цао Цао қайтыс болғаннан кейін оның ұлы Цао Пи оның орнын басып, (вассалдық) Вэй патшасы (魏王) және Шығыс Хан әулетінің императорлық канцлері (丞相) болды. Цао Пи Цао Шиуды армияға басшылық ететін генерал (領軍將軍) етіп тағайындады және оның бұрынғы еңбектерін ескере отырып, Донгян ауылының маркизі (東陽亭侯) атағын берді. 220 жылы маусымда Сяо Дун қайтыс болғанда, Цао Пи Цао Шиуды Сяо Дунның орнына барлық әскери операцияларды бақылаушы етіп тағайындады, оны Оңтүстікке күзетші генерал (鎮南將軍) етіп көтерді және императорлық билікке уақытша өкілеттік берді. Ол Цао Шиудың қолын ұстап, жеке өзі шығарып салды. Сол кезде Цао Пидің қарсыласы Сунь Куан Цао Пидің жерлеріне шабуыл жасауға дайындық үшін өз әскерін Лиян округіне (歷陽縣; қазіргі Хэ округі, Анхуй) орналастырды. Цао Шиу өзіне берілген Жоолинг округіне (召陵縣; қазіргі Луохэ, Хэнаньның шығысында) жеткен соң, әскерін Лиян округіне шабуылға жіберіп, Сунь Куанның әскерін қуып шығарды. Кейін ол әскерін Янцзы өзенінен өтізіп, Уху округінде (蕪湖縣; қазіргі Уху, Анхуйдың шығысында) бірнеше мың жау лагерін шабуылдап, өртеп жіберді. 220 жылдың соңында Цао Пи Цзянь императорынан тақты тартып алды, Шығыс Хан әулетін құлатты және өзі император атағын алып, Цао Вэй мемлекетін құрды.
Following Cao Cao's death in March 220, his son Cao Pi succeeded him as the (vassal) King of Wei (魏王) and Imperial Chancellor (丞相) of the Eastern Han dynasty. Cao Pi appointed Cao Xiu as General Who Leads the Army (領軍將軍) and enfeoffed him as the Marquis of Dongyang Village (東陽亭侯) in recognition of his past achievements. When Xiahou Dun died in June 220, Cao Pi ordered Cao Xiu to replace Xiahou Dun as the supervisor of all military operations, promoted him to General Who Guards the South (鎮南將軍) and granted him acting imperial authority. He held Cao Xiu's hands while personally seeing him off. At the time, Cao Pi's rival Sun Quan had sent his forces to garrison at Liyang County (歷陽縣; present day He County, Anhui) in preparation for an attack on Cao Pi's territories. When Cao Xiu reached his assigned position at Zhaoling County (召陵縣; east of present day Luohe, Henan), he led his troops to attack Liyang County and succeeded in driving Sun Quan's forces away. Later, he sent his troops to cross the Yangtze and attack and burn down a few thousand enemy camps at Wuhu County (蕪湖縣; east of present day Wuhu, Anhui). In late 220, Cao Pi usurped the throne from Emperor Xian, ended the Eastern Han dynasty, and established the state of Cao Wei with himself assuming the title of emperor.
Цао Сюйдың анасының өлімі
Цао Шиудың анасы қайтыс болғанда, Цао Пи императорлық жарлық шығарып, Цао Шиуді ата-анасы қайтыс болған кезде лауазымды адамдар үшін қалыпты болған аза тұту рәсімдері мен қатал өмір салтынан босатып, жеңілдік берді. Ол Цао Шиуға аза киім киюден бас тартуға және ет пен ішімдік ішуге рұқсат берді. Бірақ, Цао Шиу қайғыдан денсаулығы нашарлап, анасының лайықты жерлеуін өткізу үшін Цзяо округіне (譙縣; қазіргі Бочжоу, Анхуй) қайтуды қалағанда, Цао Пи Сюэ Цзяоны (薛喬) жеке өкілі ретінде жіберіп, көңіл айтты және жерлеуге қатыстырды. Цао Шиу жерлеу дайындықтарын аяқтап, анасын бір күн ішінде лайықты жерледі, сосын лауазымына қайтуға ниет білдірді. Цао Шиу кетпес бұрын, Цао Пи оны жеке кездесіп, көңіл көтеріп, жұбатты. Осы оқиға Цао Пи мен Цао Шиудың қаншалықты жақын болғанын және Цао Пидің Цао Шиуға қаншалықты құрметпен қарағанын көрсетті.
When Cao Xiu's mother died, Cao Pi issued an imperial decree to exempt Cao Xiu from the formalities and austere lifestyle of filial mourning, which was customary for officeholders when their parent(s) died. He excused Cao Xiu from wearing mourning garments and gave him permission to consume meat and alcohol. However, when Cao Xiu's health deteriorated due to grief and his desire to return home to Qiao County (譙縣; present day Bozhou, Anhui) to hold a proper funeral for his mother, Cao Pi approved and sent Xue Qiao (薛喬) as his personal representative to offer his condolences to Cao Xiu and attend the funeral. Cao Xiu settled the funeral arrangements and had his mother properly buried within one day, after which he wanted to return to his post. Before Cao Xiu left, Cao Pi met him in person to comfort and console him. This incident showed how close Cao Pi was to Cao Xiu and how highly he regarded Cao Xiu.
Цао Руиның қол астында қызмет ету
226 жылы Цао Пи қайтыс болғаннан кейін, Цао Сю Цао Пидің ұлы және мұрагері, Вэй императоры Цао Жуйдің қол астында қызметін жалғастырды. Цао Жуй таққа отырғаннан кейін, Цао Сюді округ маркизі мәртебесінен "Чанпин маркизі" (長平侯) атағымен округ маркизіне дейін көтерді. Шен Дэ (審悳) бастаған У әскерлері Ванда (皖; қазіргі Цианшань округі, Аньхой) бекініп алғанда, Цао Сю Вэй әскерлерімен шабуылдап, Шен Дэні шайқаста өлтірді. Удың тағы екі офицері – Хан Цзун мен Чжай Дан (翟丹) әскерлерімен бірге Цао Сюға бағынды. Цао Сюдің ерліктерін ескере отырып, Цао Жуй Цао Сюдің маркизатындағы салық салынатын үй шаруашылықтарының санын 400-ге арттырып, жалпы санын 2500-ге жеткізді. Сондай-ақ Цао Жуй Цао Сюді Бас маршал (大司馬) қылып тағайындап, Ян провинциясындағы әскери операцияларды қадағалауды жалғастыруды бұйырды.
After Cao Pi died in June 226, Cao Xiu continued serving under Cao Rui, Cao Pi's son and successor as the emperor of Wei. Following his coronation, Cao Rui elevated Cao Xiu from the status of a district marquis to a county marquis under the title "Marquis of Changping" (長平侯). When Wu forces led by Shen De (審悳) garrisoned at Wan (皖; present day Qianshan County, Anhui), Cao Xiu led Wei forces to attack them and killed Shen De in battle. Two other Wu officers, Han Zong and Zhai Dan (翟丹), brought along their troops and surrendered to Cao Xiu. In recognition of Cao Xiu's achievements, Cao Rui increased the number of taxable households in Cao Xiu's marquisate by 400, bringing the total number to 2,500. Cao Rui also promoted Cao Xiu to Grand Marshal (大司馬) and ordered him to continue supervising military operations in Yang Province.
Шитинг шайқасы
228 жылы Цао Руй Вэйдің бәсекелес мемлекеті Вуға шабуыл жасауды жоспарлаған кезде, Сима Иге Цзинь провинциясынан Вэй әскерін бастап, Хан өзенімен Хуньян округіне (尋陽縣; қазіргі Хуанмей округінің оңтүстік-батысы, Хубэй) теңіз жолымен жүзіп барып, шабуылды қадағалауды бұйырды. Осы кезде Цао Сюу Ву әскери шенеунігі Чжоу Фанның алдауына ілігіп, Вейге дезертир болғандай көрініп, Вэй әскерін тұзаққа түсіруді мақсат етті. Ол әскерін жау территориясына терең кіргізіп, тұзаққа түсіп, ауыр жеңіліске ұшырады. Цао Сюу Шитингке (石亭; немесе Ши ауылы, қазіргі Цианшань округі, Анхуй) қайтарыла алды, бірақ оның әскерлері түні бойы қорқынышқа біленіп, көптегені қашып кетіп, қару-жарақтары мен жабдықтарын тастап кетті. Цао Сюу өзінің қатесі үшін кешірім сұрап, жаза тартуды сұрап, Цао Руйге ескертпе жіберді. Бірақ Цао Руй оны кешірген ғана емес, Ян Цзиді (楊曁) оны жұбату үшін елші ретінде жіберіп, бұрынғыдай құрметпен қарады.
In 228, as Cao Rui planned to launch an invasion on Wei's rival state Wu, he ordered Sima Yi to lead Wei forces from Jing Province and sail down the Han River to Xunyang County (尋陽縣; southwest of present day Huangmei County, Hubei) and supervise the invasion. During this time, Cao Xiu fell for a ruse by a Wu military officer Zhou Fang, who pretended to defect to Wei in order to lure Wei forces into a trap. He led his troops deep into enemy territory and suffered a disastrous defeat when they fell into the trap. Cao Xiu managed to retreat to Shiting (石亭; or Shi Village, in present day Qianshan County, Anhui), but his soldiers started panicking at night and many of them deserted and left behind their weapons, armour and equipment. Cao Xiu wrote a memorial to Cao Rui to apologise for his blunder and request to be punished. However, Cao Rui not only pardoned him, but also sent Yang Ji (楊曁) as an emissary to console him and continued to regard him as highly as before.
Өлім
Цао Сю 228 жылы Шитинг шайқасында алған жарақаттарынан кейін денесінде пайда болған тері инфекциясынан қайтыс болды. Цао Руи оны өлімнен кейін "Чжуан хоу" (壯侯) атағымен құрметтеді, бұл атаудың мағынасы "батыл/күшті маркиз".
Cao Xiu died later in 228 from skin infections on his back resulting from the wounds he sustained during the Battle of Shi'ting. Cao Rui honoured with the posthumous title "Marquis Zhuang" (壯侯), which literally means "robust marquis".
Ұрпақтар
Цао Сюдың ұлы Цао Чжао (曹肇), оның әдепті аты Чанси (長思), әкесінің теңдес дәрежесі мен маркиздігін Чанпин маркизі (長平侯) ретінде мұралады. Талантты және жомарт болғанымен танылған Цао Чжао Цао Вэй мемлекетінде Ұстамалы атты әскердің кеңесшісі (散騎常侍) және гарнизондық кавалерия полковнигі (屯騎校尉) қызметін атқарды. 238 жылы Цао Руй ауыр сырқатқа шалдыққанда, Цао Жао мен Цао Юді өзінің асырап алған ұлы және болашақ мұрагері Цао Фанның регенттері етіп тағайындауды жоспарлады. Бірақ кейін ойын өзгертіп, Цао Чжаоға зейнетке шығып, үйіне қайтуға бұйрық берді. Цао Чжао Цзэнши дәуірінің (240–249) ортасында қайтыс болды. Ол қайтыс болғаннан кейін Гвардия генералы (衞將軍) атағымен марапатталды. Оның ұлы Цао Син (曹興) оның орнын басып, келесі Чанпин маркизі болды. Цао Сюдің тағы бір ұлы болды – Цао Цуань (曹纂), ол Цао Чжаодан кіші болды. 220 және 226 жылдар аралығында Цао Пи Цао Сюдің маркиздігінен 300 салық төлейтін үй шаруашылығын алып, оларды Цао Цуань үшін жаңа маркиздік құруға пайдаланды. Әкесі мен ағасы сияқты, Цао Цуань да Цао Вэй мемлекетінде қызмет етіп, Вуді жойған генерал (殄吳將軍) лауазымын иеленді. Ол қайтыс болғаннан кейін, авангард генералы (前將軍) атағымен марапатталды. Цао Сюдің шөбересі Цао Шу (曹攄) болды, оның әдепті аты Янюань (顏遠) және ол Цао Чжаоның немересі еді. Цао Шу жас кезінен-ақ ізгі, амбициялы, білімді және көп оқыған адам ретінде танымал болды. 265 жылы Цао Вэй мемлекеті құлағаннан кейін Цзинь әулетінің (266–420) қызметіне кіріп, Луоян префекті қызметін атқарған кезінде үлкен беделге ие болды. Сима Цзюнь Хуэй императорының регенті болғанда, Цао Шу мен Зуо Си оның бағыныштылары болды. Кейін Цао Шу сарай адамынан (中郎) Сянян әкімшісіне (襄陽太守) және Оңтүстікке шабуыл жасайтын маршалға (征南司馬) дейін көтерілді. 308 жылы бүлікшілерді басу кезінде шайқаста қаза тапты.
Cao Xiu's son, Cao Zhao (曹肇), whose courtesy name was Changsi (長思), inherited his father's peerage and marquisate as the Marquis of Changping (長平侯). Cao Zhao, who was known for being talented and generous, served as a Regular Mounted Attendant (散騎常侍) and Colonel of the Garrison Cavalry (屯騎校尉) in the Cao Wei state. When Cao Rui became critically ill in 238, he wanted to appoint Cao Zhao and Cao Yu as the regents for Cao Fang, his adopted son and successor to be. However, later he changed his mind and ordered Cao Zhao to retire and go home. Cao Zhao died in the middle of the Zhengshi era (240–249) of Cao Fang's reign. He was posthumously awarded the appointment General of the Guards (衞將軍). His son, Cao Xing (曹興), succeeded him as the next Marquis of Changping. Cao Xiu had another son, Cao Cuan (曹纂), who was younger than Cao Zhao. Sometime between 220 and 226, Cao Pi removed 300 taxable households from Cao Xiu's marquisate and used them to create a new marquisate for Cao Cuan. Like his father and elder brother, Cao Cuan served in the Cao Wei state and held the position General Who Destroys Wu (殄吳將軍). After his death, he was posthumously awarded the appointment General of the Vanguard (前將軍). Cao Xiu had a great grandson, Cao Shu (曹攄), whose courtesy name was Yanyuan (顏遠) and was a grandson of Cao Zhao. Cao Shu was known for being virtuous, ambitious, knowledgeable and well read since young. He served under the Jin dynasty (266–420) after the fall of the Cao Wei state in 265 and gained quite a reputation during his tenure as the Prefect of Luoyang. When Sima Jiong was regent for Emperor Hui, Cao Shu and Zuo Si served as his subordinates. Cao Shu later rose through the ranks from a Palace Gentleman (中郎) to the positions of Administrator of Xiangyang (襄陽太守) and Marshal Who Attacks the South (征南司馬). He was killed in battle in 308 while suppressing a rebellion.
Сао Сюйдың қабірінің ашылуы
2010 жылдың мамыр айында археологтар Хэнань провинциясының Мэньцзинь ауданында Цао Сюйдің қабірін тапқандарын жариялады. 50 метр ұзындығы және 21 метр ені бар қабірде қыш ыдыстар, мыс заттар, араққа арналған тостағандар мен құмыралар, сондай-ақ адам сүйектері табылды. Салдаулар бойынша, бұл сүйектер 50 жастағы ер адам мен 40 жастағы әйелге тиесілі болған, ал ер адамның бойы шамамен 1,71 метр болған. Бір тиын көлеміндегі, Цао Сюй есімімен мөрленген қола мөр қабір иесінің кім екенін анықтады.
In May 2010, archaeologists announced the discovery of Cao Xiu's tomb in Mengjin County, Henan. The tomb, 50 metres long and 21 metres wide, held chinaware, copperware, liquor cups and jars as well as some human bones. Tests suggested that these bones belonged to a 50 year old man and a 40 year old woman, and the man was about 1.71 metres tall. A bronze seal, about the size of a coin and engraved with Cao Xiu's name, revealed the tomb owner's identity.
Үш патшалықтың романсында
14 ғасырдағы "Үш патшалықтың романсы" тарихи романында, Юэ Цзинь жау генералы Линг Тонгпен жекпе-жекте жеңіліп жатқанда, Цао Сю Линг Тонгтың атына тиген жебені атты. Ган Нин араласпағанда, Линг Тонг аттан құлап, Юэ Цзиньнің қолынан қаза табар еді.
In the 14th century historical novel Romance of the Three Kingdoms, on one occasion when Yue Jin was losing to the enemy general Ling Tong in a duel, Cao Xiu fired an arrow which hit Ling Tong's horse. Ling Tong fell from the horse's back and would have been killed by Yue Jin if Gan Ning had not intervened and saved him.