Кіріспе

Қытай әдеби аудармашысы (1915–2009)
ұшқыш

Ян Сяньянь (; 1915 жылдың 10 қаңтары – 2009 жылдың 23 қарашасы) – көптеген ежелгі және бірнеше заманауи қытай классикаларын ағылшын тіліне аударғанымен белгілі қытай әдеби аудармашысы, оның ішінде «Қызыл сарайлардың арманы» романы.

Өмір және мансап

Тяньцзиньдегі бай банкир отбасында дүниеге келген ол 1936 жылы Оксфордтағы Мертон колледжіне классиканы оқып оқуға жіберілді. Сол жерде ол Гладис Тейлермен тұрмысқа шықты. Олардың екі қызы мен 1979 жылы өзін-өзі өлтірген ұлы болды. Янг әйелімен 1940 жылы Қытайға оралды және қытай классикасын ағылшын тілді әлемге таныстыру бойынша ондаған жылдар бойы ынтымақтастыққа кірісті. Пекиндегі үкімет қаржыландыратын "Шетел тілдер баспасында" жұмыс істеп, ерлі-зайыптылар бірнеше сапалы аудармаларды шығарды. Аудармадағы шығармалар классикалық қытай поэзиясын қамтиды; "Қызыл сарайлар туралы арман", "Ғылымдар", Лю Еның "Қызыл сарайлар туралы арман" сияқты классикалық шығармалар, "Ескі, шаршаған саяхатшының жазбалары" (老殘遊記), сондай-ақ Лао Канның саяхаттары деп белгілі, және Лу Сюньнің кейбір әңгімелері. Янг сондай-ақ ежелгі грек тілінен қытайшаға (прозаға) "Одиссеяны" алғаш рет аударған. Ол Аристофанның "Құстар" (Орнит), Вергилийдің "Георгика", "Роландтың әні" және Бернард Шоудың "Пигмалион" шығармаларын да қытай тіліне аударды. 1957-58 жылдары тікелей сөйлегені үшін "оңшыл" деп танылу қаупінен құтылды. Дегенмен, Янг пен оның әйелі Глэдис 1968 жылы Мәдени революция кезінде "сынып жауы" ретінде төрт жылға түрмеге қамалды. Глэдис 1999 жылы қайтыс болды. Ол сондай-ақ сатиралық өлеңдер жазғанымен де белгілі. Оның "Ақ жолбарыс" атты автобиографиясы 2003 жылы жарық көрді. Ян Сяньи 2009 жылы қайтыс болғаннан кейін, 2022 жылы Қытай аударма баспасы "Аға-қарындас аударған өлеңдер" (兄妹译诗) немесе Ян Сяньи мен Ян Идің аударған өлеңдері" деп аталатын жаңа басылымын шығарды, онда олардың ең ұнатқан 100-ден астам өлеңі жинақталған.