Кіріспе

Алдын ала белгіленген қозғалыс уақыты жүйесі (PMTS) еңбекке бағдарланған салаларда жалақы мөлшерлемелерін, еңбекақы ставкалары мен/немесе ынталандыруларды белгілеу үшін еңбек минутын есептеу мақсатында, нақты жағдайларда белгілі бір тапсырмаларды орындауға қажетті уақытты сандық тұрғыда анықтау үшін жиі қолданылады. Бүгінде PMTS киім-кешек және аяқ киім сияқты еңбекке бағдарланған салалардағы қысқа циклдардағы жұмыс өлшемінде негізгі құрал болып табылады. Бұл тақырып өнеркәсіптік және өндірістік инженерияның кең ауқымына жатады. Мұндай жүйелердің бірі – «Жұмыс факторы» деп аталады, ал 1948 жылы жарық көрген және бүгінде бірнеше нұсқада қолданылатын, сондай-ақ кейбір коммерциялық қолданбаларда пайдаланылатын уақытты өлшеу әдістемесі (MTM) бар. Дамыған нарықтардағы тұрақтылық мәселелері, «Тірі еңбекақы» қозғалысы және 2013 жылы Бангладештің Рана Плазасындағы апаттан кейін қабылданған жаңа заңнама еңбек құнын және стандарттарды белсенділер мен әлемдік сән саудагерлерінің назарына қайтадан әкелді. Еңбек қауіпсіздігі және денсаулық сақтау (ЕҚҚБ, ЕҚДС), эргономика, біліктілікті дамыту және жұмысқа қанағаттандыру – Еңбек стандарттары заңының (Жапония) ықпалына түсетін басқа да факторлар. Алдын ала белгіленген қозғалыс уақыты стандарты, алдын ала белгіленген уақыт стандарттары (PTS) және алдын ала белгіленген уақыт жүйелері – әртүрлі авторлардың бір ұғымды сипаттау үшін қолданатын басқа терминдер. PMTS қолданудың негізгі нәтижесі – еңбек ресурстарын SMV (Стандартты Минуттық Мөлшер) немесе SAM (Бөлінген Минут) түрінде сандық көрсеткіштермен өлшеу болып табылады.

ТМУ

Көптеген алдын ала белгіленген қозғалыс уақыты жүйелері (MTM және MOST) уақытты өлшеу үшін секундтардың орнына уақыт өлшеу бірліктерін (TMU) қолданады. Бір TMU, MTM100 бойынша 0,00001 сағат, яғни 0,036 секунд, ал BS100 бойынша 0,0000083 сағат, яғни 0,030 секунд деп анықталады. Бұл кішірек бірліктер ондық бөлшектерді пайдаланбастан, дәл есептеулер жасауға мүмкіндік береді. Ең толық PMT жүйелерінде байқалатын қозғалыстар жеке TMU деңгейінде болады, мысалы, лақтыру (MiniMOST-та 3 TMU) және қарапайым алу (MTM 1-де 2 TMU). Көбінесе қолданылатын жүйелер жағдайды жеңілдету үшін жеке элементтерді топтастырады, сондықтан уақыт мәндері үлкенірек болады – мысалы, бүгілу және көтерілу (MTM 2-де 61 TMU) және бір немесе екі қадам (BasicMOST-та 30 TMU). ТМU мәндері жүздеген сандармен жұмыс жасайтын жүйелер де бар, мысалы, баспалдақтан 10 сатырға көтерілу (MaxiMOST-та 300 TMU) немесе есіктен өту (MaxiMOST-та 100 TMU). PMTS-тің қай нұсқасын қолдану керектігін таңдау, дәлдік қажеттілігі мен жылдам талдау қажеттілігі арасындағы қатынасқа, сондай-ақ операцияның ұзақтығына, операциядағы қашықтықтарға және операцияның қайталанатындығына байланысты. Ұзақ операциялар көбінесе кеңірек кеңістікте орындалады және олардың қайталануы аз болады, сондықтан бұл факторлар көбінесе біріктіріліп қарастырылады. Ұзақ және аз қайталанатын операциялар үшін статистикалық талдау көрсеткендей, егжей-тегжейсіз жүйелердің дәлдігі, әдетте, толық жүйелердің дәлдігіне жақындайды. Осылайша, талдауға жұмсалатын уақытты қысқарту үшін, мүмкіндігінше, егжей-тегжейсіз жүйелер (мысалы, MTM B және MaxiMOST) қолданылады. Керісінше, өте қысқа және қайталанатын процестер көбінесе MTM 1 және MiniMOST сияқты дәл әдістермен талданады, себебі дәлдік маңызды.

2009-2013 жылдар аралығында ILO және Манчестер университетінің зерттеулері

Манчестер университетінің зерттеушілері, оның ішінде Даг Миллер, "Ұлыбритания сән саудасындағы тұрақты еңбек құнына қатысты" еңбек құнының есептелуінде PMTS жүйесін қолдануды терең зерттеді. Дагтың айтуынша, стандартты уақытты анықтау үшін жұмыс өлшемінде демалыс, қосымша жағдайлар және арнайы үстемелер ескерілуі тиіс. Халықаралық Еңбек Ұйымының (ХЕҰ) мәліметтері бойынша, 1992 жылы шамамен 200 түрлі PTS жүйесі болған.

Канадалық киім федерациясы, CAF

Жеткізу тізбегіндегі кешігулер мен үзілістер көптеген киім өндірушілерін үнемі алаңдатып отырады, әсіресе жылдам сәннің өмірлік циклы тым қысқарып бара жатқандықтан, CAF компаниясы PMTS-тің сәндік құндылық тізбегіндегі рөлін зерттеді. Осы мақсатта MTM стандартына негізделген SewEasy PMTS бағдарламалық жүйелері бойынша таныстыру WEBINAR-ы және басқа да бірқатар бағдарламалар ұйымдастырылды.

Fair Wear Foundation, FWF (Әдемі киімдер қоры)

Fair Wear Foundation, коммерциялық емес ұйым, киім өнеркәсібі жұмысшыларының қауіпсіз, лайықты және жақсы төленген жұмысқа қол жеткізу құқықтарын іске асыруын қолдайтын әлемді құруды мақсат етеді. Олар елдер бойынша еңбекақыны түзетуге арналған, еңбек минутына бағалау есептегіштерін жасау үшін SewEasy PMTS тәсілін пайдаланды.