Кіріспе

Бажо аралы этносы, Индонезия

Этнос

Бажо, бажон, бажон немесе Важо, важон (; Badjo, Wadjo) – Индонезиядағы Кіші Сунда аралдарының Бажо аралына (Нуса-Тенгера) жататын индонезиялық этнос. Осы этносты Флорес теңізінен Солтүстік-Шығыс Бали теңізіне дейін кездестіруге болады, ал кейбіреулері Сулавесидің оңтүстігінде тұрақты қоныстар құрды, және Буги этносымен тығыз тарихи байланыстары болғандықтан, жергілікті тұрғындар оларды Ваджо Буги деп атайды.

Этноним

Бажо халқының этнонимі – бұл олардың Кіші Сунда аралдарындағы (Нуса-Тенгара) Бажо аралындағы туған жеріне сілтеме жасайтын эндоним. Бұл термин кейіннен Оңтүстік Сулавесидегі буги тілінде ᨅᨍᨚ түрінде қабылданды, бұл сөзбе-сөз "ағаш" дегенді білдіреді және Бажо этносы Флорес теңізі аймағында теңізде саяхаттау үшін жиі пайдаланатын қайықтар жасауға қолданылатын материалды көрсетеді. Ағылшын тілінде бұл этностық топ кейде Сулавеси Бажау деп аталады, ол Нусантарадағы (Ескі яван тілінде "Индонезия архипелагы") басқа топтардан, атап айтқанда Риау архипелагындағы Бажау аралындағы Бажау халқынан есімдерінің ұқсастығы бойынша ажыратуға мүмкіндік береді. Дегенмен, екі этностық топ та Индонезия Бажау терминологиясы аясында біріктірілуі мүмкін.

Генетикалық зерттеулер мен зерттеулер

Дерауан аралдарының үш аймағындағы Бажо этносының генетикалық зерттеуі, Котабару (Оңтүстік Калимантан) және Кендари (Оңтүстік-Шығыс Сулавеси) Бажоның шығу тегі Сулавесидің оңтүстік аймағынан екенін көрсетеді, бұл Важо ауданының жергілікті тұрғындарының ауызша дәстүрімен сәйкес келеді. Бажо этногенезінің негізінен біздің заманымыздың 4-ші ғасырында пайда болғаны есептеледі, осы кезде Кіші Сунда аралдарындағы Бажо аралының түпкі тұрғындары Флорес теңізінің солтүстік аймағына көшіп, Сулавесиден келген Бугистермен және Жаңа Гвинеядан келген папуастармен аралас некелер жасаған. Кейбір зерттеушілер Бажоның 11-ші ғасыр шамасында Борнео аралына (жергілікті атауы Калимантан) көшіп келе бастағанын айтады. Олар алдымен Дерауан аралдары арқылы Шығыс Калимантанға қоныстанды, содан кейін Солтүстік Калимантанға, ал 13-14-ші ғасырларда Филиппиннің оңтүстігіне бет бұрды, онда оларды көбінесе Sama Bajau деп атайды. Сулавеси теңізінің солтүстік Макассар бұғазы аймағында Палембангтен шыққан Шривиджая империясының күші мен саудасы артып келе жатқан кезде Бажоның көшіп-қонуына ынталандырылғаны болжануда. (Шривиджая саудагерлері Филиппинге қоныстанғаннан кейін Висайялықтар деп белгілі болды және Филиппин мемлекетінің қазіргі кездегі «түпкі тұрғындары» ретінде қарастырылады; сонымен қатар, Филиппиннің Палимбанг муниципалитеті Шривиджаяның астанасы болған Суматраның оңтүстік-шығысындағы Палембанг қаласының құрметіне аталған).