Кіріспе

Джоахино Россинидің операсы «Моисей Египетте» (moˈzɛ in eˈdʒitto; "Моисей Египетте") – Джоахино Россинидің Андреа Леоне Тотоланың итальян тіліндегі либреттосына жазған үш актілі операсы. Ол 1760 жылы Франческо Рингиеридің «Л’Осириде» атты пьесасы негізінде жазылған. Опера Италияның Неаполь қаласындағы жаңадан қайта салынған Сан-Карло театрында 1818 жылдың 5 наурызында тұңғыш рет қойылды. 1827 жылы Россини осы туындыны кеңейтіп, төрт актілі француз тіліндегі либреттоға өңдеді: Moïse et Pharaon, ou Le passage de la Mer Rouge (mɔ. iz e faʁaɔ̃ u lə pasaʒ d(ə) la mɛʁ ʁuʒ; "Моисей мен Перғауын немесе Қызыл теңізден өту"). Бұл либреттоны Луиджи Балоки мен Виктор Жозеф Этьен де Жуй жазған. Операның тұңғыш көрсетілісі сол жылдың 26 наурызында Париж операсының Le Peletier залында өтті. Риккардо Мути және көптеген зерттеушілер «Moïse et Pharaon» операсын, «Гийом Телл» операсымен бірге Россинидің ең үлкен жетістіктерінің бірі деп санайды: Мен осы операны артық көремін, себебі өзінің Россини де оны артық көреді. Мені дұрыс түсініңіз. «Моисей Египетте» – тамаша опера, бірақ ол «Моисей мен Перғауын» операсының бастапқы эскизі ғана. Мұны мен ғана емес, ұлы Россинидің өзі де айтады.

1-ші акті

Мысырды қараңғылық жауып тұр. Бұл, перғауын мен оның халқының еврейлерді Қызыл теңізден арғы Уәде етілген жерге жібермегені үшін Құдайдың салған жазасы. Мұсаны әкеліп, перғауын күн қайтадан шашқанда тұтқындарды босататынын айтады. Мұсаның інісі Һарон оған мысырлық басшыға сенбеуге кеңес береді, бірақ Мұса Құдайға жалбарынып, жарық қайта оралады. Дегенмен, перғауынның ұлы Озирид еврей қызы Елсияға ғашық болғандықтан және оның халқымен бірге кетіп бара жатқанын көргісі келмегендіктен, Жоғары жұбай Мамбреге көмектесуге көндіреді. Жұбай Мұсаның күшіне сенбейді және мысырлықтарды еврейлердің кетуіне қарсы бүлікке көтерілуге шақырып, олардың елден кетуін болдырмаудың жолын табуға келіседі. Перғауын содан кейін уәдесінен бас тартып, Мұсаға еврейлер қашпақ болса, өлтірілетінін ескертеді. Перғауынның әйелі Амальтея құпия түрде дін аударған, ол араласуға тырысады, бірақ нәтижесіз болады. Мұса одан әрі жазалаумен қорқытады, сол кезде Озиридтің сарбаздары оған шабуыл жасайды, оны өлтіруге ниеттеніп, бірақ перғауын уақытында келіп, оны тоқтатады. Мұса елге от жауын тілеп дұға етеді.

2-ші акті

Перғауын исраилдіктерге: "Біздің халқымызға лайық қарғыс болсын!" - деп, оларды бірден елден шығарып жібереді. Содан кейін ұлына Озириданың Ассирия ханшайымына үйленетін келісім жасағанын айтады. Ол ұлының неге оның хабарын қуанышпен тыңдамайтынын түсінбейді. Көп ұзамай Мұса Озиридтің Эльсияны ұрлап алғанын біледі, бірақ Һарон олардың қайда жасырынғанын біледі. Амалтея ескертіліп, оған сүйіктілерді табуға еріп барады. Үңгірде бірге Озирид Эльсияға әкесі оған қатысты жоспарларын айтады және олар бірге жасырын жерде өмір сүре алатынын ұсынады. Патшайым өзінің күзетшілерімен және Аарон екі ғашықты үзіп тастайды, бірақ олар ажырасудан бас тартады және Озирис таққа бас тартуға ниетті екенін мәлімдейді. Осы арада перғауын тағы да өзгеріп, еврейлер Мысырдың жауларына қолдау көрсетер деп қорқып, тұтқындарды жібермейтінін айтады. Мұса ашуланып, патшаның мұрагері мен елдің тұңғыш ұлдары Құдайдың найзағаймен жазаланатынын жариялайды. Перғауын Мұсаны шынжырмен бұғаулауға бұйырады, ал ұлын пайғамбарлықтан қорғау үшін Озиридті өзінің қосқан билеушісі деп жариялайды және ол Мұсаға өлім жазасын жариялайды. Содан кейін Эльсия өзінің Озиридпен қарым-қатынасын ашып, Мұса мен оның халқын босатуды сұрайды. Ол оны өз тағдырын қабыл алып, Ассирияның патша қызымен некелесуге көндіруге тырысады. Бірақ Озирид үзілмей, Мұсаны өлтіруді бұйырады. Ол осылай істеп жатқанда, оны найзағай соққылап, құлап қалады.

Жазбалар

ЖылCast: Мозе,Амальтея,Осирид,Эльсия,Фароон Дирижер,опера үйі және оркестрLabel1956 Никола Росси Лемени,Росанна Картери,Агостино Лаццари,Анита Черкетти,Джузеппе ТаддеиТуллио Серафин,RAI Ұлттық Симфониялық Оркестрі және RAI хорыCD: MYTO,Cat: 002511956 Никола Росси Лемени,Бруна Ризоли,Агостино Лаццари,Катерина Манчини,Джузеппе ТаддеиТуллио Серафин,Театро Сан Карло ди Наполи Оркестрі және хорыCD: Philips,Cat: 442 100 21968 Николай Гьяуров,Ширли Верретт,Джампаоло Корради,Тереза Жилис Гара,Марио ПетриВольфганг Заваллиш,RAI Ұлттық Симфониялық Оркестрі және RAI хорыCD: Frequenz,Cat: 043 0221981 Йожеф Грегор,Юлия Хамари,Андраш Молнар,Магда Калмар,Сандор Солом НадьЛамберто Гарделли,Венгрия Мемлекеттік Операсы Оркестрі және Венгрия Радио және Телевизия ХорCD: Hungaroton,Cat: HCD 12290 921987 Руджеро Раймонди,Зехава Галь,Сальваторе Фисикелла,Джун Андерсон,Зигмунд НимсгернКлаудио Симоне,Филармония Оркестрі және Амброзиан Опера Хор (Амброзиан Тойымшылары) CD: Philips,Cat: 420 109 21993 Роберто Скандиуцци,Глория Скальчи,Эцио Ди Чезаре,Мариэлла Девиа,Микеле Пертузи Сальваторе Аккардо,Театро Сан Карло ди Наполи Оркестрі және хоры(Театро Сан Карло ди Наполидегі қойылымдардың (немесе қойылымдардың) аудио және бейне жазбалары) DVD: House of OperaCat: DVDBB 21131997 Микеле Пертузи,Мариана Пенчева,Луиджи Петрони,Элизабет Норберг Шульц,Эльдар АлиевВладимир Юровский,Болонья Коммуналдық Театры Оркестрі және Прага Камералық ХорCD: Fonè,Cat: ROF 1992007 Лоренцо Регаццо,Росселла Беваккуа,Джорджо Трукко,Акие Амоу,Войтек Гиерлах Антонино Фольяни,Вюртемберг Филармониялық Оркестрі(Россини Уайлдбад Фестиваліндегі қойылымдардың жазбасы) CD: Naxos,Cat: 8.660220 212012Риккардо Занеллато,Ольга Сендерская,Иджи Ши,Сония Ганасси,Алекс ЭспозитоРоберто Аббадо,Болонья Коммуналдық Театры оркестрі және хоры,Грэм Вик, режиссерDVD: Naxos RecordsCat:OA1093D2020Алексей Биркус,Сильвия Далла Бенетта,Патрик Кабонго,Элиза Балбо,Бауржан ӘндержановФабрицио Мария Карминати,Virtuosi Brunensis, Górecki Камералық Хор,(Россини Уайлдбад Фестиваліндегі қойылымдардың жазбасы)CD: Naxos RecordsCat:8660473 75