Кіріспе
Араб әліпбиі арамей әліпбиінің набатей нұсқасынан туындаған деп саналады, ол финики әліпбиінен дамыған. Финики әліпбиінен еврей және грек әліпбилері де пайда болды, ал грек әліпбиі латын және кириллица әліпбилерінің негізіне айналды.
It is thought that the Arabic alphabet is a derivative of the Nabataean variation of the Aramaic alphabet, which descended from the Phoenician alphabet, which among others also gave rise to the Hebrew alphabet and the Greek alphabet, the latter one being in turn the base for the Latin and Cyrillic alphabets.
Ертедегі исламдық өзгерістер
Араб әліпбиі алғаш рет классикалық түрінде 7-шы ғасырда кездеседі. Перф 558-ге қараңыз, онда ең алғашқы сақталған исламдық араб жазуы бар. Құран бастапқыда Куфи жазуымен жазылды, содан кейін Ибн ән-Надимнің «Ал-Фихрист» еңбегінде айтылғандай, Мекке және Медине жазуларымен бірге дамыды. 7-шы ғасырда, мүсілман дінінің алғашқы жылдарында Құранды жазып жатқанда, жазушылар белгілі бір әріптің қандай екенін контекст бойынша анықтаудың қиын және әрқашан мүмкін емес екенін түсінді, сондықтан тиісті шешім қабылдау қажет болды. Набатей және сирия әліпбилеріндегі жазуларда әріптерді ажырату үшін нүктелердің сирек қолданылған мысалдары болған, мысалы, оң жақтағы кестеде көрсетілгендей. Осыған ұқсас, араб әліпбиіне нүктелер жүйесі қосылды, бұл классикалық араб тіліндегі 28 фонеманы көрсету үшін жеткілікті әртүрлі әріптер жасауға мүмкіндік берді. Кейде жаңа әріптер түпнұсқа әріптерден кейін, ал кейде соңында әліпбилік тәртіппен орналастырылды. [[Файл: Мұхаммед Бахрейн хатының көшірмесі.png|thumb|Мұхаммедтің Мунзир бин Сава әл-Тәмимиге Хижази жазуымен жіберген хатының көшірмесі. Араб әліпбиіне жаңа белгілер қосылғанда, олар баламасы болған әріптің әліпбилік реттік нөмірін алды: tā' marbūta (төменде де қараңыз) қарапайым t әрпінің орнында келді, h емес. Сол сияқты, көптеген диакритикалық белгілердің мәні жоқ: мысалы, шаддамен көрсетілген екі дауыссыз әріп жеке әріп ретінде есептелмейді. Араб әліпбиінің кейбір ерекшеліктері Құранның орфографиясы мен кейінірек фонемиялық және орфографиялық тұрғыдан стандартталған классикалық араб тілі арасындағы айырмашылықтардан туындады. Олардың ішінде:
tā' marbūta: Бұл көптеген диалекттерде әйел есімдерінің соңғы әрпі (tā' marbūta) уақыт өте келе жұмсарып, көбінесе «ах» деп айтылып, «х» деп жазылатын болғандықтан пайда болды. Бұл айтылу әдеттегі стандартқа айналды, сондықтан Құранның жазылуын өзгертпеу үшін t әрпінің нүктелері h әрпінің үстіне жазылды.
y (alif maksura ى) кейбір сөздердің соңындағы ā дыбысын жазу үшін қолданылды: Бұл кейбір диалекттерде дауыстылар арасындағы y әрпінің түсіп қалуынан пайда болған ā дыбысы сөздердің соңында басқа ā дыбыстарына қарағанда тілдің алғы жағынан айтылатын болғандықтан, Құранда y әрпі ретінде жазылды.
ā кейбір сөздерде alif ретінде жазылмады: «Аллаһ» сөзінің арабша жазылуы арабтар ā дыбысын белгілеу үшін alif әрпін қолдануды бастағанға дейін анықталды. Басқа жағдайларда (мысалы, hāðā = «бұл» сөзіндегі алғашқы ā), кейбір диалекттерде сол дауыстылар қысқа айтылуы мүмкін. хамза: Бастапқыда алиф глоттальді тоқтатуды белгілеу үшін қолданылған. Бірақ Меккеліктер глоттальді тоқтатуды айтпай, оны w, y немесе ештеңемен алмастырып, жақын дауыстыны ұзартатын немесе дауыстылар арасында глоттальді тоқтатуды жойып, дауыстыларды қысқартатын. Осылайша, араб грамматиктері хамза диакритикалық белгісін ойлап тапты және оны глоттальді тоқтатуды белгілеу үшін қолданды.
tā' marbūta: This arose because, in many dialects, the at ending of feminine nouns (tā' marbūta) was lenited over time and was often pronounced as ah and written as h. This pronunciation eventually became standard, and so to avoid altering Quranic spelling, the dots of t were written over the h.
y (alif maksura ى) used to spell ā at the ends of some words: This arose because ā arising from contraction where single y dropped out between vowels was in some dialects pronounced at the ends of words with the tongue further forward than for other ā vowels, and as a result in the Qu'ran it was written as y.
ā not written as alif in some words: The Arabic spelling of Allāh was decided before the Arabs started using alif to spell ā. In other cases (for example the first ā in hāðā = "this"), it may be that some dialects pronounced those vowels short. hamza: Originally alif was used to spell the glottal stop. But Meccans did not pronounce the glottal stop, replacing it with w, y or nothing, lengthening an adjacent vowel, or, intervocalically, dropping the glottal stop and contracting the vowels. Thus, Arabic grammarians invented the hamza diacritic sign and used it to mark the glottal stop.
Аббасидтердің стандарттаулары
thumbdeviceТадж-Махал суреті, онда тулут қаріпімен жазылған мәрмәр жазулар бар, бұл стиль Ибн Муклаға (886-940 жж.) жатқызылады. Араб әліпбиі Аббасид халифаты кезінде эстетикалық және географиялық таралуының ең жоғалғы деңгейіне жеткен.
Араб әліпбиін басқа тілдерге бейімдеу
+Стандартты емес араб тіліндегі дауыссыз дыбыстар/графемаларТілдер отбасыАустрон. Дравидтік Түрік Үнді-Иран Герман тілі/жазу Жауи Пегон Арви Әзербайжан Османдық татарлар Уйғыр Синди Пунджаби Урду Парсы Балочи Пашту* Күрд Африкаансч∅жڤڣپ[[Гаф[[Гафࢴق[[Гафۏوۋو∅ڤڠࢳ∅[[Ng (араб)ڱн∅ڠڽۑݧ∅ڃن∅∅ڹ∅ڻݨن∅ڼ∅
Араб әліпбиі басқа тілдерді қолданатын елдерге тараған кезде, араб емес дыбыстарды жазу үшін қосымша әріптер ойлап табу қажет болды. Әдетте, өзгеріс жоғарыда үш нүктемен (мысалы, ژ, ڠ және څ) немесе төменде (мысалы, چ және پ) жасалды.
Урду: ретрофлекс дыбыстар: сәйкес тіс дыбыстары сияқты, бірақ үстіне кішкентай әріп ط қойылады. (Семит әліпбиін үнді тілдерін жазу үшін бейімдеу мәселесі бұдан бұрын да туындаған: Брахми қараңыз).
Бұл кітап Польшада тұратын мұсылман татарлары үшін араб-поляк екі тілді Құрандағы ch (поляк тіліндегі cz) әрпінің ڛ ретінде жазылған мысалын көрсетеді. Пашту тілінің орфографиясы шамамен екі стандартқа бөлінеді: Ауғанстандағы ауған орфографиясы және Пәкістандағы Пешавар орфографиясы, онда ګ әрпі ауғандық گ әрпінің орнына қолданылады.
When the Arabic alphabet spread to countries which used other languages, extra letters had to be invented to spell non Arabic sounds. Usually the alteration was three dots above like ژ, ڠ and څ or below like چ and پ.
Urdu: retroflex sounds: as the corresponding dentals but with a small letter ط above. (This problem in adapting a Semitic alphabet to write Indian languages also arose long before this: see Brahmi)
This book shows an example of ch (Polish cz) being written as ڛ in an Arabic Polish bilingual Quran for Muslim Tatars living in Poland. There are broadly two standards for Pashto orthography, the Afghan orthography in Afghanistan and the Peshawar orthography in Pakistan where is represented by ګ instead of the Afghani گ.