Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1388 жылғы ағылшын-шотланд соғыстарының шайқасы – баллада.
1388 battle of the Anglo Scottish Wars
the ballad
Оттерберн шайқасы шотланд деректері бойынша 1388 жылғы 5 тамызда, ал ағылшын деректері бойынша 19 тамызда, шотландтар мен ағылшындар арасындағы үздіріліссіз шекара қақтығыстарының аясында болды. Шайқас туралы ең толық сақталған мәлімет Жан Фруассардың жылнамаларында келтірілген, онда ол шайқастың екі тарапынан да қатысушылармен сұхбаттасқанын айтады. Оның баяндамасы кейбір күмәндік тудырады, себебі Ньюкасл-апон-Тайн мен Оттерберн арасындағы қашықтық сияқты егжей-тегжейлі мәліметтер дұрыс емес. Шотланд ақсүйектері Джеймс, 2-ші Дуглас графы және Джон Данбар, Моррей графы өз әскерлерін Дурхамға қарай бастап, ал Арчибальд Дуглас, 3-ші Дуглас графы, сол кезде Галлоуэй лорды, және Роберт Стюарт, Альбани герцогы, сол кезде Файф графы, Карлайл қамалына бірдей шабуыл жасады. Бұл шайқас ағылшын тарапындағы Ральф Невилл, Вестморлендтің 1-ші графы, және Генри Перси, Нортумберлендтің 1-ші графы арасындағы келіспеушілікті пайдаланып, шекараны қорғауға жаңа кіріскен және үш жыл бұрын король Ричард II-нің Шотландияға жасаған шабуылына жауап ретінде ұйымдастырылды.
The Battle of Otterburn took place according to Scottish sources on 5 August 1388, or 19 August according to English sources, as part of the continuing border skirmishes between the Scots and English. The best remaining record of the battle is from Jean Froissart's Chronicles in which he claims to have interviewed veterans from both sides of the battle. His account is still regarded with some concern as details, such as the distance between Newcastle upon Tyne and Otterburn, are incorrect. The Scottish nobles James, 2nd Earl of Douglas and John Dunbar, Earl of Moray led their army toward Durham while Archibald Douglas, 3rd Earl of Douglas at the time Lord of Galloway, and Robert Stewart, Duke of Albany, at the time Earl of Fife, coordinated a simultaneous attack on Carlisle Castle. It was timed to take advantage of divisions on the English side between Ralph Neville, 1st Earl of Westmorland and Henry Percy, 1st Earl of Northumberland who had just taken over defence of the border and partly in revenge for King Richard II's invasion of Scotland three years previously.
Шайқас
Шотландтар екі әскерді жинады, Арчибальд Дугластың күштері мен олардың жабдықтары Карлайлға шабуылға бағытталды, ал Дуглас графы мен Морей графы басқаратын екінші күш Дарем және Ньюкасл маңындағы аймақты қиратты. Нортумберленд шотландтардың шегінуін кесіп тастау үшін Алнуикте қалып, өзінің екі ұлы Гарри Хотспур мен сэр Ральф Персиді шайқасқа жіберді. Фройссардың айтуынша, алғашқы шайқаста Дуглас графы мен Генри Перси қолға-қол соғысқан, нәтижесінде Персидің туы қолға түскен. Дуглас графы содан кейін Ponteland қаласын қиратты және Оттерберн қамалын (қазіргі Оттерберн мұнарасы) қоршауға алды. Перси Дугластың лагеріне күтпеген шабуыл жасады, бірақ бірінші кезде графтың қызметкерлеріне тап болды, бұл күштердің көп бөлігіне жиналып, олардың қанатына шабуыл жасауға уақыт берді. Джеймс Дуглас сол қанатты, ал Данбар оң қанатты басқарды. Ньюкаслдан келген Хотспурдың әскері шаршап, дезориентирленген күйде шайқас алаңына келді. Хотспурдың тым жоғары сенімділігі соншалыққа жетті, оның күштерінің қалған бөлігі Оттерберн арқылы жол тартқанда, ол шотландтарға шабуыл жасады. Айлы түнгі шайқаста Дуглас қаза тапты; оның өлімі шайқастың нәтижесіне әсер етпеді және көп уақытқа дейін байқалмады. Персилер екеуі де тұтқынға алынды. Сэр Джон Монтгомери, Иглшемнің 9-шы ұрпағы, Генри Персиді тұтқынға алды (кейін ол алынған сыйақыны Полнон қамалын салуға жұмсады), ал қалған ағылшын күштері Ньюкаслға шегінді. Фройссардың мәліметтері бойынша, Персидің күштері шотландтардан үш есе көп болғанына қарамастан, 1040 ағылшын тұтқынға алынып, 1860-ы қаза тапты, ал 200 шотланд тұтқынға алынып, 100-і қаза тапты. Вестминстер жылнамасы шотландтардың қаза тапқандарының санын шамамен 500 деп бағалайды. Кейбір зерттеушілер Хотспурдың асығыс әрекеттері мен шотландтарға қарсы шайқасқа құлшынуы, сондай-ақ ағылшын армиясының солтүстікке жасаған ұзақ жорысынан кейін шаршауы, ағылшынның жеңілісіне себеп болды деп санайды. Дегенмен, бұл жеңілістің себептері одан да күрделі болуы мүмкін.
The Scots fielded two armies, with Archibald Douglas's force and their baggage train heading to attack Carlisle, while another force under the Earl of Douglas and Earl of Moray ravaged the countryside around Durham and Newcastle. Northumberland sent his two sons Harry Hotspur and Sir Ralph Percy to engage while he stayed at Alnwick to cut off the Scottish retreat. Froissart says that the first fighting included a meeting of the Earl of Douglas and Henry Percy in hand to hand combat, in which Percy's pennon was captured. The Earl of Douglas then moved off, destroying the castle at Ponteland and besieging Otterburn Castle (now Otterburn Tower). Percy attacked Douglas's encampment with a surprise attack in the late afternoon, but first encountered the Earl's serving men, giving the bulk of the forces time to muster and attack them on their flank. James Douglas led the left wing, while Dunbar led the right. Hotspur's men, having ridden up from Newcastle, were tired and disorganized as they made their way onto the field. Hotspur was so overly confident that he attacked the Scots while the rest of his force was still marching up through Otterburn. During the battle on a moonlit night Douglas was killed; his death had no influence on the outcome of the battle and went unnoticed until much later. The Percys were both captured. Sir John Montgomery, 9th of Eaglesham, captured Henry Percy (later using the ransom to build Polnoon Castle) with the remaining English force retreating to Newcastle. Despite Percy's force having an estimated three to one advantage over the Scots, Froissart records 1,040 English were captured and 1,860 killed whereas 200 Scots were captured and 100 were killed. The Westminster Chronicle estimates Scottish casualties at around 500. Some have suggested that Hotspur's rashness and eagerness to engage the Scots and the added tiredness of the English army after its long march north, were without doubt, the reasons for English defeat, despite having a three to one advantage in numbers. It is possible that the reasons for this defeat may be more complex, however.
Салдары
Осындай шешуші жеңіс екі тарапты біраз уақытқа бөліп тұрды. Оттерберн шайқасы осыншалықты даңққа ие болды, оның құрметіне «Оттерберн шайқасы» және «Чеви Чейс балладасы» (Child ballads 161 және 162) сияқты бірнеше балладалар жазылды. «Чеви Чейс» шайқастың тарихын бұрмалап, сол шамадағы басқа да қақтығыстармен шатастыруы мүмкін, бірақ ол әлі де ежелгі балладалардың үздіктерінің бірі саналады. A696 тас жолының жанында орналасқан Перси Кресі 1400 жылға дейін Оттерберн шайқасын еске алу үшін орнатылған.
Such a decisive victory kept the two sides apart for some time. Of such renown was the battle of Otterburn that several ballads were composed in its honour including The Battle of Otterburn and The Ballad of Chevy Chase (Child ballads 161 and 162). Chevy Chase rather mangles the history of the battle and may be confusing other conflicts at around the same time but it is still cited as one of the best of the ancient ballads. The Percy Cross, located just off the A696, was erected before 1400 to commemorate the Battle of Otterburn.
Ұрысқа қатысқан үйлер
Бұл шайқасқа қатысқан Шотландияның төмендіктерінен шыққан бірнеше әулеттер: Холл Свинтон кланы, Джонстон, Грэм, Гордон, Линдсей, Лесли, Херон және Монтгомери.
Some of the various Scottish Lowland families involved in this battle were the Clan Hall Swintons, Johnstones, Grahams, Gordons, Lindsays, Leslies, Herons, and Montgomerys.