Кіріспе

1922 жылы жазылған Х.П. Лавкрафттың "Celephaïs" ("/s//ɛ//l//ə//f//eɪ//s/") - американдық қорқыныш әдебиетінің жазушысы Х.П. Лавкрафттың 1920 жылдың қараша айының басында жазылған және алғаш рет 1922 жылдың мамыр айында "Rainbow" журналында жарияланған фантастикалық әңгімесі. Атауы Лавкрафттың "Арман циклында" кейін пайда болатын, соның ішінде оның "Белгісіз Кадатты іздеу" (1926) повесінде де кездесетін, ойдан шығарылған қалаға сілтеме жасайды.

Сюжет

Селефаисті Құран (оның түсіндегі аты – нағыз аты айтылмайды) ағылшын жер иелерінің баласы ретінде түсінде жаратты. Қазіргі Лондонның жалғыз және мүліктен айырылған қырық жастағы адамы ретінде ол оны қайтадан армандайды, сосын оны іздеп, ақырында арман әлеміне сығалап кетеді. Соңында, рыцарьлар оны ортағасырлық Англия арқылы ата-бабаларының иелігіне, бала кезін өткізген жерге, ал содан кейін Селефаиіге жетелейді. Ол қаланың патшасы және бас құдайы болды, бірақ оның денесі ата-бабаларының мұнарасының жанында табылады, енді ол жаңадан байыған адамға тиесілі. "Белгісіз Кадатты іздеуде" Рэндольф Картер Құранға барады, ол ұлы арманшылдың туған Корнуоллға қатты сағынышпен күйініп, Селефаистің бір бөлігін балалық шағының жеріне ұқсатып армандағанын біледі. Картер өзінің арман қаласын табу миссиясында, тілегеніне қол жеткізе алатынын еске салып, абай болуға кеңес береді.

Шабыт

Лавкрафттың көптеген әңгімелері сияқты, "Келефаис" да оның күнделік жазбаларында "Қаладан ұшып өту арманы" деп тіркелген арманынан шабыттанды. Бұл әңгіме Лорд Дансанидің "Көңілді кітаптан" алынған "Томас Шэп мырзаның таж кигізілуі" атты әңгімесіне ұқсас, онда басты кейіпкер Ларкардың ойдағы патшалығына қызығушылығы артып, күнделікті өмірдің шаруалары мен міндеттерін ұмытып, ақырында есінен жаңып, психиатриялық ауруханаға жатқызылады. Жардан құлап бара жатқан аттардың суреті Амброуз Бирстің 1891 жылғы "Аспандағы атты" әңгімесінен алынған болуы мүмкін. Жаңа Англиядағы Инсмут ауылы Ланкаширдегі Флитвуд балықшы қаласына негізделген, ол кейіннен "Инсмут үстіндегі көлеңке" повесіндегі ауыл мен оның тұрғындарының сипаттамасына ерекше ұқсас келеді.

Қала

Бастапқы әңгімеде Селефей Кенери теңізінің жанындағы Оот Наргай аңғарында орналасқандығы айтылады. Оның ең таңғажайып ерекшелігі – уақыттың өтуіне қарамастан, ол тозуға ұшырамайды, сондықтан адам оны тастап, көп жылдардан кейін оралып келгенде ештеңе өзгермегенін көреді. Селефейдегі маңызды орындар – Нат Хортхаттың түркіз түсті ғибадатханасы мен Бағаналар көшесі. Жақын маңда қар басқан Аран тауы көтеріліп тұрады, оның төменгі беткейлері гингко ағаштарына толы. Селефей портынан шыққан кемелер Арман елдерінің барлық жеріне, әсіресе Серанния бұлтты патшалығына қатынайды, Кенери теңізі мен көкжиектің қосылған жеріне дейін аспанға қарай жүзеді.