Кіріспе

Австралия Жоғарғы Сотының шешімі

Мабо мен Квинсленд арасындағы сот ісі (No 1) – 1988 жылғы 8 желтоқсанда Австралия Жоғарғы Сотында қаралып, маңызды шешім қабылданған іс. Онда Квинсленд жағалау аралдары туралы 1985 жылғы декларациялық заңның (1992 жылы шешілген) Торрес бұғазындағы Мер аралдарының Мериам халқы мен Квинсленд үкіметі арасындағы дауға қатысты екені анықталды. Аталған дауда Эдди Мабо бастаған Мериам халқының өкілдері Мюррей аралдарындағы жергілікті құқықтарға ие екенін дәлелдеуге тырысты. 1985 жылы Квинсленд үкіметі Квинсленд жағалау аралдары туралы декларациялық заңды қабылдады, оның мақсаты – егер мұндай құқықтар болған жағдайда, оларды кері күшімен жою болды. Мериам халқы Квинсленд үкіметінің негізгі сот ісінде аталған декларациялық заңға сүйенуіне қарсылық білдіруді сұрады. Бұл заң Австралия Парламентімен қабылданған. Австралия Конституциясының 109-бабында штат заңы Австралия Парламентінің заңымен қайшы келсе, штат заңы қайшылық көлемінде жарамсыз деп танылады делінген. Осыған сәйкес, талапкерлер Квинсленд үкіметінің негізгі сот ісінде қорғаныс ретінде аталған жағалау аралдары туралы заңға сүйене алмайтынын айтты.

Шешім

Бреннан, Тухи және Гаудрон судьяларының көпшілік шешімінде, егер олар болған жағдайда, жергілікті құқықтар меншікке ие болу және мұрагерлікке алудың жалпы адамдық құқығының бір бөлігі ретінде қарастырылуы тиіс деп табалды. Олар жағалау аралдары заңының Мериам халқының дәстүрлі меншігінен еркінен тыс айыруға алып келгенін айтты, осылайша олардың жергілікті құқықтарын жоққа шығарды. Осыған байланысты, олардың меншікке ие болу және мұрагерлік құқығы шектелді. Осы логика бойынша, қарсылық қабылданды және Квинсленд үкіметі жағалау аралдары заңына сүйенуге құқық берілмеді.

Салдарлар

Бұл іс Мабо Квинслендке қарсы (No 2) негізгі ісінде туындаған жергілікті құқықтардың бар екендігін мойындауға қарай жасалған маңызды қадам болды.