Кіріспе

1486-1542 жылдар аралығында Тибеттің рухани жетекшісі Гедун Гьяцзо (, "Рухани ізденушілердің ұлы даңқты мұхиты", лаңэме: Йонтен Пхунтсок; 1475–1542) сондай-ақ Гендун Гьяцзо Палзангпо, қайтыс болғаннан кейін екінші Далай-лама деп есептелді.

Ерте өмір

Гедун Гьяцо Сангье Пхел ретінде Шигацеге жақын Танакта дүниеге келді. Ол Нингма ұрпағының накпасы (үйленген тантрикалық тәжірибеші), әйгілі Нингма тантрикалық шебері еді. Оның анасы Мачик Кунга Пемо болды, олар шаруа отбасы еді. Ғалым Джин Смит айтқандай, "Бірінші Далай-ламаның Групчен Кунгаргьял Мтшанның ұлы ретінде қайта тууы Шангпа Бка' бргюдпа ламаларының мұрагерлік желісінің аяқталуына себеп болды". Аңыз бойынша, ол сөйлей бастағаннан кейін көп ұзамай ата-анасына өзінің аты Пема Дорже, Гендун Друптың (1391–1474) туған аты екенін және оның әкесі Лобсанг Дракпа екенін айтты, бұл Цонкапаның қадімгі аты еді. Ол 1486 жылы он жасында Панчен Лунгриг Гьяцзодан жаңа пішіндегі ант қабылдады, ал Гходже Чоэки Гьяльценнен толыққанды монах ант қабылдап, Гедун Гьяцо деген ат алды. Он бір жасында Ташилунпо монастырында Гендун Друптың қайта тууы ретінде таққа отырғызылды. Ол жаңа пішіндегі және толыққанды монах анттарын қабылдады. Ол 16-17 жасқа дейін Ташилунпода болды, бірақ кейін "кейбір даулар немесе қызғаныш" салдарынан монастырдан кетуге мәжбүр болды және Дрепунг монастырында оқу үшін Лхасаға барып қайтты.

Буддизмнің ықпалы

Гедун Гьяцо – мистикалық поэзияның белгілі ғалымы және композиторы, ол Гелугпаның ықпалын кеңейту үшін көп саяхаттады және ең ірі Гелугпа монастыры Дрепунгтің иесі болды. Осы уақыттан бастап бұл монастыр Далай-ламалардың қайта туу тізбегімен тығыз байланысты болды. Үлкен Гелуг ғалымы Сумпа Кхенпо айтуынша, ол сондай-ақ Ньингмапаның тантралық ілімдерін оқыған. Әйел-қорғаушы рух Палден Лхамо, қасиетті Лхамо Ла-цо көлінен, бірінші Далай-ламаға түсінде «Далай-ламалардың қайта туу тізбегін қорғаймын» деп уәде берген екен. Гендун Гьяцо жүйені ресми түрде қалыптастырғаннан бері, монахтар келесі қайта тууды таңдау үшін көлде медитация жасап, түстер арқылы нұсқау іздеуге барады. Гендун Гьяцо Лхамои Латсо көлінің қасиеттілігін алғаш ашқан адам деп есептеледі. Гедун Гьяцо 1512 жылы отыз алты жасында Ташилунпо монастырының иесі болды. 1517 жылы Дрепунг монастырының иесі болып, 1518 жылы «Ұлы дұға мерекесін» немесе Монлам Ченмоны қайта жаңғыртты. Ол Сера, Дрепунг және Гаденнің үш ірі Гелуг монастырының монахтарымен бірге мерекеге төрағалық етті (Гаден – 1409 жылы Дже Цонкхапаның өзі құрған Гелук орденінің алғашқы монастыры). Содан кейін 1525 жылы Сера монастырының иесі болды. Сера 1419 жылы Цонгхапаның шәкірті Жамчен Чоджей (Сакья Еше) құрған. Оның тақтысы Дрепунгте орналасқан. Гедун Гьяцо 1542 жылы 67 жасында терең ойға дамып қайтыс болды.